Кіріспе

Ландшафтты өзгерту

Жерді дамыту – ландшафтты әр түрлі жолмен өзгерту, мысалы:
Ауыл шаруашылығы немесе тұрғын үйлер сияқты мақсаттар үшін жердің табиғи немесе жартылай табиғи жағдайын өзгерту.
Жылжымайтын мүлікті участоқтарға бөлу, әдетте үй салу мақсатында.
Жылжымайтын мүлікті дамыту немесе оның мақсатын өзгерту, мысалы, пайдаланылмаған фабрика кешенін кондоминиумға айналдыру.

Тарих

Жерді дамыту тарихы неолит дәуіріне дейін, шамамен б.з.д. 8000 жылға дейін жетеді. Цивилизацияның пайда болуынан бастап, жерді дамыту процесі жер учаскесіндегі жақсартулардың кодекстер мен ережелерге сәйкес, әсіресе тұрғын үй кешендерін дамытуға бағытталған.

Жер бедерінің пішінін өзгерту

Жерді игеру процесі нәтижесінде күтілетін экономикалық дамуға басымдық береді; ал "жерді түрлендіру" жерді пайдаланудың өзгеруінің жалпы физикалық және биологиялық жақтарына назар аударуға тырысады. Экономикалық мағынадағы "жерді жақсарту" жиі экологиялық тұрғыдан жердің нашарлауына алып келуі мүмкін. Жерді игеру және жер құнының өзгеруі дамытылған аймақтың экологиясындағы өзгерістерді көбінесе ескермейді. Өсімдік жамылғысы бар (ауылдық) жерді құрылысқа пайдалану экономикалық өсімге және жер бағасының жоғарылауына әкелуі мүмкін, бірақ мекендеу ортасының жойылғандығынан туындаған флора мен фаунаның жоғалуы, экожүйелік қызметтердің жоғалуы және осының салдарынан экологиялық құндылықтың төмендеуі экологиялық толық есептеуде тек бұрыннан қарастырылады.

Құрылыс жеріне айналу

Құрылысқа арналған жерге айналдыру, әдетте жол салумен байланысты, бұл өз кезегінде топырақтың беткі қабатының эрозиясына, топырақтың тығыздалуына және топырақты тұрақтандыру, су өткізбейтін беттер құру арқылы топырақтың химиялық құрамының өзгеруіне алып келеді, содан кейін (ластанған) беттік су ағыны пайда болады. Құрылыс қызметі көбінесе топырақтың үлкен бөлігін жауын-шашыннан және қоректік циклден толығымен оқшаулайды, нәтижесінде ғимараттар мен жолдардың астындағы топырақ "тұтынылып", құнарсыз болады. Жасыл ғимараттардағы төбе бақшалары мен аспалы бақшаларды құруға жасалған тырысқандықтарды (бәлкім, жасыл урбанизмнің құрамдас бөліктері ретінде) ескермегенде, бетон және асфальт беттеріне, сондай-ақ араласқан бақша және саябақ аумақтарына қарамастан, биік өсімдіктердің жасыл жамылғысы жоғалады.

Қоршаған орта мәселелері

Жерді пайдалану және дамытудың қоршаған ортаға тигізетін әсері жерді дамыту жобалары үшін маңызды мәселе болып табылады. Жергілікті деңгейде экологиялық әсерді бағалау есебі (ЭАБЕ) қажет болуы мүмкін. АҚШ-та федералды қаржыландырылатын жобаларға әдетте экологиялық әсерді бағалау туралы мәлімдеме (ЭАМ) дайындау талап етіледі. Жеке азаматтардың немесе саяси әрекет комитеттерінің (PAC) алаңдаушылығы жобаның көлеміне әсер ете алады, тіпті сирек кездесетін түрлердің мекендеу орындарының жоғалуы сияқты мәселелерге байланысты жобаны тоқтатуға дейін соғуы мүмкін. Көп жағдайда, егер азайту шаралары орындалса, жерді дамыту жобасына рұқсат беріледі. Азайту банкісі – ең көп таралған мысал, ол жерді алып тастағаннан гөрі көбірек аумақта қалпына келтіруді талап етеді. Жалпы аумақтың артуы жаңа экожүйенің құрылуына көмектеседі, бірақ оның толыққанды дамуына уақыт керек.

Биологиялық әртүрлілікке әсері

Жер пайдалану мөлшері мен түрі жануарлар мекендеу ортасына тікелей әсер етеді, соның салдарынан жергілікті және жаһандық биологиялық әртүрлілікке ықпал етеді. Адамның табиғи өсімдіктерді (мысалы, жабайы табиғатты) кез келген басқа мақсатқа ауыстыруы мекендеу ортасының жоғалуына, нашарлауына және фрагментациясына алып келуі мүмкін, бұл факторлардың барлығы биологиялық әртүрлілікке зиян келтіруі мүмкін. Жерді өзгерту – құрлықта тіршілік ететін түрлердің жойылуының басты себебі. Жерді өзгертудің хищниктердің жойылу қаупі төнген түрлеріне себепкерлігінің мысалы – Африкалық жабайы иттің (Lycaon pictus) мекендеу ортасының азаюы. Орманды кесу де табиғи мекеннің жоғалуына себеп болады, тұрғын үйлер мен коммерциялық мақсаттар үшін көптеген ағаштар кесіледі. Қалалық кеңістіктердің өсуі орман және ауыл шаруашылығы үшін мәселе туғызады, құрылыстардың кеңеюі табиғи ресурстардың өз ортасында өндірілуіне кедергі келтіреді. Жабайы табиғаттың жоғалуын болдырмау үшін орман тұрақты климатты сақтауы керек, ал жерлердің дамудан зардап шегуіне жол болмайды. Сонымен қатар, орманды қайта ормандау және сақтау сияқты орман шаруашылығының әртүрлі техникалары арқылы сақтауға болады. Орманды қайта ормандау – бұл орман шекарасында бұрын кесілген ағаштарды қайта отырғызу арқылы экожүйені қайта жаңартуға бағытталған реактивті тәсіл. Ал орманды сақтау – бұл орманды өз күйінде қалдыру, оның экожүйелік тауарлары мен қызметтерін пайдаланбау идеясы, яғни алдын ала шара. Ормандарды жоюды азайту үшін бұл екі әдіс те бүкіл әлемде қолданылады. АҚШ Орман қызметінің болжамына сәйкес, 2060 жылы АҚШ-тағы қалалық және дамушы аумақтар 41 пайызға өседі. Бұл жағдайлар жануарлардың қоныс аударуына және ортаның тұрақты тепе-теңдігін сақтау үшін шектеулі ресурстарға әкеледі.