Словакия үкіметінің резиденциясы

Кіріспе

Словакия үкіметі орналасқан Епископтық жазғы сарай (, érseki nyári palota) – Эстергом архиепискобының бұрынғы резиденциясы. Сарай бастапқыда 17 ғасырда Эстергом архиепископтарының жазғы ордасы ретінде салынған (Эстергом 1543 жылы Осман империясының басып алуына дейін архиепископтар Трнава қаласында тұрған). Барокко өнерінің шебері Георг Рафаэль Доннердің сарай бағында шамамен 10 жылдай шеберханасы болған. Қазіргі таңда сарайда Словакия үкіметі орналасқан.

Тарих

Түріктер Еуропаға басып кіре бастағанда, венгр дворяндары Венгрияның солтүстік бөліктеріне (қазіргі Словакия) қашуға көшті. 1541 жылы түріктер Буданы басып алғаннан кейін, Поцсони (Прессбург немесе Пресбург) (1918 жылдан Братислава) Венгрияның астанасы болды. Эстергом қаласы түріктердің басып алуынан кейін, Эстергом архиепископының (сол кездегі ең жоғары дәрежелі венгр шіркеу адамы) орны ауыстырылуға тиіс болды. Бастапқыда ол өзінің ізашарларының қала орталығында, қазіргі Примат сарайы орналасқан ғимаратта тұрды. Дегенмен, ескі готикалық резиденция көптеген жөндеулерге қарамастан, архиепископқа қажетті жайлылықты қамтамасыз ете алмады. Түріктер Венгрияны қиратқанмен, дворяндар ауылдық жерлерде жазғы сарайлар салуды шетелдік үрдіс ретінде қабылдай бастады. Қала қорғанысының екінші шеңберінен кейін орналасқан жазғы архиепископ сарайының жері сол кезде ауылдық жер деп есептелді. Ол 17 ғасырдың басында архиепископ Ференц Форгач (1607-1615 жылдары архиепископ болған) сатып алып, онда бақ құрды. Архиепископтың жазғы резиденциясы шамамен 1614 жылы салынды. Архиепископ Гьёрги Липпай (1642-1666 жылдары архиепископ болған) экзотикалық өсімдіктер мен ағаштармен, тау бұлақтарынан алынған сумен жұмыс істейтін фонтандармен, жасанды үңгірлермен және аттар шомылатын үлкен су тоғандарымен бақты Ренессанс бағына айналдырды. Бақтың шедеврi – қабырғалары мозаикамен әсемделген, ағып жатқан су арналары музыкалық аспапқа ұқсас құрал арқылы өтетін бақ павильоны болды. Осы кезеңнен бақ та, павильон да сақталмады. Липпай архиепископтық қызметі кезеңінде жаңа резиденция да салдырды. Архиепископ Имре Эстерхази (1725-1751 жылдары архиепископ болған) бақты барокко стилінде қайта жаңартуға бұйрық берді. Сарайдың қазіргі түрі архиепископ Ференц Баркочи (1761-1776 жылдары архиепископ болған) басшылығымен салынды. 1761 және 1765 жылдар аралығында Баркочи австриялық сәулетші Ф.А. Хиллебрандтпен ескі Липпай ғимаратын үлкен барокко сарайына айналдырды. Сонымен қатар, рококо стиліндегі әшекейлер, рококо қоршауы және құрметті аула қосылды. 19 ғасырда Эстергом архиепископтарының резиденциясы Эстергомға қайта көшірілді, ал Венгрия астанасы Будаға көшірілді. Наполеон соғыстарынан кейін қалада император әскерінің күшті гарнизоны қалды. Жазғы архиепископ сарайы әскери госпитальге айналдырылды, ал оның бағы әскери жаттығулар үшін пайдаланылды. Бақтың мүсіндері сатылып, бақтан бірінші қабаттағы залға тікелей кететін сыртқы баспалдақ бұзылды. Зал екі бөлмеге бөлініп, жараланған әскерлерге арналған төсек-орындармен толтырылды. Сарай 1930 жылға дейін әскери госпиталь ретінде қызмет етті. Чехословакияның тарауынан кейін жаңадан құрылған Словакия мемлекетіне үкімет пен министрліктерді орналастыру үшін астанада әкімшілік және кеңсе ғимараттары қажет болды. Жазғы архиепископ сарайы Сыртқы істер министрлігіне тағайындалды және жақын маңдағы аумақта үкіметтік аудан құру жоспарланды, бірақ бұл жоспар іске аспады. 1940-1941 жылдары словак сәулетшісі Эмиль Белуштың жобасы бойынша бақтың барлық ғимараттары бұзылып, сарайдың екі қанаты салынды, нәтижесінде бүгін көріп отырған ғимарат пайда болды. Белуш бұрынғы Грассалкович сарайындағы жұмысы арқасында келісімге қол жеткізген болуы мүмкін. Сарай ғимараты Сыртқы істер министрлігінің қажеттіліктері үшін қайта жаңартылды. Ол 1940 жылдары осы министрліктің кеңсесі болды. Сондай-ақ, жазғы архиепископ сарайының ішкі кеңістігі осы жөндеу кезінде өзгертілді. Бүгінгі таңда мүсіндердің көпшілігі жоғалып кетті; Қасиетті Иоанн мүсіні қазір Примат сарайының ауласында тұр, ал атланттардың мүсіндері Киттси қаласында сақталған. Сарайдың ішкі кеңістігінде тек екі түпнұсқа элемент сақталды – сарайдың 18 ғасырлық шіркеуінің төбесіндегі фреска және алтарь. Бүгінде қалпына келтірілген сарайда ағылшын бағы орналасқан және Словакия үкіметі орналасқан.

