SMS Gneisenau: Неміс зәулімді крейсерінің тарихы

Кіріспе

SMS Gneisenau – Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының бронекері. «Gneisenau» Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының бронекері болды, сол атпен бұрынғы бу машинасы бар корветтің құрметіне аталған. Кеме 1904 жылдың маусымында Бремендегі AG Weser кеме жасаушылығында салынды, 1906 жылдың маусымында суға түсірілді және 1908 жылдың наурызында қолданысқа берілді. Ол сегіз зеңбірекпен жабдықталған негізгі артиллериямен қаруланды, бұл бұрынғы неміс бронекерлерімен салыстырғанда атыс қуатын едәуір арттырды, және ең жоғары жылдамдығы болды. «Gneisenau» бастапқыда I-ші барлау тобында неміс флотында қызмет етті, бірақ 1909 жылға қарай британдықтардың шайқас крейсерін дамытуына байланысты оның қызметі шектелді, себебі одан әлсіз бронекерлер олармен тиімді күресе алмады. Сәйкесінше, «Gneisenau» Германияның Шығыс Азия эскадрильясына жіберілді, онда ол өзінің бауырлас кемесіне қосылды. Екі крейсер эскадрильяның ядросын құрады, оған бірнеше жеңіл крейсерлер де кірді. Келесі төрт жыл бойы «Gneisenau» Германияның Азия мен Тынық мұхитындағы колонияларын патрульдеді. Сондай-ақ, ол елдің туын көрсету үшін шетелдік порттарды аралады және 1911 жылғы Синхай төңкерісі кезінде Қытайдағы оқиғаларды бақылады. 1914 жылдың шілдесінде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, вице-адмирал Максимилиан фон Шпее басқаруымен Шығыс Азия эскадрильясы Тынық мұхитын кесіп, Оңтүстік Американың батыс жағалауына жетті, Папете қаласын бомбалау кезінде Француз Полинезиясына шабуыл жасау үшін «Gneisenau» мен «Scharnhorst» тоқтады. Чили жағалауына келгеннен кейін Шығыс Азия эскадрильясы британдық эскадрильямен кездесіп, Коронел шайқасында жеңіске жетті; шайқас барысында «Gneisenau» британдық бронекерін жарамсыз қалдырды, содан кейін оны неміс жеңіл крейсері баттырды. Бұл жеңіс британдық адмиралтействоны Шпее эскадрильясын аңдып, жою үшін екі шайқас крейсерін жіберуге мәжбүр етті, олар 1914 жылдың 8 желтоқсанында Фолкленд аралдары шайқасында осы міндетті орындады. «Gneisenau» көптеген адамдар қаза болғанмен, британдықтар 187 теңізшіні құтқарып алды.

Дизайн

Екі Scharnhorst класты крейсері 1900 жылғы Екінші Әскери-теңіз заңында белгіленген әскери-теңіз құрылысы бағдарламасының бөлігі ретінде тапсырылды, ол он төрт броньды крейсерден тұруды көздеді. Кемелер өз алдыңғыларына қарағанда айтарлықтай жоғары жауынгерлік күшке ие болды, олар көбірек қаруланған және броньдалған. Бұл жақсартулар Гнейзенау мен Шарнхорстқа қажет болған жағдайда тікелей шайқасқа түсуге мүмкіндік беру үшін жасалды, мұндай мүмкіндікті Бас департамент сұрады. Гнейзенаудың жалпы ұзындығы болды, ал ені және сусыру тереңдігі болды. Кеме қалыпты жағдайда тұмсығымен жүктеліп, толық жүктемеде тұмсығымен жүктеліп, жер аударып шығарды. Гнейзенау экипажы 38 офицер мен 726 сарбаздан тұрды. Кеме үш үш кеңейімді бу машинасымен жабдықталған, әрқайсысы бұрандалы винтті қозғалтады, ал буды он сегіз көмірмен қыздырылатын су түтік қазандықтары қамтамасыз етті. Қазандықтар кеменің орта тұсында орналасқан төрт түтікшеге құйылды. Оның қозғалтқыш жүйесінің қуаты ең жоғары жылдамдығы болатын -қа тең болды. Круиздік радиусы жылдамдықта болды.

The two Scharnhorst class cruisers were ordered as part of the naval construction program laid out in the Second Naval Law of 1900, which called for a force of fourteen armored cruisers. The ships marked a significant increase in combat power over their predecessors, the , being more heavily armed and armored. These improvements were made to allow for and Gneisenau to fight in the line of battle should the need arise, a capability requested by the General Department. Gneisenau was long overall, and had a beam of and a draft of The ship displaced normally, and at full load. Gneisenaus crew consisted of 38 officers and 726 enlisted men. The ship was powered by three triple expansion steam engines, each driving a screw propeller, with steam provided by eighteen coal fired water tube boilers. The boilers were ducted into four funnels located amidships. Her propulsion system was rated to produce for a top speed of She had a cruising radius of at a speed of
Gneisenaus primary armament consisted of eight SK L/40 guns, four in twin gun turrets, one fore and one aft of the main superstructure on the centerline, and the remaining four mounted in single casemates in the hull at main deck level, abreast the funnels. The secondary armament included six SK L/40 guns, also in individual casemates that were placed a deck below the main battery casemates. Defense against torpedo boats was provided by a battery of eighteen SK L/35 guns mounted in casemates. She was also equipped with four submerged torpedo tubes. One was mounted in the bow, one on each broadside, and the fourth was placed in the stern. The ship was protected by a 15 cm belt of Krupp armor, decreased to forward and aft of the central citadel. She had an armored deck that was thick, with the heavier armor protecting the ship's engine and boiler rooms and ammunition magazines. The centerline gun turrets had thick sides, while the casemate main guns received 15 cm of armor protection. The casemate secondary battery was protected by a strake of armor that was thick.

Гнейзенаудың негізгі қаруы сегіз SK L/40 зеңбірегінен тұрды, төртеуі екі зеңбіректік мұнараларда, біреуі басты суперструктураның алдында, біреуі артында, ал қалған төртеуі негізгі палуба деңгейінде, түтікшелермен қатар корпустағы жеке казематтарда орналастырылды. Екінші реттік қаруларға алты SK L/40 зеңбірегі кірді, олар да негізгі батарея казематтарынан бір палуба төмен орналасқан жеке казематтарда орналастырылды. Торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс казематтарға орнатылған он сегіз SK L/35 зеңбірегінен тұратын батареямен қамтамасыз етілді. Сонымен қатар, кемеде төрт су асты торпедалық түтікшесі болды. Біреуі кеменің мұртында, біреуі әрбір жақта, ал төртіншісі кормасында орналастырылған. Кеме 15 см қалыңдығындағы Krupp бронясымен қоршалған, ал орталық цитадельдің алдында және артында қалыңдығы азайтылған. Оның қалың броньды палубасы болды, ал ауыр броня кеменің қозғалтқыш және қазандық бөлімдерін, сондай-ақ оқ-дәрі қоймаларын қорғады. Орталық зеңбірек мұнараларының қабырғалары қалыңдығында болды, ал казематтағы негізгі зеңбіректер 15 см бронямен қорғалған. Казематтағы екінші реттік батарея қалыңдығындағы бронямен қорғалған.

