Уарбертон, Батыс Аустралиядағы абориген қауымдастығы. 1934 ж. миссионерлермен құрылған, халық саны 576. Тарихы, географиясы және мәдениеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Австралиядағы қауымдастық
Community in Western Australia
Уорбертон немесе Уорбертон таулары – Батыс Австралиядағы аборигендер қауымдастығы, Гибсон шөлінің оңтүстігінде орналасқан. Ол Ұлы Орталық жолында (Аутбек жолының бір бөлігі) және Ганбаррел тас жолында жатыр. Уорбертонның 2021 жылғы халық саны 576 адамды құрады.
Warburton or Warburton Ranges is an Aboriginal Australian community in Western Australia, just to the south of the Gibson Desert and located on the Great Central Road (part of the Outback Way) and Gunbarrel Highway. At the , Warburton had a population of 576.
Тарих
Бұл елді мекен 1934 жылы Уилл Уэйд, оның әйелі және балалары UAM (Біріккен аборигендер миссиясы) басшылығымен аборигендер миссиясы ретінде құрылды. Ол Ұлы құмды шөлді кесіп өткен алғашқы еуропалық саяхатшы Питер Уорбертонның құрметіне аталды. Батыс шөлейт мәдени аймағының нганятжарра халқы көшпелі өмір салтын ұстанды, бірақ 1933 жылы миссионерлер келгеннен кейін миссияға тартыла бастады. 1954 жылға қарай миссияда 500-700-ге жуық абориген тұрды. Олар ағылшын тілінде оқытылатын мектепте білім алды, ал дәстүрлі мәдениетке қарсылық көрсетілді. Әйелдер мен қыздарға шаруашылық дағдылары үйретілді, ал ерлер динго аулаумен немесе жүн қырқумен, құрылысшы болып жұмыс істеді. Жақын жерде ашылған мыс кеніне жұмыс істеуге көптеген адамдар тартылып, 1970 жылдары бұтада көшпелі өмір салтын сақтап қалған аборигендердің саны азайды. 1973 жылы UAM елді мекенді Нганятжарра кеңесі арқылы өкілдік еткен аборигендерге тапсырды, ал Батыс Австралия үкіметінің аборигендер істері жөніндегі жоспарлау органы экономикалық дамуға жауапкер болды.
The settlement was established as an Aboriginal mission under the auspices of the UAM (United Aborigines Mission) in 1934 by Will Wade, his wife and his children. It was named after explorer Peter Warburton, the first European to cross the Great Sandy Desert. The Ngaanyatjarra people of the Western Desert cultural bloc were nomadic people, but with the arrival of missionaries in 1933, they were drawn to the mission. By 1954, around 500 to 700 Aboriginal people lived at the mission. There was a school where they were taught in English, and traditional culture discouraged. Domestic skills were taught to women and girls, and the men collected dingo or became shearers or builders. More people were attracted to work at the copper mine which opened nearby, and by the 1970s there were few Aboriginal people living as nomads in the bush. In 1973, the UAM handed control of the settlement to the Aboriginal people represented by the Ngaanyatjarra Council, while the Aboriginal Affairs Planning Authority of the Government of Western Australia became responsible for economic development.