When the Turks started invading Europe, Hungarian nobility started fleeing into the northern parts of Hungary (present day Slovakia). After the Turks captured Buda in 1541, Pozsony (Pressburg or Preßburg) (since 1918 Bratislava) became the capital city of Hungary. After the city of Esztergom was captured, the seat of the Esztergom archbishop (highest ranking Hungarian church official at that time) had to be moved. At first, he lived in the building of his predecessors at the place of today's Primate's Palace in the city center. The old gothic residence, however, despite its many reconstructions failed to provide the comfort the archbishop was accustomed to. In spite of Hungary being decimated by the Turks, the nobility started to emulate the foreign custom of building summer palaces in the countryside. The land for the Summer Archbishop's Palace, just behind the second ring of city defences, was at that time considered to be countryside. It was acquired at the beginning of the 17th century by archbishop Ferenc Forgách (who was archbishop from 1607 to 1615) and a garden was established there. The archbishop's summer residence was built probably in 1614. Archbishop György Lippay (who was archbishop from 1642 to 1666) had the garden converted into a renaissance garden by filling it with exotic plants and trees, fountains that used water taken from the mountain springs, artificial caves and a big water pool where horses used to bathe. The garden's masterpiece was a garden pavillon with walls encased in mosaic and streams of water flowing through a musical instrument similar to an organ. Neither the garden or the pavillon survived this period of time. Lippay also had a new residence built sometime during his tenure as archbishop. Archbishop Imre Esterházy (who was archbishop from 1725 to 1751) had the garden reconfigured in a baroque style. It was under archbishop Ferenc Barkóczy (who was archbishop from 1761 to 1776) that the current version of the palace was built. Between 1761 and 1765, Barkóczy had Austrian architect F. A. Hillebrandt convert the old Lippay building into a large baroque palace. Also, Rococo style decorations, a Rococo fence and a yard of honour were added. In the 19th century, the seat of Esztergom archbishops was moved back to Esztergom and the Hungarian capital was moved to Buda. After the Napoleonic wars a strong garrison of king emperor's army remained in the city. Summer Archbishop's Palace was converted into a military hospital and its garden was used as a military exercising ground. Statues from the garden were sold and an outside staircase leading from the garden directly to a hall on the first floor was demolished. The hall was split into two rooms full of beds for wounded soldiers. The palace remained a military hospital until the 1930s. After the breakup of Czechoslovakia the newly created Slovak State was in need of administrative and office buildings in the capital city to house the government and ministries. Summer Archbishop's Palace was chosen to house the Ministry of foreign affairs and a whole government district was supposed to be constructed in the vicinity, this plan however did not materialise. A project by Slovak architect Emil Belluš from 1940 to 1941 was implemented by removing all buildings from the garden and adding the two wings of the palace, creating the building we see today. Belluš probably secured the deal with his previous work on the nearby Grassalkovich Palace. The palace building was reconstructed for the purposes of the Ministry of foreign affairs. It served as that ministry's seat in the 1940s. Also the interior of the Summer Archbishop's Palace was reconfigured somewhat during this reconstruction. As of today, most of the statues were lost; the St. John statue now stands in the courtyard of the Primate's Palace, and the statues of atlants are in the town of Kittsee. In the palace interior only two original pieces remain a fresco on the ceiling of the palace's 18th century chapel and an altar. Today, the restored palace with its English garden houses the government of Slovakia .

Бау-бақшалар

Жазғы архиепископ сарайы мен оның бағы көпшілікке жабық, жыл сайынғы «Есіктер ашық күні» бағдарламасы аясында бір күні бірнеше сағатқа ғана ашылады. Сол күні кіруге бағытталған экскурсиялар ұйымдастырылады, бірақ барлық жерге кіруге мүмкіндік жоқ және көп адам болады. Словакия саясаткерлері мен басты ақпарат құралдары жыл бойы, әсіресе Словакия үкіметінің көбінесе жиналатын сәрсенбі күндері, осы сарайға жиі келеді.