Қызмет тарихы

Гнайсенау 1904 жылғы 8 маусымда тапсырыс берілген топтағы бірінші кеме болды. Ол 28 желтоқсанда Бремендегі AG Weser кеме жасаушылығында 144 нөмірлі тізім бойынша салынды. Кеме жасаушы жұмысшыларының ұзақ мерзімді ереуілі кеменің құрылысын кешіктірді, бұл Шарнхорст кемесіне бірінші болып суға түсуге мүмкіндік берді. 1906 жылғы 14 маусымда Гнайсенауды суға түсіру кезінде генерал-майор Альфред фон Шлиффен оны бұрынғы бұрандалы корветтің құрметіне Гнайсенау деп атады. Кеме жөндеу үшін Вильгельмсхавенге көшірілді және 1908 жылғы 6 наурызда флотқа қабылданып, 26 наурызда теңіз сынақтарын бастады. Бұл 12 шілдеге дейін жалғасты, содан кейін Гнайсенау Жоғары теңіз флотының барлау эскадрильясы I скаутингтік тобына қосылды. Осы кезеңде Kapitän zur See (KzS – Теңіз капитаны) Франц фон Хиппер кеменің алғашқы командирі болды. I скаутингтік тобында қызмет еткен кезде Гнайсенау флоттың бейбіт уақыттағы әдеттегі жаттығуларына қатысты. Ол сынақтарды аяқтағаннан кейін Жоғары теңіз флотының броненосецтер эскадрильяларымен бірге Атлант мұхитында ірі флоттық саяхатқа қатысты. Принц Генрих мұндай саяхатты өткен жылы қадағалап, оның флоты шетелдегі операцияларға дайындалатынын және неміс суларындағы жаттығулардың монотондығын бұзатынын айтқан. Саяхат Англия мен Германия арасындағы қарулану жарысының шиеленісі жоғары болған кезде өтті, бірақ оның нәтижесінде ешқандай оқиға болған жоқ. Флот 17 шілдеде Кильден шығып, Кайзер Вильгельм каналы арқылы Солтүстік теңізге өтіп, Атлант мұхитына қарай жол тартты. Флот 13 тамызда Германияға оралды. 27 тамыздан 12 қыркүйекке дейін күзгі маневрлер өтті, содан кейін Хиппердің орнына KzS келді. 1909 жыл да осы үлгіде өтті, ақпан мен наурызда және шілде мен тамызда тағы екі Атлант мұхитындағы саяхаттар болды. Соңғы сапарда Испанияға да барды. Кейін сол жылы Гнайсенау және жеңіл крейсер император Вильгельм II-ні оның яхтасы "Гогенцоллерн" арқылы Финляндия жағалауында Ресей императоры Николай II-ні кездесуге сүйемелдеді. Гнайсенау 1908–1909 оқу жылында бронекрейсерлер арасындағы тамаша атуы үшін императордың Schießpreis (Ату сыйлығын) жеңіп алды. Келесі жылдың бірінші жартысы Гнайсенау үшін оқиғасыз өтті, ал шілдеде ол Норвегияға флоттық саяхатқа қатысты. 8 қыркүйекте кеме Шығыс Азия эскадрильясына қайта тағайындалды және KzS кемеге командирлік етті. Сол кезде британдық Корольдік теңіз флоты жаңа жеңіл крейсерлерін пайдалануға кірісті, олар Гнайсенау сияқты бронекрейсерлерді айтарлықтай басып өтті, бірақ неміс басшылығы кемені Германияның отарлық крейсерлік эскадрильясын нығайту үшін әлі де пайдалануға болатынын шешті.

Gneisenau was the first member of the class to be ordered, on 8 June 1904; she was laid down at the AG Weser shipyard in Bremen on 28 December under yard number 144. A lengthy strike by shipyard workers delayed construction of the vessel, allowing Scharnhorst to be launched first and thus be the lead ship of the class. At Gneisenau's launching ceremony, on 14 June 1906, she was christened Gneisenau, in honor of the earlier screw corvette , by General Alfred von Schlieffen, the Chief of the General Staff. The ship moved to Wilhelmshaven for fitting out and was commissioned into the fleet on 6 March 1908, before beginning sea trials on 26 March. These lasted until 12 July, when Gneisenau joined I Scouting Group, the reconnaissance squadron of the High Seas Fleet. During this period, Kapitän zur See (KzS—Captain at Sea) Franz von Hipper served as the ship's first commanding officer. While serving in I Scouting Group, Gneisenau participated in the normal peacetime training routine with the fleet. She took part in a major fleet cruise in the Atlantic Ocean in company with the battleship squadrons of the High Seas Fleet immediately after completing trials. Prince Heinrich had pressed for such a cruise the previous year, arguing that it would prepare the fleet for overseas operations and would break up the monotony of training in German waters. The cruise came at a time that tensions with Britain over the developing Anglo German naval arms race were high, though no incidents occurred as a result. The fleet departed Kiel on 17 July, passed through the Kaiser Wilhelm Canal to the North Sea, and continued to the Atlantic. The fleet returned to Germany on 13 August. The autumn maneuvers followed from 27 August to 12 September, after which Hipper was replaced by KzS
The year 1909 followed a similar pattern, with two more Atlantic cruises, the first in February and March and the second in July and August. The latter voyage included a visit to Spain. Later in the year, Gneisenau and the light cruiser escorted Kaiser Wilhelm II aboard his yacht, Hohenzollern, on a visit to Tsar Nicholas II of Russia off the coast of Finland. Gneisenau won the Kaiser's Schießpreis (Shooting Prize) for excellent shooting among armored cruisers for the 1908–1909 training year. The first half of the following year passed uneventfully for Gneisenau, and in July, she took part in a fleet cruise to Norway. On 8 September, the ship was reassigned to the East Asia Squadron and KzS took command of the ship for the deployment. By that time, the British Royal Navy had begun commissioning their new battlecruisers, which significantly outclassed armored cruisers like Gneisenau, but the German command decided that the ship could still be used to strengthen Germany's colonial cruiser squadron.

