Викарий: Латын сөзінің мағынасы және Рим әкімшілігіндегі орны

Кіріспе

Латын тілінде "vicarius" сөзі орынбасар немесе уәкіл деген мағынаны білдіреді. Ол ағылшын тіліндегі "vicar" сөзінің түбірі болып табылады.

Тарих

Бастапқыда ежелгі Римде бұл лауазым әртүрлі лауазымды адамдардың атағының бөлігі ретінде қолданылған ағылшын тіліндегі "vice" (егер "орынбасары" деп аталса) деген сөзге тең болды. Әр викарий белгілі бір жоғары лауазымды тұлғаға тағайындалды, содан кейін оның толық атағы әдетте генетивпен толықтырылды (мысалы, викарий преторис). Қоғамның төменгі деңгейінде құлдың құлы, мүмкін, босатуды сатып алу үшін ақша жинау үшін жалдалған, ол servus vicarius болды. Кейіннен, 290-шы жылдары император Диоклетиан әкімшілік реформалар сериясын жүзеге асырып, доминат кезеңін бастады. Бұл реформалар Рим провинцияларының санын арттырып, жаңа әкімшілік деңгейін - епархияны құруға әкелді. Алғашында он екі епархия бірнеше провинцияларды топтастырды, олардың әрқайсысының өз губернаторы болды. Епархиялар викарийдің, немесе дұрыс айтқанда, вицес агенс префекти преторионың ("преториан префектының орынбасары") басшылығымен басқарылды. Ерекшелік ретінде Шығыс епархиясы болды, оны а comes ("есеп") басқарды. 370 немесе 381 жылы Египет пен Киренаика Шығыс епархиясынан бөлініп, Август префекті деп аталатын лауазымды адаммен епархияға айналды. Империяның грек тілі басым болған және грек терминдерін кеңінен қолданған шығыс бөлігінде викарий экзарх деп аталды. Notitia dignitatum (V ғасырдың басындағы императорлық канцлерлік құжат) бойынша викарийдің атағы вир spectabilis болды; викарийдің штабы, оның официя, губернаторлық официямен өте ұқсас болды. Мысалы, Испания епархиясында викарийдің штатына кіретіндер: princeps (яғни штаб бастығы) ребустағы аға агенттердің (курьерлер немесе арнайы тергеушілер, кеңселердің бастығы басқаратын ішкі істер министрлігінің "азаматтары") арасынан, дуценарлардың жалақысы бар класынан (жыл сайын 200 000 сестерция алатын римдік мемлекеттік қызметтегі ең жоғары жалақы дәрежесі; ең жоғарғы лауазымды адамдар, губернаторлар және одан жоғары, мемлекеттік қызметте болған жоқ). Корникулярий ("штаб бастығы"). Екі сандық (бас бухгалтерлер). A commentariensis ("комментарийді", ресми күнделікті сақтаушы). Адиутор (адъютант; сөзбе-сөз "көмекші", көмекші). Ab actis ("актілерді сақтаушы", архивші). A cura epistolarum ("хабар алмасудың кураторы"). Субдивуалардың ("орынбасар көмекшілердің") аты аталмаған саны. Әр түрлі exceptores (төменгі кеңсе қызметкерлері). Singulares et reliquum officium (түрлі қызметшілер).

Originally, in ancient Rome, this office was equivalent to the later English "vice " (as in "deputy"), used as part of the title of various officials. Each vicarius was assigned to a specific superior official, after whom his full title was generally completed by a genitive (e. g. vicarius praetoris). At a low level of society, the slave of a slave, possibly hired out to raise money to buy manumission, was a servus vicarius. Later, in the 290s, Emperor Diocletian carried out a series of administrative reforms, ushering in the period of the Dominate. These reforms also saw the number of Roman provinces increased, and the creation of a new administrative level, the diocese. The dioceses, initially twelve, grouped several provinces, each with its own governor. The dioceses were headed by a vicarius, or, more properly, by a vices agens praefecti praetorio ("deputy of the praetorian prefect"). An exception was the Diocese of the East, which was headed by a comes ("count"). In 370 or 381, Egypt and Cyrenaica were detached from the Diocese of the East and made a diocese under an official called the Augustal Prefect. In the eastern parts of the Empire, dominated by the Greek language and common use of Greek terminology, a vicarius was called an exarch. According to the Notitia dignitatum (an early 5th century imperial chancery document), the vicarius had the rank of vir spectabilis; the staff of a vicarius, his officium, was rather similar to a gubernatorial officium. For example, in the diocese of Hispania, the staff of the vicarius included:
The princeps (i. e. chief of staff) was chosen from among the senior agentes in rebus (couriers or special investigators, 'men of affairs,' from the ministry of the interior headed by the master of the offices), from the salaried class of the ducenarii (those earning 200,000 sesterces a year the highest regular pay grade in the Roman civil service; the highest officials, governors and above, were not civil service). A cornicularius ("chief of staff"). Two numerarii (chief accountants). A commentariensis ("keeper of the commentary", the official diary). An adiutor (adjutant; literally "helper", an assistant). An ab actis ("acts keeper", archivist). A cura epistolarum ("curator of correspondence"). An unnamed number of subadiuvae ("deputy assistants"). Various exceptores (lower clerks). Singulares et reliquum officium (various menial staff).