Кіріспе
Еуропалық Одақтың қайта өңдеу туралы директивасы Электрлік және электрондық жабдықтар қалдықтары туралы директива (WEEE директивасы) – Еуропалық қауымдастық директивасы, 2012/19/EU нөмірленген, электрлік және электрондық жабдықтар қалдықтарына (WEEE) қатысты. RoHS 2011/65/EU директивасымен бірге ол 2003 жылдың ақпан айында Еуропалық заңға айналды. WEEE директивасы электр тауарларының барлық түрлерін жинау, қайта өңдеу және қалпына келтіру мақсаттарын белгіледі, 2009 жылға дейін қайта өңдеу үшін жылына бір адамға шаққандағы ең төменгі мөлшерді белгіледі. RoHS директивасы нарыққа шығарылған жаңа электрондық жабдықтардың материалдық құрамына қатысты еуропалық өндірушілерге шектеулер қойды. Электрлік және электрондық жабдықтардың қалдықтарын бейнелеу үшін Еуропалық Кеңес қабылдаған символ – символдың астынан бір қара сызықпен немесе онсыз өшірілген дөңгелекті қоқыс контейнері. Қара сызық 2005 жылдан кейін, яғни директива күшіне енгеннен кейін нарыққа шығарылған тауарларды көрсетеді. Қара сызықсыз тауарлар 2002-2005 жылдар аралығында шығарылған. Мұндай жағдайларда олар «тарихи WEEE» ретінде қарастырылады және өндірушілердің талаптарға сай келетін жүйелері арқылы өтемақыдан тыс қалады. Қара сызықтың (немесе жолақтың) шығу тегі 2012/19/EU директивасының EN 50419 еуропалық стандартына сілтеме жасауымен байланысты. Бұл стандарт 2005 жылғы 13 тамыздан кейін шығарылған жабдықтарды таңбалау үшін екі нұсқаны ұсынады: 1) таңбаға өндірілген күнді қосу немесе 2) қоқыс жәшігі логотипінің астына сызық / жолақ салу.
The Waste Electrical and Electronic Equipment Directive (WEEE Directive) is a European Community Directive, numbered 2012/19/EU, concerned with waste electrical and electronic equipment (WEEE). Together with the RoHS Directive 2011/65/EU, it became European Law in February 2003. The WEEE Directive set collection, recycling and recovery targets for all types of electrical goods, with a minimum rate of per head of population per annum recovered for recycling by 2009. The RoHS Directive set restrictions upon European manufacturers as to the material content of new electronic equipment placed on the market. The symbol adopted by the European Council to represent waste electrical and electronic equipment comprises a crossed out wheelie bin with or without a single black line underneath the symbol. The black line indicates that goods have been placed on the market after 2005, when the Directive came into force. Goods without the black line were manufactured between 2002 and 2005. In such instances, these are treated as "historic WEEE" and fall outside reimbursement via producer compliance schemes. The origins of the black line (or bar) stem from Directive 2012/19/EU referencing European standard EN 50419. This standard gives two options for marking of equipment manufactured after 13 August 2005, namely 1) adding the date of manufacture to the label or 2) applying the line/bar underneath the bin logo.
Директиваны қайта қарау
2002 жылы қабылданғаннан бері (Еуропа Парламенті мен Кеңесінің 2003 жылғы 27 қаңтардағы 2002/96/ЕҚ директивасы) директиваға бірнеше рет шағын түзетулер енгізілді. Бұған 2006 және 2009 жылдардағы жаңарулар кіреді. Тоғыз жылдан кейін директива мақсаттарының біріне де толыққанды қол жеткізе алмағаны анықталды, сондықтан заңнама тағы да өзгертілді. 2011 жылғы 20 желтоқсанда Еуропалық Парламент пен Еуропалық Кеңес директиваға түзетулер енгізуге келісті, олар екінші оқылымда 2012 жылғы 19 қаңтарда мақұлданды. Түзетулер жинау көрсеткіштерін есептеу әдісіне қатысты, бұл көрсеткіштер бұрын бір тұрғынға шаққандағы жылдық есептеулер бойынша жүргізілетін. Жаңа есептеу әдісін енгізуге көшкенге дейін жеті жылдық кезеңдік мерзім қарастырылды, сондықтан түзетілген директива күшіне енгеннен бастап алғашқы төрт жыл қазіргі әдіс сақталады. Келесі үш жыл ішінде, түзетулер енгізілгеннен кейін бесінші жылдан бастап, жинау көрсеткіштері нарыққа түсетін электр және электрондық өнімдер салмағының 45%-ына дейін қайта есептеледі. Осы жеті жылдық кезең аяқталғаннан кейін, ЕО мүше мемлекеттері өздеріне қажет жинау опцияларын жеке таңдай алады. Басты мақсат – 2016 жылға дейін Электро және электрондық құрал-жабдықтардың кем дегенде 85%-ын қайта өңдеуге қол жеткізу болды.
Мүше мемлекеттердің іске асыруы
Директива электрлік және электрондық жабдықтардың қалдықтарын жою жауапкершілігін осындай жабдықтарды өндірушілерге немесе таратушыларға жүктейді. Ол осы компаниялардың ЭЭЖҚ жинау инфрақұрылымын құруын талап етеді, осылайша "жеке үй шаруашылықтарынан шыққан электрлік және электрондық жабдықтарды пайдаланушылар ЭЭЖҚ-ны кемінде тегін қайтару мүмкіндігіне ие болуы керек". Директива нәтижесінде ұлттық "өндірушілердің өтімділік схемалары" құрылды, онда өндірушілер мен таратушылар тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу орталықтарынан жиналған электрондық қалдықтарды жинау және қайта өңдеу үшін жыл сайынғы жарна төлейді.
Мерзімдер
ЕЭҚҚ директивасы сол кездегі 25 ЕО мүше мемлекетін 2004 жылдың 13 тамызына дейін оның қағидаларын ұлттық заңнамаға ауыстыруға міндеттеді. Бұл мерзімді тек Кипр ғана орындады. 2005 жылдың 13 тамызында, мерзімнен бір жыл өткен соң, Ұлыбританияны қоспағанда, барлық мүше мемлекеттер кемінде негізгі регламенттерді қабылдады. ЕЭҚҚ директивасы 2006 жылы Ұлыбритания заңдарына енгізіліп, келесі жылы қолданысқа кірді.
Қоғамның хабардарлығы
2005 жылдың сәуірінде Ұлыбританиядағы Корольдік өнер қоғамы (Canon компаниясымен бірлесіп) Лондонның Оңтүстік жағалауында WEEE Man деп аталған 7 метрлік мүсінді ашты, ол 3,3 тонна электр тауарынан жасалған – бұл Ұлыбритания азаматының өмірінде туындайтын электрлік қалдықтардың орташа көлемі. Оны Пол Бономини жобалап, Stage One Creative Services компаниясы құрастырды. Алып мүсін кейіннен Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапар аясында Корнуоллдағы Едем жобасына көшірілді.