Шығыс Азия эскадрильясы

10 қарашада Гнайсенау Вильгельмсхавеннен Германияның Қытайдағы Цзяочжоу шығанағының жалға алынған аумағына қарай жөнелді. Ол Испанияның Малага қаласында 1900 жылы 16 желтоқсанда осы аттас корвет кемесі апатқа ұшырағанда қаза тапқан теңізшілерді еске алу рәсіміне қатысты. Содан соң ол Жерорта теңізі арқылы өтіп, Суэц каналынан өтіп, Үнді мұхитын кесіп өтіп, Цейлонның Коломбо қаласында тоқтады. Ол сол кезде Британдық Үндістанға саяхатқа шыққан ханзада Вильгельмге 11 желтоқсанда мінгізілді. Гнайзенау оны Бомбейге алып барып, кемеден түсірді. Шығыс Азияға сапарын жалғастырғаннан кейін Гнайзенау жеңіл крейсермен кездесіп, Сингапур, Гонконг және Амойға тоқтап, 1911 жылы 14 наурызда неміс эскадрильясының үй порты Циньдаоға келді. Сол жерде ол өзінің бауырласы, эскадрильяның флагманы Шарнхорстпен кездесті. 7 сәуірде Гнайзенау Жапонияға жаңа елшіні алып барды, Такудан Йокогамаға, онда ол Шарнхорстпен кездесті; эскадрильяның командирі Контер-адмирал (KAdm—Адмирал), Услар және Шарнхорсттың капитаны император Мэйдзимен кездесті. Гнайзенау кейін Жапон және Сібір суларында тур жасады, бірақ Агадир дағдарысы кезінде ықтимал қақтығысқа дайындық үшін Циньдаоға қайта жіберілді. Қыркүйек айында Кроссигк өзінің туын Гнайзенауға ауыстырды, ал Шарнхорст мерзімді жөндеу үшін құрғақ докта болды. 10 қазанда Цинь әулетіне қарсы Синьхай төңкерісі басталды, бұл елдегі еуропалықтар арасында үлкен шиеленіске әкелді, олар 1900-1901 жылдардағы Боксерлер көтерілісі кезінде шетелдіктерге жасалған шабуылдарды еске алды. Шығыс Азия эскадрильясының қалған бөлігі Германия мүдделерін қорғау үшін дайындыққа қойылды және қосымша әскерлер неміс консулын қорғау үшін жіберілді. Бірақ еуропалықтарға шабуыл жасау қорқынышы орын алмады, сондықтан Шығыс Азия эскадрильясы қажет болмады. Қарашаның соңында "Шарнхорст" қайтадан қызметте болды, ал "Кросигк" оған қайта оралды. Гнайзенау 1910-1911 оқу жылында тағы да Schießpreis жеңімпазы атанды. Гнайзенау 1912 жылдың бірінші тоқсанында жыл сайынғы жөндеулер үшін Циндаодағы құрғақ докқа барды. 13 сәуірде кемелер Жапон суларына бір айлық круизге шығып, 13 мамырда Циндаоға оралды. Маусым айында КзС Усларды Гнайзенаустың қолбасшысы лауазымынан босатты. 1-4 тамыз аралығында Гнайзенау Кореяның Пусан қаласына барды, ол HAPAG пароходының суға батып кеткенін анықтады және оны Нагасакиге дейін сүйреп әкелді. Жыл соңында Гнайзенау Шанхайға жетеді. Желтоқсанның басында Кроссигктің орнын Кадмирал Максимилиан фон Шпее алды, ол Шарнхорст пен Гнайзенауды Тынық мұхитының оңтүстік-батысына саяхатқа шығарды, оның ішінде Амой, Сингапур және Батавияда аялдама жасады. Круиз 1913 жылдың басында жалғасты, ал екі крейсер 1913 жылдың 2 наурызында Циньдаоға оралды. Гнайзенау 1912-1913 жылдардағы Schießpreis жеңімпазы атанды. 1913 жылдың сәуірінде Гнайзенау мен Шарнхорст Жапонияға барды, сондықтан Шпе және кемелердің командирлері жаңа император Тайшомен кездесе алды. Содан кейін кемелер Циндаоға қайта оралып, жеті апта бойы сол жерде болды. Маусымның соңында екі крейсер Тынық мұхиттың орталығында Германияның отарлық иеліктері арқылы круизді бастады. 21 шілдеде Рабаулда болған кезде Шпи Қытайдағы одан әрі тәртіпсіздік туралы хабар алды, бұл оны 30 шілдеде Шанхайдан тыс Усонг жол айлағына оралуға мәжбүр етті. Гнайзенау одан кейін Сары теңізде қарауылдады және қазан айында Порт-Артурға барды. Ахуал тынышталғаннан кейін, Шпи өзінің кемелерін 11 қарашада басталған Жапонияға қысқа сапарға шығара алды. Шарнхорст және эскадрильяның қалған бөлігі 29 қарашада Шанхайға оралды, Сая, Суматра, Солтүстік Борнео және Филиппиндегі Манила аралдарында аялдама жасады. 1914 жылы маусымда КзС Юлиус Меркер кемеге қолбасшылықты қолға алды. Көп ұзамай Шпи Германияның Жаңа Гвинеясына круизге шықты; Гнайзенау Шарнхорстпен Нагасакиде кездесті, олар көмірдің толық жеткізілімін алды. Содан кейін олар оңтүстікке қарай жүзіп, шілде айының басында Трукка жетіп, көмір қорын толтырды. Жолда олар Австрия-Венгрияның мұрагері, эрцгерцог Франц Фердинандтың өлтірілгені туралы хабар алды. 17 шілдеде Шығыс Азия эскадрильясы Каролина аралдарындағы Понапеге келді. Бұл жерде Шпи неміс радио желісіне кіре алды, онда ол Австрия-Мажарстанның Сербияға соғыс жариялағаны және Ресейдің жұмылдырылуы туралы білді. 31 шілдеде Ресей әскерлерін жұмыстан шығаруды талап еткен неміс ультиматумының мерзімі аяқталатыны туралы хабар келді. Шпи өзінің кемелерін соғысқа дайындыққа қоюды бұйырды. 2 тамызда Вильгельм II Германияны Франция мен Ресейге қарсы жұмылдыруға бұйрық берді.

