Кіріспе

Қайта өңдеуге арналған зауыт

Материалдарды қайта өңдеу, қалпына келтіру немесе көп рет пайдалану зауыты (MRF, "мерф" деп айтылады) – қайта өңделетін материалдарды қабылдап, бөліп, оларды өндірушілерге сату үшін дайындайтын мамандандырылған зауыт. Әдетте, екі түрі болады: таза және лас материалдарды өңдеу орталықтары.

Өнеркәсіп пен орналасқан жерлері

Құрама Штаттарда 300-ден астам материалды қалпына келтіру орталықтары бар. 2019 жылғы деректер бойынша, жалпы нарық көлемі 6.6 миллиард долларға бағаланады. 2016 жылы алдыңғы 75 орынды Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында орналасқан Sims Municipal Recycling компаниясы басқарды. Waste Management компаниясы барлығы 95 МРФ орталығын иеленді, оның 26-сы алдыңғы 75-тің ішінде болды. ReCommunity алдыңғы 75-тің ішінде 6 орталықты пайдаланды. Republic Services алдыңғы 75-тің ішінде 6 орталықты пайдаланды. Waste Connections алдыңғы 75-тің ішінде 4 орталықты басқарды.

Бизнес экономикасы

2018 жылы АҚШ-тың солтүстік-шығысында жүргізілген сараптамада бір тон өңдеу құны 82 долларға, ал оның құндылығы шамамен 45 долларға бағаланды. Тонның құрамында 28% аралас қағаз және 24% ескі картон қораптары (OCC) болды. Үш қағаз фабрикасы қайта өңделген талшықты көбірек пайдалану жобаларын жариялады. Бұл мекемелер үшін шыныны қайта өңдеу қымбатқа түседі, бірақ бір зерттеу көрсеткендей, шығындарды жақсартылған шыны өңдеуге инвестиция жасау арқылы айтарлықтай төмендетуге болады. Техас штатында Остин және Хьюстон қалаларында Balcones Recycling және FCC Environment компаниялары салған және басқаратын шыныны қайта өңдеуге инвестиция жасалған мекемелер бар. Роботтар индустрия бойынша кеңінен таралып, сұрыптау процесіне көмектеседі.

Процесс

Қалдықтар жиналатын жүк машиналары арқылы тиеу алаңына төгілген кезде MRF-ке түседі. Материалдар жиналып конвейерлік ленталарға салынады, олар оларды алдын ала сұрыптау аймағына жеткізеді. Мұнда жұмысшылар қайта өңдеуге жарамсыз заттарды алып тастайды, олар полигонға немесе өртеуге жіберіледі. "Лас" MRF материалдарының 5-45% қалпына келтіріледі. Өрт тудыруы мүмкін литий батареялары, пропан баллондары және аэрозольдік баллондар сияқты қауіпті заттар да жойылады. Қайта өңдеу жабдықтарына оралып, істеуін тоқтататын пластикалық қаптар мен шлангтар да алынып тасталады. Содан кейін материалдар тағы бір конвейерлік лента арқылы дискілі экранға тасымалданады, ол кең және жалпақ материалдарды, мысалы, жазық картон қораптарды, банкалар, құтылар, қағаз және бөтелкелер сияқты заттардан бөліп алады. Жазық қораптар дискілі экранның екінші жағына жылжып өтеді, ал қалған барлық материалдар төменге түседі, онда қағазды қалдық ағынынан желдеткіш көмегімен бөліп алады. Картон мен қағаз ағынын жұмысшылар бақылайды, олар пластик, металл немесе шынының жоқтығын қамтамасыз етеді. Жаңа немесе қайта жабдықталған MRF алдын ала сұрыптау және сапаны бақылау үшін роботтарды қолдануы мүмкін. Дегенмен, сұрыптау процесінен адам еңбегін толық алып тастау алдағы уақытта қиын, себебі материал ағынындағы кез келген ластанушыны жою үшін адам қолы мен жүйке жүйесінің ептілігін қайта жасай білу керек. Бұл техникалық шектеулер мехатроника мен компьютерлік ғылымның жетілген концепцияларын қамтиды, онда робот қолы жобаланып, жүйенің уақыт шектеулерінде нақты қозғалыс алгоритмін құратын өте икемді алгоритм қажет (мысалы, заманауи процессорда мұны істеу үшін 30 000 код жолының шамамен бағасы сұрыптау желісінде тиімді болу үшін тым ұзақ кешігуге алып келер еді). Басқаша айтқанда, әрбір таңдау үшін әр қалдықтың конфигурациясы үшін аталған робот қол қозғалыстарының энциклопедиясын іздеу қажет, және бұл тіпті кванттық есептеулермен де есептеу арқылы шешілмейтін мәселе болуы мүмкін, өйткені әрбір шартты әрбір итерацияда тексеру қажет. Металл пластик пен шыныдан электромагниттер арқылы бөлінеді, бұл темір металдарды алып тастайды. Алюминий сияқты темір емес металдар бұрандалы токпен бөлінеді. Шыны мен пластик ағындары қосымша дискілі экрандармен бөлінеді. Шыны көлікті жеңілдету үшін ұсақталады. Пластмассалар полимер түріне қарай бөлінеді, көбінесе инфрақызыл технологияны қолданады (оптикалық сұрыптау). Инфрақызыл сәулелер әр түрлі полимер түрлерінен әртүрлідей шағылысады; анықталғаннан кейін ауа ағыны пластикті тиісті контейнерге жібереді. MRF пластиктің тек бірнеше полимерін ғана жинап, қайта өңдейді, ал қалғанын полигонға немесе өртеуге жібереді. Бөлінген материалдар балаусаланып, мекеменің тиеу докқа жіберіледі.

Ылғалды МРФ

2004 жыл шамасында жаңа механикалық-биологиялық өңдеу технологиялары ылғалды МРФ-терді пайдалана бастады. Бұл технологиялар суды қолданып, лас МРФ-ты біріктіріп, нәтижесінде шығыс ағындағы материалдар тығыздалып, бөлініп, тазартылады. Сонымен қатар, судың көмегімен биологиялық ыдырайтын органикалық заттар ұсатылып, ерітіндіге жіберіледі, осылайша анаэробтық ферментацияға дайындалады.

Тарих

АҚШ-та қазіргі заманғы MRF қондырғылары 1970 жылдары пайда болды. Питер Картер Коннектикут штатының Бранфорд қаласында Resource Recovery Systems, Inc. компаниясын құрды, ол АҚШ-тағы "алғашқы материалдарды өңдеу орталығы (MRF)" атанды.