Уорбертон алқаптары туралы дау
1957 жылы "Уорбертон аймақтарындағы дау" немесе "Уорбертон аймақтарындағы дағдарыс" туды, 1956 жылы Орталық шөлде кем дегенде 40 аборигеннің ауруға шалыққандығы және нашар тамақтанғандығы анықталғаннан кейін. Бұл мәселе Британ үкіметімен серіктестікте, Ұлыбритания Комонвельті үкіметі шөлде ядролық қару сынақтарын бастағаннан кейін және Батыс Австралия үкіметі аймақта көшпелі өмір сүретін Батыс шөл тұрғындары туралы алаңдаушылық білдіргеннен кейін көпшіліктің назарына түсті. Комонвеллтің жауабы аборигендердің әл-ауқаты мемлекеттік үкіметтің құзырында екендігі болды. Белсенділер наразылық білдірді және көптеген азаматтар Австралияның премьер-министрі сэр Роберт Мензиске, сондай-ақ жергілікті депутаттарына хат жазды. Арнайы комиссия аборигендердің жағдайына қатысты тергеу жүргізді, олардың есебі 1956 жылдың желтоқсанында Батыс Австралия Парламентіне ұсынылды. Есеп ресми түрде Лавертон-Уорбертон аймағындағы жергілікті тұрғындардың әл-ауқатын зерттеуге тағайындалған арнайы комиссияның есебі деп аталды (немесе төрағасы Уильям Грейденнің атымен Грейден есебі). Онда Уорбертон таулары аймағындағы Вонги халқының (Ванкатиха, сегіз абориген тайпасы) көптеген өкілдері нашар тамақтанудан, соқырлықтан, аурулардан, күйіктерден және басқа да жарақаттардан зардап шегетіні, сондай-ақ аборттар мен нәресте өлтірудің кең таралғаны туралы мәлімделді. Австралия Коммунистік партиясының "Трибун" газеті есеп бойынша теріс пікір жариялағаннан кейін, баспасөз бұл мәселеге көпшіліктің назарын аударды, редакцияға көптеген хаттар түсті. Уорбертон аймағының маңы мыс пен никель, сондай-ақ уран мен алтынды іздеу үшін пайдалы қазбаларды барлауға қызығушылық тудыруда.
In 1957, the "Warburton Ranges controversy" or "Warburton Ranges crisis" arose, after it was reported in 1956 that at least 40 Aboriginal people had been discovered to be ill and malnourished in the Central Desert. The matter came into public consciousness after, in partnership with the British Government, the Commonwealth government had started testing nuclear weapons in the desert, and the Government of Western Australia raised concerns about the Western desert people living nomadically in the area. The response from the Commonwealth was that Aboriginal welfare was a state government matter. Activists protested and many concerned members of the public wrote letters to the Prime Minister of Australia, Sir Robert Menzies, as well as their local MPs. An enquiry into the state of the Aboriginal people by a select committee followed, with their report tabled in the Western Australian Parliament in December 1956, officially called the Report of the Select Committee appointed to Enquire into Native Welfare Conditions in the Laverton Warburton Range Area (or the Grayden Report, after chairman William Grayden). It reported that many of the Wongi people (referring to the Wangkatha, a group of eight Aboriginal peoples) of the Warburton Ranges region suffered from malnutrition, blindness, disease, burns and other injuries, and that abortions and infanticide were common. Mainstream newspapers brought the matter to public attention after the Communist Party of Australia's newspaper Tribune published a damning assessment of the report, and letters to the editors flooded in. The area around Warburton continues to be of interest for mining exploration, predominantly for copper and nickel, but also uranium and gold.
Қала құрылысы және демография
Уорбёртонның No.1 жоспарлау жоспары Мемлекеттік жоспарлау саясаты 3.2 – Аборигендер қауымдастығына сәйкес әзірленді және 2003 жылдың 9 желтоқсанында қауымдастық, ал 2004 жылдың 29 маусымында Батыс Австралияның жоспарлау комиссиясы бекітті. Халықтың демографиялық ерекшеліктері Нганятжарраку ауданының 2016 жылғы халық санауы бойынша көрсетілген жалпы деректермен сәйкес келуі мүмкін. 2016 жылғы халық санауы бойынша 576 тұрғын тіркелді, олардың 84,9% -ы Австралияның жергілікті халқы. Бұл сонымен қатар 1971-1972 жылдары құрылған және атауы Солтүстік территориядағы Алис-Спрингстен солтүстік-батысқа қарай орналасқан Папуния елді мекенінен шыққан Papunya Tula өнер қозғалысының аймағында орналасқан. Papunya Tula суретшілерінің туындылары Австралияда және әлемнің түкпір-түкпіріндегі көптеген маңызды галереяларда, мұражайларда, мекемелерде және жеке коллекцияларда ұсынылған. Басты тіл – нганятжарра. 2006 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, Уорбёртон тұрғындарының 9,2% үйлерінде тек ағылшын тілінде сөйлейді, ал нганятжарра (78,5%) және вангката (2,3%) – тағы екі жергілікті тілде сөйлейді.