On 10 November, Gneisenau departed Wilhelmshaven, bound for Germany's Jiaozhou Bay Leased Territory in China. She stopped in Málaga, Spain, while en route, for a ceremony commemorating the men killed when her namesake corvette had been wrecked there on 16 December 1900. She then passed through the Mediterranean Sea, transited the Suez Canal, and while crossing the Indian Ocean, stopped in Colombo, Ceylon. There, she embarked Crown Prince Wilhelm on 11 December, who was on a tour of British India at the time. Gneisenau carried him to Bombay, where he left the ship. After resuming the voyage to East Asia, Gneisenau rendezvoused with the light cruiser and made stops in Singapore, Hong Kong, and Amoy before arriving in Qingdao, the German squadron's home port, on 14 March 1911. There, she rendezvoused with her sister Scharnhorst, the squadron flagship. On 7 April, Gneisenau carried the new ambassador to Japan, , from Taku to Yokohama, where she met Scharnhorst; the squadron commander, Konteradmiral (KAdm—Rear Admiral) , Uslar, and Scharnhorsts captain met with the Emperor Meiji. Gneisenau thereafter went on a tour of Japanese and Siberian waters, but she was sent back to Qingdao during the Agadir Crisis to prepare for a potential conflict. In September, Krosigk shifted his flag to Gneisenau while Scharnhorst was in dry dock for periodic maintenance. On 10 October, the Xinhai Revolution against the Qing dynasty broke out, which caused a great deal of tension among Europeans in the country, who recalled the attacks on foreigners during the Boxer Uprising of 1900–1901. The rest of the East Asia Squadron was placed on alert to protect German interests and additional troops were sent to protect the German consulate. But the feared attacks on Europeans did not materialize and so the East Asia Squadron was not needed. By late November, Scharnhorst was back in service and Krosigk returned to her. Gneisenau won the Schießpreis again for the 1910–1911 training year. Gneisenau went into dry dock in Qingdao for annual repairs in the first quarter of 1912. On 13 April, the ships embarked on a month long cruise to Japanese waters, returning to Qingdao on 13 May. In June, KzS relieved Uslar as Gneisenaus commander. Over the course of 1–4 August, Gneisenau steamed to Pusan, Korea, where she pulled the HAPAG steamship free after it ran aground and escorted it to Nagasaki. At the end of the year, Gneisenau lay at Shanghai. In early December, Krosigk was replaced by KAdm Maximilian von Spee, who took Scharnhorst and Gneisenau on a tour of the southwest Pacific, including stops in Amoy, Singapore, and Batavia. The cruise continued into early 1913, and the two cruisers arrived back in Qingdao on 2 March 1913. Gneisenau won the Schießpreis for the 1912–1913 year. In April 1913, Gneisenau and Scharnhorst went to Japan so Spee and the ships' commanders could meet with the new emperor, Taishō. The vessels then returned to Qingdao, where they remained for seven weeks. In late June, the two cruisers began a cruise through Germany's colonial possessions in the central Pacific. While in Rabaul on 21 July, Spee received word of further unrest in China, which prompted his return to the Wusong roadstead outside Shanghai by 30 July. Gneisenau thereafter patrolled in the Yellow Sea and visited Port Arthur in October. After the situation calmed, Spee was able to take his ships on a short cruise to Japan, which began on 11 November. Scharnhorst and the rest of the squadron returned to Shanghai on 29 November, before she departed for another trip to Southeast Asia. Stops included Siam, Sumatra, North Borneo, and Manila in the Philippines. In June 1914, KzS Julius Maerker took command of the ship. Shortly thereafter, Spee embarked on a cruise to German New Guinea; Gneisenau rendezvoused with Scharnhorst in Nagasaki, Japan, where they received a full supply of coal. They then sailed south, arriving in Truk in early July where they restocked their coal supplies. While en route, they received news of the assassination of Archduke Franz Ferdinand, heir to the throne of Austria Hungary. On 17 July, the East Asia Squadron arrived in Ponape in the Caroline Islands. Here, Spee had access to the German radio network, where he learned of the Austro Hungarian declaration of war on Serbia and the Russian mobilization. On 31 July, word came that the German ultimatum, which demanded the demobilization of Russia's armies, was set to expire. Spee ordered his ships be stripped for war. On 2 August, Wilhelm II ordered German mobilization against France and Russia.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Шығыс Азия эскадрильясы «Шарнхорст», «Гнайзенау» және жеңіл крейсерлер «Эмден», , және құралған. Сол кезде «Нюрнберг» АҚШ-тың батыс жағалауынан оралып келе жатқан еді, онда «Лейпциг» оны жаңадан алмастырды, ал «Эмден» әлі де Циндаода еді. 1914 жылдың 6 тамызында «Шарнхорст», «Гнайзенау», «Титания» және «Фукоку Мару» кемелері әлі де Понапеде болды. Шпий Тынық мұхиты айналасындағы круиздерге таратылған жеңіл крейсерлерді кері шақыру туралы бұйрық шығарды. «Нюрнберг» сол күні Шпеге қосылды, содан кейін Шпе өзінің кемелерін Тынық мұхиттың орталығында орналасқан Германияның иелігі - Солтүстік Мариан аралдарындағы Паган аралына көшірді. Шпи жапондық экипаждың оның қозғалысына сатқындық жасауын болдырмау үшін «Фукоку Мару»сыз түнде Паганға кетті. Барлық қолда бар көміршілерге, жабдықтау кемелеріне және жолаушылар лайнерлеріне Шығыс Азия эскадрильясымен кездесуге бұйрық берілді. «Эмден» 12 тамызда эскадрильяға қосылды. Көмекші крейсер де Шпидің кемелеріне қосылды. 13 тамызда «Эмден» капитаны коммодор Карл фон Мюллер Шпейді өзінің кемесін сауда рейдері ретінде пайдалануға көндірді. Төрт крейсер, «Принц Эйтель Фридрих» пен бірнеше кенішшімен бірге 15 тамызда Чилиге қарай Паганнан кетті. Келесі күні таңертең Маршалл аралдарындағы Эневетак атолына бара жатқанда, «Эмден» тау-кен өндірушілердің бірімен бірге формациядан шықты. Қалған кемелер 20 тамызда Эневетакке келгеннен кейін қайтадан бірікті. Неміс бас қолбасшылығын хабардар ету үшін 8 қыркүйекте Шпи нейтралды елдер арқылы хабар жіберу үшін «Нюрнбергті» Гонолулуға жіберді. «Нюрнберг» одақтастардың 29 тамызда Германия Самоасын басып алуы туралы хабармен оралды. «Шарнхорст» пен «Гнайзенау» жағдайды тексеру үшін Апияға жөнелтілді. Спи британдық немесе австралиялық әскери кемені күтпеген жерден ұстауға үміттенген, бірақ 14 қыркүйекте келген кезде ол портта ешқандай әскери кемелерді таппады. 22 қыркүйекте «Шарнхорст» пен Шығыс Азия эскадрильясының қалған бөлігі француз колониясы Папетеге жетті. Неміс әскері колонияға шабуыл жасап, Папете шайқасында француздық «Зеле» атты канонерлік қайығын батты. Кемелерді француз жағалау батареялары атып жіберді, бірақ зақымдалмаған. Кемежайдағы миналардан қорқып, Шпе портқа кіруге және француздар өртеп жіберген көмірді ұстап алуға кедергі жасады. 12 қазанда «Гнайзенау» және эскадрильяның қалған бөлігі Пасха аралына жетті. Оларға Америка суларынан шыққан жеңіл крейсерлер мен «Лейпциг» 12 және 14 қазанда қосылды. Сонымен қатар «Лейпцигке» тағы үш кенші келді. Бір аптадан кейін кемелер Чилиге қарай жөнелді. 26 қазан күні кешке «Гнайзенау» және эскадрильяның қалған бөлігі Чилидің Мас а Фуэра қаласынан шығысқа қарай жүзіп, 30 қазанда Вальпараисоға жетті. 1 қарашада Шпе «Принц Эйтель Фридрихтен» британдық жеңіл крейсердің алдыңғы күні Коронелге шығып кеткенін біліп, оны жалғыз ұстауға тырысты.

