Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қысқа плащ Ежелгі Грецияның
Short cloak of Ancient Greece
Хламида (Ежелгі грекше: χλαμύς, chlamýs, жатыс септігі: χλαμύδος, chlamydos) – ежелгі гректердің бір түрі плащы. Византия империясы кезінде, одан әлдеқайда үлкен болғанымен, император мен жоғары лауазымды шенеуніктердің мемлекеттік киімінің бір бөлігі болды. Ол кем дегенде 12-ші ғасырға дейін сақталды. Эфаптис (Ежелгі грекше: ἐφαπτίς) – көбінесе жаяу әскерлер киетін ұқсас киім.
The chlamys (Ancient Greek: χλαμύς, chlamýs, genitive: χλαμύδος, chlamydos) was a type of an ancient Greek cloak. By the time of the Byzantine Empire it was, although in a much larger form, part of the state costume of the emperor and high officials. It survived as such until at least the 12th century AD. The ephaptis (Ancient Greek: ἐφαπτίς) was a similar garment, typically worn by infantrymen.
Ежелгі Грекия
Хламида – көлемі жамылғыдай, тігіссіз, төртбұрышты жүн матадан жасалған. Әдетте, ол оң иықта фибуламен бекітілді. Бастапқыда белге оралған, бірақ б.з.д. 5 ғасырының соңына қарай шығыршықтан жоғары кигізілді. Оны басқа киімнің үстінен де киюге болатын, бірақ көбінесе жас сарбаздар мен хабаршылар үшін, кем дегенде грек өнерінде, жалғыз киім болды. Сондықтан хламида – әдетте жас жігіт түрінде бейнеленген, хабаршы құдай Гермес (римдік Меркурий) киімінің ерекше белгісі. Хламида б.з.д. 5-3 ғасырларда грек әскерлерінің типовой киімі болды. Сайып келгенде, сарбаздар оны қолға орап, жекпе-жекте жеңіл қалқан ретінде пайдалануға болатын.
The chlamys was made from a seamless rectangle of woolen material about the size of a blanket, usually bordered. It was normally pinned with a fibula at the right shoulder. Originally it was wrapped around the waist like a loincloth, but by the end of the 5th century BC it was worn over the elbows. It could be worn over another item of clothing but was often the sole item of clothing for young soldiers and messengers, at least in Greek art. As such, the chlamys is the characteristic garment of Hermes (Roman Mercury), the messenger god usually depicted as a young man. The chlamys was typical Greek military attire from the 5th to the 3rd century BC. As worn by soldiers, it could be wrapped around the arm and used as a light shield in combat.
Византия дәуірі
Хламис Византия дәуірінде де жалғасты, ол көбінесе әлдеқайда үлкен болып келді және әдетте бүйірінен киілетін, кем дегенде императорлар, ал ықтимал, жібектен жасалған. Ол киген адамның оң иығында фибуламен бекітіліп, алдыңғы және артқы жағынан жерге жуық жететін. Лорос костюмімен бірге «хламис костюмі» Византия императорларының салтанатты киімі болды және жоғары лауазымды тұлғалар үшін ең ресми жағдайлардағы жалғыз таңдау болып табылды. Бұл монеталарда көрсетілген лоросқа қарағанда императорлық портреттерде сирек кездеседі, бірақ сақталған көптеген византиялық монеталар көптеген мысалдар ұсынады, көбінесе кеудеге дейінгі бейнелерде фибула негізгі белгі болып табылады. Плащтың екі жиегінде қолтық астынан басталып, белге дейін жететін, контрастты түсті үлкен панельдер – таблион (жекеше – таблион) орналасқан; әдетте портреттерде тек киген адамның сол жағындағысы ғана көрінеді. Тек император ғана алтын таблиондары бар қызғылт хламис киюге құқылы болды; лауазымды тұлғалар кейде қызғылт таблиондары бар ақ хламис киген, мысалы, Равеннадағы Юстиниан I-нің жанындағы екі адамдай. Төменде көрсетілген миниатюрада 11 ғасыр императоры хламисін бүйірге ашық қалдырған, мүмкін, қылышына қол жеткізу үшін, ал үш лауазымды тұлғаның ашылуы денелерінің ортасында орналасқан. Орта Византия кезеңінде хламистің барлық бөліктері өте әсем безендірілген, жарқын өрнектелген византиялық жібек, таблиондар мен жиектері күрделі кестеленген және қымбат тастармен әшекейленген. 12 ғасырда оның сәннен шыға бастағаны көрінеді, бірақ ол 14 ғасырға дейін монеталарда бейнелене берді, бұл, мүмкін, оны іс жүзінде кию тоқтағаннан кейін ұзақ уақыт өткен. Кейбір жоғары лауазымды тұлғалар императорлар оны тастап кеткеннен кейін де оның бір түрін киюді жалғастырған сияқты. Лорос императордың діни рөлін көрсететін болса, хламис оның мемлекет басшысы, империяның әкімшілік корпусының басшысы және әділдік беруші ретіндегі әлемдік функцияларын көрсетеді. Әйелдер арасында хламис кигені туралы жазба тек императрицаға қатысты; ол оған тәж кигізу рәсімінде сыйлық ретінде ұсынылды. Көркем өнерде императрицаны лороста көргенге қарағанда хламисте көру өте сирек, бірақ жақсы танымал фил сүйегі Романос фил сүйегінде (BnF, Париж) Евдокия Макремболитисса хламис киген, ал оның күйеуі Константин X Дукас (1059–1067 жылдары билеген) лорос киген.
The chlamys continued into the Byzantine period, when it was often much larger and usually worn sideways, at least by emperors, and likely made of silk. It was held on with a fibula brooch at the wearer's right shoulder and nearly reached the ground at front and back. With the even grander loros costume, the "chlamys costume" was the ceremonial wear of Byzantine emperors and the only option for high officials on very formal occasions. It is generally less common in surviving imperial portraits than the loros shown on coins, though the large numbers of Byzantine coins that survive provide many examples, with the fibula often the main indication in bust length depictions. At the two edges of the cloak were large panels in a contrasting colour called tablia (sing. tablion), beginning about level with the armpit and reaching down to about the waist; typically only the one on the wearer's left is seen in portraits. The emperor alone could wear a purple chlamys with gold tablia; officials sometimes wore white with purple tablia, as the two beside Justinian I at Ravenna do. In the miniature shown below the 11th century emperor wears his open to the side, presumably to allow access to his sword, but the three officials have the opening at the centre of their bodies. By the Middle Byzantine period all parts of the chlamys were highly decorative, with bright patterned Byzantine silk and tablia and borders heavily embroidered and encrusted with gems. In the 12th century it seems to have begun to fall from favour, although it continued to be shown on coins until the 14th century, which was perhaps long after it was actually worn. Some high officials seem to have continued to wear a version of it long after the emperors had abandoned it. While the loros tended to represent the emperor in his religious role, the chlamys represented his secular functions as head of state, head of the administrative corps of the empire and giver of justice. Among women only the empress is recorded as wearing a chlamys; she was presented with it during the coronation ceremony. In art it is much rarer to see an empress in it than in a loros, but in the well known ivory Romanos ivory (BnF, Paris) Eudokia Makrembolitissa wears one while her husband Constantine X Doukas (r. 1059–1067) wears the loros.