Warburton Layout Plan No.1 was prepared in accordance with State Planning Policy 3.2 Aboriginal Communities, and was endorsed by the community on 9 December 2003 and the Western Australian Planning Commission on 29 June 2004. The demographics of the population are likely matched by the overall data indicated for the Shire of Ngaanyatjarraku 2016 Census. The 2016 Census indicated a population of 576 residents, 84.9% of whom were Indigenous Australians. It is also in the area of the Papunya Tula art movement, which was founded in 1971–2 and whose name derives from derives from Papunya, a settlement located about north west of Alice Springs in the Northern Territory. Artworks by Papunya Tula artists are represented in many major art galleries, museums, institutions and private collections both in Australia and around the world. The main language spoken is Ngaanyatjarra. According to the 2006 census, English was the only language spoken at home by 9.2% of Indigenous persons usually resident in Warburton while Ngaanyatjarra (78.5%) and Wangkatha(2.3%) were the only two other Indigenous languages spoken.
Вилуарар шығармашылық орталығы
Вилуаррара шығармашылық орталығы – 17 мен 30 жас аралығындағы адамдарға арналған, жыл бойы жұмыс істейтін қоғамдық мекеме. Вилуаррара шығармашылық орталығында адамдар музыка, сәндік өнер, жер және мәдени амалдар, цифрлық медиа, баспа және бейнелеу өнері сияқты әртүрлі салалар бойынша жұмыс жасайды. Вилуаррара шығармашылық орталығы Уорбертон жастарының қазіргі мәдени контексте Нганятжарра өмірімен байланысты қызметтерге деген сұранысын қанағаттандырады. Орталық 1994 жылы Нганятжарра аймағындағы алғашқы арнайы музыка жазу студиясы ретінде салынды, ал оның бағдарламалары әртүрлі өнер және мәдени формаларды, тақырыптарды қамтиды және қоғамдық адамдардың кең ауқымын қамтиды. 2007 жылы Уорбертон жас суретшілері Нерида Лейн мен Пруденс Эндидің түсірген видеосы құрметті Heywire жүлдесін жеңіп алды. Вилуаррара шығармашылық бағдарламасы мүмкіндік беруге, теңдікке және ынтымақтастыққа негізделген. Вилуаррара сондай-ақ YouTube-тың демократиялық күшін пайдаланады. Студия мен оның бағдарламалары қазіргі уақытта Федералды Бас Прокурор Департаментімен қаржыландырылады және Нганятжарра жеріндегі Уорбертон қаласында жүзеге асырылады. Галереяда Варакурна суретшілерінің, Папалункутжа суретшілерінің, Кайили суретшілерінің, Тжанпи тоқымашыларының және Вилуаррара шығармашылық орталығының аборигендік өнері мен қолөнері көрмеленеді. Уорбертон өнер жобасы 1990 жылы жергілікті дәстүр мен мәдениетті сақтау мақсатымен басталды, ал жаңа мәдени орталық 2000 жылдың қазан айында ашылды. Онда сахналық өнерге арналған алаң бар және ол Нганятжарра мәдениетінің аймақтық орталығы болып табылады.
Wilurarra Creative Centre is a community facility which is activated by a year round program, for people aged between 17 and 30 years. Within Wilurarra Creative's Centre people work on a range of different practices including music, fashion performance, land and cultural practice, digital media, print media and art. Wilurarra Creative engages with the demand from Warburton's young people for the activities that link the reality of contemporary cultural context within which Ngaanyatjarra life operates. The centre was built in 1994, the first dedicated music recording studio in the Ngaanyatjarra region, and its programs have been across various art and cultural forms, subject matter and involving a range of community people. In 2007, a video produced by Warburton Youth Artists Nerida Lane and Prudence Andy won the prestigious Heywire Award. The Wilurarra Creative program is based on empowerment, equality and collaboration. Wilurarra also utilises the democratising power of YouTube. The Studio and its programs are currently funded by the Federal Attorney General's Department and occur in the town of Warburton on the Ngaanyatjarra Lands. The gallery exhibits Aboriginal arts and crafts from Warakurna Artists, Papalunkutja Artists, Kayili Artists, Tjanpi Weavers and Wilurarra Creative. The Warburton Arts Project was commenced in 1990 to preserve local tradition and culture, with the new cultural centre opening in October 2000. It includes a performing arts venue, and is a regional centre for Ngaanyatjarra culture.