When World War I broke out, the East Asia Squadron consisted of Scharnhorst, Gneisenau, and the light cruisers Emden, , and At the time, Nürnberg was returning from the west coast of the United States, where Leipzig had just replaced her, and Emden was still in Qingdao. On 6 August 1914, Scharnhorst, Gneisenau, the supply ship Titania, and the Japanese collier Fukoku Maru were still in Ponape. Spee had issued orders to recall the light cruisers, which had been dispersed on cruises around the Pacific. Nürnberg joined Spee that day, after which Spee moved his ships to Pagan Island in the Northern Mariana Islands, a German possession in the central Pacific. Spee left for Pagan in the night, without Fukoku Maru, to avoid having the Japanese crew betray his movements. All available colliers, supply ships, and passenger liners were ordered to meet the East Asia Squadron in Pagan and Emden joined the squadron there on 12 August. The auxiliary cruiser joined Spee's ships there as well. On 13 August, Commodore Karl von Müller, captain of the Emden, persuaded Spee to detach his ship as a commerce raider. The four cruisers, accompanied by Prinz Eitel Friedrich and several colliers, then departed Pagan on 15 August, bound for Chile. While en route to Enewetak Atoll in the Marshall Islands the next morning, Emden left the formation with one of the colliers. The remaining ships again coaled after their arrival in Enewetak on 20 August. To keep the German high command informed, on 8 September Spee detached Nürnberg to Honolulu to send word through neutral countries. Nürnberg returned with news of the Allied capture of German Samoa, which had taken place on 29 August. Scharnhorst and Gneisenau sailed to Apia to investigate the situation. Spee had hoped to catch a British or Australian warship by surprise, but upon his arrival on 14 September, he found no warships in the harbor. On 22 September, Scharnhorst and the rest of the East Asia Squadron arrived at the French colony of Papeete. The Germans attacked the colony, and in the ensuing battle of Papeete, they sank the French gunboat Zélée. The ships came under fire from French shore batteries but were undamaged. Fear of mines in the harbor prevented Spee from entering the harbor to seize the coal, which the French had set on fire. By 12 October, Gneisenau and the rest of the squadron had reached Easter Island. There they were joined by the light cruisers and Leipzig, which had sailed from American waters, on 12 and 14 October, respectively. Leipzig also brought three more colliers with her. After a week in the area, the ships departed for Chile. On the evening of 26 October, Gneisenau and the rest of the squadron steamed out of Mas a Fuera, Chile and headed eastward, arriving in Valparaíso on 30 October. On 1 November, Spee learned from Prinz Eitel Friedrich that the British light cruiser had been anchored in Coronel the previous day, so he turned towards the port to try to catch her alone.

Коронел шайқасы

Британдықтардың Оңтүстік Америка жағалауында неміс эскадрильясына қарсы тұру үшін ресурстары шектеулі болды. Контр-адмирал Кристофер Крэдок бронекрейсерлерді «Good Hope», «Monmouth» және «Glasgow»-ты, сондай-ақ қарулы сауда крейсерін басқарды. Флотилия ескірген «Canopus» пре-дредноут линкорымен және бронекрейсермен күшейтілді. Крэдок «Canopus»-ты артта қалдырды, өйткені оның баяу жылдамдығы неміс кемелерін шайқасқа шақыруға кедергі келтіретінін сезді. Шығыс Азия эскадрильясы 1 қараша күні Коронелге келді; Спи таңғалып, «Glasgow»-тан басқа «Good Hope», «Monmouth» және «Otranto» кемелерімен кездесті. «Canopus» британдық көмір тасымалдаушы кемелермен бірге әлі де артта қалды. 16:17-де «Glasgow» неміс кемелерін байқады. Крэдок «Good Hope» басқаратын шайқас шебін құрды, одан кейін «Monmouth», «Glasgow» және «Otranto» орналасты. Спи күн батқанға дейін шабуылды кейінге шешуге бел буды, сол кезде британдық кемелер күнге қарсы қараңғыланған силуэттерге айналып, оның кемелері жағалаудың фонында жасырынып кетеді. Спи кемелерін Крэдок кемелеріне параллель бағытта бұрып, бірте-бірте арақашықтықты қысқартты. Крэдок «Otranto»-ның шайқас шебінде пайдасыз екенін түсініп, оны бөліп жіберді. Күшті толқындар екі тараптың бронекрейсерлеріндегі казематтық қаруларды пайдалануды қиындатты. 18:07-де екі эскадрилья арасындағы қашықтық қысқарды, ал 18:37-де Спи кемелеріне оқ атуға бұйрық берді, сол кезде арақашықтық тағы да азайды. Әрбір кеме британдық желідегі қарсыласына шабуыл жасады, «Gneisenau»-дың нысаны «Monmouth» болды. «Gneisenau» үшінші залпымен «Monmouth»-ты зақымдады. Бір снаряд оның алдыңғы мұнарасына тиіп, шатырын қиратып, өрттің басталуына себеп болды. «Gneisenau» негізінен бронебойғыш снарядтарды қолданды және көптеген соққылар жасады, «Monmouth»-тың көптеген қаруларын істен шығарды. 18:50-ге қарай «Monmouth» «Gneisenau»-дан ауыр зақым алды және саптан шығып кетті; «Gneisenau» сол кезде «Scharnhorst»-қа қосылып «Good Hope»-қа қарсы шайқасты. Осы уақытта «Gneisenau» артқы мұнарасына тиген снарядты алды, бірақ броньды тесіп өте алмады, керісінше сыртқа жарылып, онда сақталған құтқару жилеттеріне от жақты, бірақ экипаж тез арада өртті сөндірді. Сонымен қатар, «Nürnberg» «Monmouth»-қа өте жақын арақашықтыққа жақындап, оған снарядтар төкті. 19:23-те «Good Hope»-тың қарулары екі үлкен жарылыстан кейін үнсіз қалды; неміс артиллериялықтары да көп ұзамай атысты тоқтатты. «Good Hope» қараңғылыққа сіңіп кетті. Спи өзінің жеңіл крейсерлеріне қарсыластарын торпедалармен жоюды және оларды толығымен жеңуді бұйырды, ал ол «Scharnhorst» пен «Gneisenau»-ды оңтүстікке қарай алып, жолдан шықты. «Glasgow» 19:20-дан кейін неміс жеңіл крейсерлері жақындаған кезде «Monmouth»-ты тастап кетуге мәжбүр болды, оңтүстікке қашып, «Canopus»-пен кездесті. Дауыл немістердің «Monmouth»-ты табуына кедергі жасады, бірақ ол ақырында 20:18-де аударылып, суға батты. Екі бронекрейсердің суға батуынан, соның ішінде Крэдоктан 1600-нан астам адам қаза тапты. Неміс шығындары мардымсыз болды; «Gneisenau» төрт рет соққыға ұшырады, бірақ айтарлықтай зақымдалған жоқ және экипаж мүшелерінің екеуі ғана жеңіл жарақат алды. Алайда неміс кемелері оқ-дәрілерінің 40 пайыздан астамын жұмсаған еді.

The British had scant resources to oppose the German squadron off the coast of South America. Rear Admiral Christopher Cradock commanded the armored cruisers and , Glasgow, and the converted armed merchant cruiser The flotilla was reinforced by the elderly pre dreadnought battleship and the armored cruiser The latter, however, did not arrive until after the Battle of Coronel. Canopus was left behind by Cradock, who probably felt her slow speed would prevent him from bringing the German ships to battle. The East Asia Squadron arrived off Coronel on the afternoon of 1 November; to Spee's surprise, he encountered Good Hope, Monmouth, and Otranto in addition to Glasgow. Canopus was still some behind, with the British colliers. At 16:17, Glasgow spotted the German ships. Cradock formed a line of battle with Good Hope in the lead, followed by Monmouth, Glasgow, and Otranto in the rear. Spee decided to hold off engaging until the sun had set more, at which point the British ships would be silhouetted by the sun, while his own ships would be obscured against the coast behind them. Spee turned his ships on a course nearly parallel to Cradock's ships, slowly closing the range. Cradock realized the uselessness of Otranto in the line of battle and detached her. Heavy seas made working the casemate guns in both sides' armored cruisers difficult. By 18:07, the distance between the two squadrons had fallen to and at 18:37 Spee ordered his ships to open fire, by which time the range had dropped to Each ship engaged their opposite in the British line, Gneisenaus target being Monmouth. Gneisenau struck Monmouth with her third salvo, one shell hitting her forward turret, blowing the roof off, and starting a fire. Gneisenau fired primarily armor piercing shells and scored numerous hits, knocking out many of Monmouths guns. By 18:50, Monmouth had been badly damaged by Gneisenau and she fell out of line; Gneisenau therefore joined Scharnhorst in battling Good Hope. At around that time, Gneisenau received a hit that struck her rear turret but did not penetrate the armor, instead exploding outside and setting fire to life jackets stored there, though the crew quickly suppressed the blaze. At the same time, Nürnberg closed to point blank range of Monmouth and poured shells into her. At 19:23, Good Hopes guns fell silent following two large explosions; the German gunners ceased fire shortly thereafter. Good Hope disappeared into the darkness. Spee ordered his light cruisers to close with his battered opponents and finish them off with torpedoes, while he took Scharnhorst and Gneisenau further south to get out of the way. Glasgow was forced to abandon Monmouth after 19:20 when the German light cruisers approached, before fleeing south and meeting with Canopus. A squall prevented the Germans from discovering Monmouth, but she eventually capsized and sank at 20:18. More than 1,600 men were killed in the sinking of the two armored cruisers, including Cradock. German losses were negligible; Gneisenau had been hit four times but was not significantly damaged and suffered only two crewmen lightly injured. However, the German ships had expended over 40 percent of their ammunition supply.

