Кіріспе
Көне Египеттік салтанат Сед фестивалі (ḥb sd, дәстүрлі айтылуы /s//ɛ//d/; сондай-ақ Хеб Сед немесе Құйрық тойы деп те аталады) – көне Египеттік салтанат, ол фараонның билігін одан әрі жалғастыруын тойлаған. Аты Мысырлық қасқыр құдайының атынан алынған, оның бір аты Уепуаует немесе Сед болған. Тойдың ресми есімі, Құйрық тойы, Мысыр тарихының ерте кезеңдерінде фараонның киімінің артқы жағына бекітілетін жануардың құйрығының атынан шыққан. Бұл құйрық жануар терісінен тігілген бұрынғы салтанатты киімнің қалдығы болуы мүмкін. Көне фестиваль, мүмкін, жасы немесе денсаулығына байланысты тиімді билік ете алмайтын фараонды өлтіру салтының орнын басу үшін құрылған. Сед фестивалі – билеуші отыз жыл таққа отырғаннан кейін, содан кейін әр үш-төрт жыл сайын тойланатын мерейтойлар. Фестивальдің басты мақсаты – фараондық билікті және мемлекеттік идеологияны қайта бекіту болған. Сед фестивальдеріне күрделі ғибадатханалық рәсімдер кірген, олар шерулерді, құрбандықтарды және джедті, сиыр омыртқасының негізін немесе сакрамын, күштің, "фараон билігінің қуаты мен ұзақтығының" фалликалық символын салтанатты түрде көтеру сияқты діни құлшыныс актілерін қамтыды. Фестиваль сонымен қатар фараонның Жоғарғы және Төменгі Египет үстінен билігін символдық түрде қайта бекітуді де қамтыды. Дәстүрге сай, бірақ 30 жылдан кем билік еткен фараондар өмірден кейін "миллиондаған мерейтойлар" туралы уәделерге қанағат етуге мәжбүр болды. Сед фестивалінің көнелігіне және көне Египет тарихында оған жасалған жүздеген сілтемелерге қарамастан, Аменхотеп III билігінен басқа, рәсімдердің ең толық жазбалары негізінен "Бесінші династияның патшасы Неусерраның Абу Гурабтағы күн ғибадатханасындағы, Ахенатонның Шығыс Карнактағы және жиырма екінші династияның патшасы Осоркон II-нің Бубастистегі рельефтік циклдерінен" алынған.
The Sed festival (ḥb sd, conventional pronunciation /s//ɛ//d/; also known as Heb Sed or Feast of the Tail) was an ancient Egyptian ceremony that celebrated the continued rule of a pharaoh. The name is taken from the name of an Egyptian wolf god, one of whose names was Wepwawet or Sed. The less formal feast name, the Feast of the Tail, is derived from the name of the animal's tail that typically was attached to the back of the pharaoh's garment in the early periods of Egyptian history. This tail might have been the vestige of a previous ceremonial robe made out of a complete animal skin. The ancient festival might, perhaps, have been instituted to replace a ritual of murdering a pharaoh who was unable to continue to rule effectively because of age or condition. Eventually, Sed festivals were jubilees celebrated after a ruler had held the throne for thirty years and then every three to four years after that. The festival, primarily, served to reassert pharaonic authority and state ideology. Sed festivals implied elaborate temple rituals and included processions, offerings, and such acts of religious devotion as the ceremonial raising of a djed, the base or sacrum of a bovine spine, a phallic symbol representing the strength, "potency and duration of the pharaoh's rule". The festival also involved symbolic reaffirmation of the pharaoh's rulership over Upper and Lower Egypt. Pharaohs who followed the typical tradition, but did not reign so long as 30 years had to be content with promises of "millions of jubilees" in the afterlife. Despite the antiquity of the Sed festival and the hundreds of references to it throughout the history of ancient Egypt, the most detailed records of the ceremonies—apart from the reign of Amenhotep III—come mostly from "relief cycles of the Fifth Dynasty king Neuserra in his sun temple at Abu Ghurab, of Akhenaten at East Karnak, and the relief cycles of the Twenty second Dynasty king Osorkon II at Bubastis."
Ескі патшалық
Ертедегі перғауындардың Хеб Седті тойлауына нақты дәлелдер бар, мысалы, Бірінші династияның перғауыны Ден және Үшінші династияның перғауыны Джосер. Джосер пирамидасында оның пирамидалық кешені ішінде орналасқан Хеб Сед алаңында екі шекара тасы бар. Сондай-ақ, ол пирамида ішіндегі жалған есікте Хеб Седті орындап жатқаны бейнеленген. Бұл екі шекара тасы Джосердің Жоғарғы және Төменгі Египет үкімдігінің символдық еске салғышы ретінде қызмет еткен. Олардың оның зираттық кешені ішінде орналасуы, патшаға өлімінен кейін де Хеб Седті мәңгілікке дейін жалғастыруға мүмкіндік берген. Алтыншы династияның перғауыны Пепи I Мерейре үшін айқын дәлелдері бар ерте Сед тойларының бірі – Оңтүстік Саккара тас жылнамасындағы деректер, себебі құжат кем дегенде 40 жыл патшалық құрғандығын растайды, зақымдалғандығына қарамастан. Сонымен қатар, Пепи I-нің алғашқы Сед тойын еске түсіретін алабастр ыдыстар да бар. Бірінші аралық кезеңді ескере отырып, қазіргі заманға жеткен ескерткіштер мен орталықтандырылған мемлекеттік белсенділіктің басқа да көріністерінің жетіспеуі, Алтыншы династиядан кейін Сед тойының кез келген дәлелін табу мүмкін емес етеді.
Орта жүз
Орта патшалық дәуірінде фараонның билігі қайтадан нығайып, Ескі патшалықтағыдай монументтер салына бастады. Аменемхат I, оның пирамидасының іргетас блоктарындағы мәліметтерге сәйкес, ұлы Сенусрет I-мен бірге билік еткен сияқты көрінеді. Монументтегі уақыт санауына қарағанда, Аменемхат I-нің билік еткен 29-шы жылы, оның ұлының билік еткен 10-шы жылына тосқан. Бұл ғибадатхана кейіннен II Тутмос фестиваль залының және Карнак құрамына III Аменхотептің үшінші пилонының бөлігіне айналды.