Мекемелер
Уорбертон Нганятжарраку округінде орналасқан. Аймақтағы саяхат және туризм туралы ақпаратты олардың веб-сайтынан табуға болады. Қаланың әуежайы, бір әлеуметтік дүкен, денсаулық сақтау орталығы, мектеп, жастар орталығы, ашық ауадағы жүзу бассейні, спорт алаңы, галерея және кофеханасы (жексенбі күндері таңертең ашылады) және жол бойындағы қызмет көрсету орталығы бар. Қалаға «Австралия Посты» және «Ұшқыш дәрігер» қызметтері көрсетіледі. 2013 жылы қауымдастықта екі креслолық гемодиализ бөлімі ашылды. Науқастар Уорбертонға тұрақты немесе ұзақ мерзімге оралып, ем ала алады. Қызметті «Western Desert Dialysis» компаниясы Нганятжарра денсаулық сақтау қызметімен серіктестікте жүргізеді. Нганятжарра қауымдастық колледжі 1996 жылдың тамызында қауымға ересектерге арналған білім берудің әртүрлі бағдарламаларын ұсыну мақсатымен ашылды. Қазіргі уақытта колледжде тек телеорталық қызметі ғана бар. Уорбертон – алкогольдің қолданылуы мен әкелінуіне қатысты жергілікті ережелермен тыйым салынған «құрғақ» қауымдастық. Туристер мен келушілер қалаға кіру үшін және аймақтағы кез келген тас жолды пайдалану үшін Нганятжарра кеңесінен рұқсат алуы керек.
Warburton is in the Shire of Ngaanyatjarraku. Information on travel and tourism in the area can be found on their website. The town has an air strip, one community store, health clinic, school, youth drop in centre, open air swimming pool, sports field, gallery and coffee shop (open Sunday mornings), and roadhouse. The town is serviced by Australia Post and the Flying Doctor Service. A two chair haemodialysis unit opened in the community in 2013. Patients can return to Warburton permanently or for extended visits and be treated. The service is run by Western Desert Dialysis in partnership with Ngaanyatjarra Health Service. Ngaanyatjarra Community College was opened in August 1996 to provide a range of adult education options for the community. The only current service offered at the college is a telecentre. Warburton is a "dry" community where the use and import of alcohol is prohibited under local by laws. Tourists and visitors need a permit from the Ngaanyatjarra Council to enter the town and use any of the highways in the area.
Климат
Уорбертонның климаты жартылай құрғақ (Bsk) – ұзақ, ыстық жаздары және қысқа, жылы қыстары бар. Қаңтар – жылдың ең ыстық айы, орташа ең жоғары температурасы және орташа ең төменгі температурасы . Шілде – ең суық ай, орташа ең жоғары температурасы және орташа ең төменгі температурасы . Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері , ақпан айы көбінесе ең жаңбырлы, ал қыркүйек – ең құрғақ ай. Сондықтан Уорбертонға Австралияның оңтүстігінен Антарктидадан келген жаңбырлы суық фронттарға қарағанда Австралияның солтүстігінен келген тропикалық жаңбыр жүйелерінің әсері зор.
Warburton has a semi arid climate (Bsk) with long, hot summers and short, warm winters. January is the hottest month of the year, with a mean maximum temperature of and a mean minimum of July is the coolest month with a mean maximum temperature of and a mean minimum temperature of
Average rainfall is , with February tending to be the wettest month and September the driest month. Warburton is therefore more affected by the tropical rain systems from the north of Australia rather than the rain bearing cold fronts arriving from Antarctica towards the south of Australia.