Фолкленд аралдарына сапары

Соғыстан кейін Шпи кемелерін солтүстікке қарай Вальпараисоға алып барды. Чили бейтарап болғандықтан, портқа бір уақытта тек үш кеме кіре алатын; Шпи 3 қараша күні таңертең Шарнхорст, Гнейзенау және Нюрнбергті бірінші болып кіргізіп, Дрезден мен Лейпцигті Мас-а-Фуэрадағы көмір тасушы кемелермен қалдырды. Вальпараисода Шпидің кемелері көмірге толығуға мүмкіндік алды, ал ол Германиядағы Әскери-теңіз штабымен кеңесіп, аймақтағы қалған британдық күштердің күшін анықтады. Кемелер бейтараптық шектеулеріне сәйкес портта 24 сағатқа ғана тоқтады және 6 қарашада Мас-а-Фуэраға келді, онда тұтқынға алынған британдық және француздық кемелерден көмір алды. 10 қарашада Дрезден мен Лейпциг Вальпараисода тоқтады, ал бес күннен кейін Шпи эскадрильяның қалған бөлігін оңтүстікке, Пенас шығанағындағы Сент-Квентин шығанағына алып барды. 18 қарашада Дрезден мен Лейпциг Шпимен жол жүріп кездесті, ал эскадра үш күннен кейін Сент-Квентин шығанағына жетті. Олар көмірді көптеп алды, өйткені Мүйіс-Хорн айналып өту сапары ұзақ болады және олар көмірді қайдан алуға болатыны белгісіз болды. Жеңіліс туралы хабар Лондонға жеткенде, Корольдік теңіз күштері Шығыс Азия эскадрильясын іздеп табу және жою үшін күштерді ұйымдастыруға кірісті. Осы мақсатта, күшті бронекруйзерлер Ұлы флоттан бөлініп, вице-адмирал Доветон Стёрдидің басқаруына берілді. Екі кеме 10 қарашада Девонпорттан шықты. Фолкленд аралдарына бағытталған жолда оларға бронекруйзерлер, , және , жеңіл крейсерлер мен Глазго және Отранто қосылды; сегіз кемеден тұратын күш 7 желтоқсанда Фолкленд аралдарына жетті, онда олар дереу көмірге толысты. Осы уақытта Шпидің кемелері 26 қарашада Сент-Квентин шығанағынан шығып, 2 желтоқсанда Мүйіс-Хорнды айналды. Олар жақсы сапалы Кардифф көмірімен жүктелген Drummuir канадалық баркасын басып алды. Лейпциг кемені сүйреп алып, келесі күні Пиктон аралына тоқтады. Экипаждар көмірді Drummuir-ден эскадрильяның көмір тасушы кемелеріне ауыстырды. 6 желтоқсанның таңында Шпи Шарнхорстада кеме командирлерімен келесі әрекеттерді анықтау үшін кеңес өткізді. Немістер аймақтағы британдық күштердің күшеюі туралы көптеген шашыраңқы және қайшылы есептер алды; Шпи және тағы екі капитан Фолкленд аралдарына шабуыл жасауды жақтады, ал тағы үш командир, соның ішінде Меркер, аралдарды айналып өтіп, Аргентина жағалауында британдық кемелерге шабуыл жасаудың дұрыс екенін айтты. Шпидің пікірі басымдық алды және эскадрилья сағат 12:00-де Фолкленд аралдарына жол тартты.

After the battle, Spee took his ships north to Valparaiso. Since Chile was neutral, only three ships could enter the port at a time; Spee took Scharnhorst, Gneisenau, and Nürnberg in first on the morning of 3 November, leaving Dresden and Leipzig with the colliers at Mas a Fuera. In Valparaiso, Spee's ships could take on coal while he conferred with the Admiralty Staff in Germany to determine the strength of remaining British forces in the region. The ships remained in the port for only 24 hours, in accordance with the neutrality restrictions, and arrived at Mas a Fuera on 6 November, where they took on more coal from captured British and French steamers. On 10 November, Dresden and Leipzig were detached for a stop in Valparaiso, and five days later, Spee took the rest of the squadron south to St. Quentin Bay in the Gulf of Penas. On 18 November, Dresden and Leipzig met Spee while en route and the squadron reached St. Quentin Bay three days later. There, they took on more coal, since the voyage around Cape Horn would be a long one and it was unclear when they would have another opportunity to coal. Once word of the defeat reached London, the Royal Navy set to organizing a force to hunt down and destroy the East Asia Squadron. To this end, the powerful battlecruisers and were detached from the Grand Fleet and placed under the command of Vice Admiral Doveton Sturdee. The two ships left Devonport on 10 November. En route to the Falkland Islands, they were joined by the armored cruisers , , and , the light cruisers and Glasgow, and Otranto; the force of eight ships reached the Falklands by 7 December, where they immediately coaled. In the meantime, Spee's ships departed St. Quentin Bay on 26 November and rounded Cape Horn on 2 December. They captured the Canadian barque Drummuir, which had a cargo of of good quality Cardiff coal. Leipzig took the ship under tow and the following day the ships stopped off Picton Island. The crews transferred the coal from Drummuir to the squadron's colliers. On the morning of 6 December, Spee held a conference with the ship commanders aboard Scharnhorst to determine their next course of action. The Germans had received numerous fragmentary and contradictory reports of British reinforcements in the region; Spee and two other captains favored an attack on the Falklands, while three other commanders, including Maerker, argued that it would be better to bypass the islands and attack British shipping off Argentina. Spee's opinion carried the day and the squadron departed for the Falklands at 12:00.

Фолкленд аралдары шайқасы

Гнайзенау мен Нюрнберг шабуылға жіберілді; олар келесі күні таңертең Фолкленд аралдарына жақындады, сымсыз хабар тарату станциясын жою ниетімен. Гнайзенаудағы бақылаушылар Порт-Стэнлиден түтін көтерілгенін байқады, бірақ британдықтардың көмір қорын өртеп, немістердің оны басып алуына жол бермеу үшін солай деп болжады. Олар портына жақындағанда, күзет кемесі ретінде жағаға тірелген «Канопус» кемесінен атылған снарядтар неміс кемелерінің төңірегіне құлай бастады. Неміс кемелеріндегі қарауылшылар ұрыс крейсерлерінің үлкен үш аяқты мачталарын байқады, бірақ бастапқыда оларды ұрыс крейсерінен деп ойлады; бірнеше жау кемелерінің хабарлары және «Канопус» атысынан кейін Шпи шабуылды тоқтатуға шешім қабылдады. Немістер сағат 10:45-те оңтүстік-шығысқа бұрылды. Шпи өз қатарын Гнайзенау мен Нюрнберг алдында, Шарнхорст ортада, Дрезден мен Лейпциг артта орналастырды. Жылдам ұрыс крейсерлері тез күш жинап, Шығыс Азия эскадрильясын қуып жету үшін портынан шықты. Шпи өзінің бронекерлері әлдеқайда жылдам крейсерлерден қашуға шамасы келмейтінін түсінді және үш жеңіл крейсерге бұрылып, британдық крейсерлерге қарусыз Шарнхорст пен Гнайзенауға шабуылдауға мүмкіндік берді. Стурди өзінің крейсерлерін неміс жеңіл крейсерлерін қуып жетуге жіберді. «Invincible» Шарнхорстқа, ал «Inflexible» Гнайзенауға шабуыл жасады, Шпи өзінің екі бронекерлеріне қарсыластарын да солай шабуылдауға бұйрық берді. Шпи батысқа қарайтын позицияны иеленді; жел оның кемелерін түтінмен жауып, артиллериялық ұшақтарының көрінуін жақсартты. Бұл Стурдиді желге қарсы позицияға және нашар көрінуге мәжбүр етті. Гнайзенау қарсыласына екі рет соққы берді. Осы соққыларға жауап ретінде Стурди екі градусқа солтүстікке бұрылып, қашықтықты арттыруға тырысты. Бұл оның кемелерін неміс қаруларының тиімді қашықтығынан тысқары шығаратын, бірақ қарсыластарын өз қашықтығында ұстайтын. Екі тарап та атысын тоқтатты; шайқастың осы кезеңінде Гнайзенау екі рет соққыға ұшырады, бірінші снаряд артқы түтікке тиіп, бірнеше адамды сынықтармен жарақаттады және өлтірді. Екінші снаряд кеменің кейбір бұрыштарына зақым келтіріп, кеме ортасындағы кабиналарға еніп кетті. 8,8 см-лік зеңбіректердің біріне тиген сынықтар оны өртке жол бермеу үшін суға батыруға мәжбүр етті. Шпи Стурдидің маневріне қарсы шығып, оңтүстікке қарай тез бұрылды, бұл қашықтықты айтарлықтай арттырды және түнгі уақытта қашу мүмкіндігін уақытша арттырды. Бұл маневр Стурдиді оңтүстікке бұрылып, жоғары жылдамдықпен қуып жетуге мәжбүр етті. Жылдамдық артықшылығы мен ашық ауа райына байланысты немістердің қашу үміті қысқа болды. Дегенмен, маневр Шпиге солтүстікке бұрылуға мүмкіндік берді, бұл Шарнхорст пен Гнайзенауды екінші 15 см-лік зеңбіректермен шабуылдауға жеткілікті жақындатты; олардың атысы өте тиімді болды, бұл британдықтарды екінші рет кетуге мәжбүр етті. Ұрыс қайта басталғаннан кейін британдықтардың атысы толығырақ болды, ал британдықтар өте алыс қашықтықтан атқандықтан, снарядтар жауды жақындатып, қалың белбеудің орнына жұқа палубаның броньын тесіп өтуге мүмкіндік берді. Гнайзенау осы кезеңде бірнеше рет соққы алды, соның ішінде 1 және 3 қазандық бөлмелерін су басуға бастаған су астындағы соққылар. Стурди содан кейін желдің соғатын жағына бұрылды, бірақ Шпи өзінің қолайлы позициясын сақтап қалу үшін бұрылысқа қарсы тұрды; бірақ маневрлер кемелердің ретін өзгертті, сондықтан Гнайзенау енді «Invincible» кемесіне қарсы шықты. Артқа бұру кезінде Гнайзенауды уақытша түтін жасырып қалды, сондықтан британдық кемелер өздерінің оттарын Шарнхорстқа бағыттады, ол іс-қимылдың осы кезеңінде қатты зақымдалды. Шпи мен Меркер бір-бірінің кемелерінің жай-күйін анықтау үшін бірнеше сигнал алмасты; Шпи алмасуды Меркердің Фолкленд аралдарына шабуылға қарсылық білдіргені дұрыс екенін атап өткен белгімен аяқтады. Сағат 15:30-да Гнайзенау кемесі оң жақ қозғалтқыш бөлмесіне ірі соққы алды, бұл қозғалтқышты сөндіріп, екі ғана жұмыс істейтін бұрандамен қалдырды. 15:45 тағы бір соққы оның алдыңғы түтікшісін құлатты, ал 16:00 оның №4 қазандық бөлмесі жарамсыз болды. 16:00-де Шпи Гнайзенауға қашып құтылуға бұйрық берді, ал ол бағытын өзгертіп, оны қуып жүргендерге торпедалар атқылады. Кемедегі қозғалтқыш пен қазандық бөлмелеріне зақым келгендіктен, оның жылдамдығы азайды, сондықтан кеме шайқасқа қатысуын жалғастырды. Дегенмен, Гнайзенау британдық атыстан қашып құтыла алмады, және шамамен сол уақытта оның көпіршесіне соққы тиді. 16:15-те тағы екі соққы тиді, біреуі кеме арқылы өтіп, жарылмады, ал екіншісі басқыш станциясында жарылып, көптеген жаралы экипажды өлтірді. 16:17-де Шарнхорст соңғы рет сол жаққа аударылып, батып кетті; британдықтар, назары Гнайзенауға ауысқандықтан, экипажды құтқаруға тырыспады. Осы кезде «Carnarvon» шайқасқа қосылып, бомбалауға өз үлесін қосты. Қашықтық 10 000 метрге дейін төмендегенде, қалған неміс зеңбіректерінен ауыр атыс британдықтарды тағы да кері кетуге мәжбүр етті, қашықтықты арттырды. Шайқастың соңғы кезеңінде Гнайзенау оқ-дәрісі таусылып, жаттығу оқтарын атты; олардың бірі «Invincible» кемесіне тиді. 17:15 шамасында Гнайзенауға тағы үш снаряд тиді, екеуі оң жақтан су астынан, ал біреуі оң жақтанғы қабырғаға тиді. Алғашқы соққылар ауыр су басуға әкелді, бірақ үшіншісінің әсері болмады, өйткені бұрынғы соққыдан зеңбірек экипажы қаза болған және қабырға өртеніп жатқан еді. Тағы бірнеше соққы тиді, ал 17:30-ға қарай Гнайзенау өртеніп жатқан қиратылған кемеге айналды; кеме оң жаққа қарай қисайды және түтін шықты, тоқтады. 17:35-те Меркер экипажға кемені суға батыру үшін жарылғыш заттарды орнатуға және палубаға жиналуға бұйрық берді, өйткені кеме шайқасуды жалғастыра алмады. Алдыңғы зеңбірек мұнарасы Меркердің нұсқауына қарамастан, соңғы снарядты атты, нәтижесінде «Inflexible» кемесінен келген жауап атысы алдыңғы басқыш станциясына тиіп, көптеген жаралы адамдарды өлтірді. 17:42-де жарылғыш заттар жарылып, алдыңғы торпеда экипажы түтіктерді тазалау және су басуды жеделдету үшін торпеда атты. Кеме баяу аударылып, батты, бірақ 270-300 құтқарылғандарға қашуға уақыт берді. Осы адамдардың көптегені судың суынан тез қаза тапты. Оның экипажының 598 адамы осы шайқаста қаза болды, бірақ «Invincible» және «Inflexible» кемелері Гнайзенаудан 187 адамды, соның ішінде оның бас офицерін, корвет капитаны Ганс Поххаммерді құтқарып алды, ол неміс тарапынан шайқас жазбаларының ең жоғары ранкті адамы және шайқас туралы неміс деректерінің көзі болды. «Лейпциг» және «Нюрнберг» де батып кетті. Тек «Дрезден» қашуға қол жеткізді, бірақ ол ақыры Хуан-Фернандес аралдарына жеткізіліп, батырылды. Эскадрильяның толық жойылғандығы салдарынан 2200-ге жуық неміс теңізшілері мен офицерлері қаза болды, соның ішінде Шпи және оның екі ұлы.

Gneisenau and Nürnberg were delegated for the attack; they approached the Falklands the following morning, with the intention of destroying the wireless transmitter there. Observers aboard Gneisenau spotted smoke rising from Port Stanley, but assumed it was the British burning their coal stocks to prevent the Germans from seizing them. As they closed on the harbor, shells from Canopus, which had been beached as a guard ship, began to fall around the German ships. Lookouts on the German ships spotted the large tripod masts of the battlecruisers, though these were initially believed to be from the battlecruiser ; the reports of several enemy warships combined with fire from Canopus prompted Spee to break off the attack. The Germans took a southeasterly course at after having reformed by 10:45. Spee formed his line with Gneisenau and Nürnberg ahead, Scharnhorst in the center, and Dresden and Leipzig astern. The fast battlecruisers quickly got up steam and sailed out of the harbor to pursue the East Asia Squadron. Spee realized his armored cruisers could not escape the much faster battlecruisers and ordered the three light cruisers to attempt to break away while he turned about and allowed the British battlecruisers to engage the outgunned Scharnhorst and Gneisenau. Meanwhile, Sturdee detached his cruisers to pursue the German light cruisers. Invincible opened fire at Scharnhorst while Inflexible attacked Gneisenau and Spee ordered his two armored cruisers to similarly engage their opposites. Spee had taken the lee position; the wind kept his ships swept of smoke, which improved visibility for his gunners. This forced Sturdee into the windward position and its corresponding worse visibility. Gneisenau quickly scored two hits on her opponent. In response to these hits, Sturdee attempted to widen the distance by turning two points to the north. This would place his ships beyond the effective range of the German guns, but keep his opponents within range of his own. Both sides checked their fire for the time being; Gneisenau had been hit twice during this stage of the battle, the first shell striking the aft funnel, killing and wounding several men with shell splinters. The second shell damaged some of the ship's cutters and penetrated into some cabins amidships. Shell fragments from a near miss penetrated into one of the magazines for the 8.8 cm guns, forcing it to be flooded to prevent a fire. Spee countered Sturdee's maneuver by turning rapidly to the south, which significantly widened the range and temporarily raised the possibility of escaping by nightfall. The maneuver forced Sturdee to turn south as well and pursue at high speed. Given the speed advantage and the clear weather, the German hope to escape proved to be short lived. Nevertheless, the maneuver allowed Spee to turn back north, bringing Scharnhorst and Gneisenau close enough to engage with their secondary 15 cm guns; their shooting was so effective that it forced the British to haul away a second time. After resuming the battle, the British gunfire became more accurate, and as the British were firing at very long range, the shells approached plunging fire, which allowed them to penetrate the thin deck armor rather than the thicker belt. Gneisenau took several hits during this phase, including a pair of underwater hits that began to flood boiler rooms 1 and 3. Sturdee then turned to port in an attempt to take the leeward position, but Spee countered the turn to retain his favorable position; the maneuvering did, however, reverse the order of the ships, so Gneisenau now engaged Invincible. During the reversal, Gneisenau became temporarily obscured by smoke, so the British ships concentrated their fire on Scharnhorst, which suffered severe damage during this phase of the action. Spee and Maerker exchanged a series of signals to determine the state of each other's vessels; Spee concluded the exchange with a signal noting that Maerker was correct to have opposed the attack on the Falklands. At 15:30, Gneisenau received a major hit that penetrated to her starboard engine room and disabled that engine, leaving her with just two operational screws. Another hit at 15:45 knocked over her forward funnel, and at 16:00 her number 4 boiler room was disabled. At 16:00, Spee ordered Gneisenau to attempt to escape while he reversed course and attempted to launch torpedoes at his pursuers. Damage to the ship's engine and boiler rooms had reduced her speed to , however, and so the ship continued to fight on. Gneisenau nevertheless could not evade British fire, and at around the same time her bridge was hit. Two more hits followed at 16:15, one passing completely through the ship without detonating and the other exploding in the main dressing station, killing most of the wounded crew there. At 16:17, Scharnhorst finally capsized to port and sank; the British, their attention now focused on Gneisenau, made no attempt to rescue the crew. By this time, Carnarvon joined the fray and contributed her guns to the bombardment. As the range fell to , heavy fire from the surviving German guns forced the British to turn away again, widening the range to
During the final phase of the battle, Gneisenau ran out of ammunition and resorted to firing inert training rounds; one of these struck Invincible. Three more shells struck Gneisenau at around 17:15, two of them underwater on the starboard side and the other on a starboard casemate. The former hits caused serious flooding, but the third had little effect, as the gun crew had already been killed by an earlier hit and the casemate was already on fire. Several more hits followed, and by 17:30, Gneisenau was a burning wreck; she had a severe list to starboard and smoke poured from the ship, which came to a stop. At 17:35, Maerker ordered the crew to set scuttling charges and gather on the deck, as the ship was unable to continue fighting. The forward gun turret fired a final shell despite Maerker's instructions, prompting a return shot from Inflexible that struck the forward dressing station, killing many wounded men there. At 17:42, the scuttling charges detonated and the forward torpedo crew launched a torpedo to clear the tube and hasten the flooding. The ship slowly rolled over and sank, but not before allowing some 270 to 300 of the survivors time to escape. Of these men, many died quickly from exposure in the water. A total of 598 men of her crew were killed in the engagement, though boats from Invincible and Inflexible picked up 187 men from Gneisenau, including her executive officer, Korvettenkapitän (Corvette Captain) Hans Pochhammer, the highest ranking German officer to survive and the source of German records of the battle. Leipzig and Nürnberg were also sunk. Only Dresden managed to escape, but she was eventually tracked to the Juan Fernandez Islands and sunk. The complete destruction of the squadron killed some 2,200 German sailors and officers, including Spee and two of his sons.