Feverfew (Tanacetum parthenium) – дайышық гүлді өсімдік, дәстүрлі медицинада бас ауруына, тері күтіміне қолданылады. Қасиеттері мен пайдасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Астрагүлдер тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі
Species of flowering plant in the daisy family Asteraceae
Еуразиялық астрагүлдер тұқымдасына жататын түрлер
the Eurasian Asteraceae species
Tanacetum parthenium, қақпақ гүлі деп белгілі, астрагүлдер тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Оны әшекей ретінде өсіруге болады және оның синонимдері Chrysanthemum parthenium және Pyrethrum parthenium арқылы анықтауға болады. Сондай-ақ, дәстүрлі медицинада емдік өсімдік ретінде, бас ауруы және басқа да ауруларды емдеу үшін тағамдық қоспа ретінде, сондай-ақ тері күтімінде антиоксидант ретінде қолданылады.
Tanacetum parthenium, known as feverfew, is a flowering plant in the daisy family, Asteraceae. It may be grown as an ornament, and may be identified by its synonyms, Chrysanthemum parthenium and Pyrethrum parthenium. It is also used as a herbal medicine in the traditional sense and a dietary supplement to treat headache and other ailments, as well more recently in topical skin care as an antioxidant.
Сипаттама
Бұл өсімдік - шөптесін көпжылдық, бұтақтанған, шағын бұтаға дейін өсетін түр. Биіктігі [мәнді қосу керек] дейін жетеді, жапырақтары өткір иісті. Жапырақтары ашық сары жасыл түсті, түрліше тілімделген. Көзге түсетін, қалампырға ұқсас гүлдері [мәнді қосу керек] диаметрінде болады және кең салалы шоғырларда орналасқан. Сыртқы, сәулелі гүлшошалары ақ тілшелі, ал ішкі, дискілік гүлшошалары сары түсті және құрылыс жағынан түтікше тәрізді. Тұқымдар арқылы жылдам таралып, бірнеше жыл ішінде кең аумақты жаба алады. Өсімдік ахений жемісін түзеді және тастақты беткейлер мен өзен арналарында өседі.
The plant is a herbaceous perennial that grows into a small bush, up to high, with pungently scented leaves. The leaves are light yellowish green, variously pinnatifid. The conspicuous daisy like flowers are up to across, borne in lax corymbs. The outer, ray florets have white ligules and the inner, disc florets are yellow and tubular. It spreads rapidly by seed, and will cover a wide area after a few years. The plant produces achene fruit, and grows in stony slopes and river beds.
Орналасу және өсіру
Feverfew Еуразияға, әсіресе Балқан түбегіне, Анатолияға және Кавказға тән, бірақ оны өсіру бүкіл әлемге, Еуропаның қалған бөлігіне, Солтүстік Америкаға және Чилиге тарады. Көпжылдық шөпті толық күнге түсетін жерге, бір-бірінен алшақ отырғызып, күзде тамырынан кесіп тастау керек. Ол биіктігіне дейін өседі. АҚШ Ауылшаруашылық департаментінің 5-ші аймағына төзімді, ал туған жерінен тыс жерлерде бұршақтанған арамшөпке айналуы мүмкін.
Feverfew is native to Eurasia, specifically the Balkan Peninsula, Anatolia, and the Caucasus, but cultivation has spread it around the world and the rest of Europe, North America, and Chile. A perennial herb, it should be planted in full sun, apart, and cut back to the ground in the autumn. It grows up to tall. It is hardy to USDA zone 5 Outside of its native range, it may become an invasive weed.
Дәстүрлі медицина
Дәстүрлі медицинада қызбалық бас ауруды емдеу үшін қолданылған, бірақ оның мұндай әсері бар екенін растайтын ғылыми дәлелдер жоқ. Қызбалықтың құрамында партенолид бар, оның қатерлі ісікке қатысты қасиеттерін анықтау үшін негізгі зерттеулер жүріп жатыр.
In traditional medicine, feverfew has been used to treat headache, but there is no confirmed scientific evidence that it has such an effect. Feverfew contains parthenolide, which is under basic research to assess its properties on cancer.
Тамақ қоспасы
Коммерциялық түрде сатылатын балауса қоспаларының партенолид мөлшері "стандарттау" туралы жазбаларда көрсетілгеніне қарамастан, айтарлықтай (40 еседен астам) өзгереді.
The parthenolide content of commercially available feverfew supplements varies substantially (by more than 40 fold) despite labeling claims of "standardization".
Жергілікті теріге күтім
Тері күтімінде қызба гүлінен алынған биоактивті қосылыстар антиоксиданттық және қабынуға қарсы қасиеттері үшін қолданылады. Бұл биоактивтер қызба гүлінің жер үсті бөлімдерін – атап айтқанда, гүлдерін, жапырақтарын және сабақтарын – толық гүлдеген кезде ұнтақтау, мацерациялау және престеу сияқты әдістер арқылы өңдеу нәтижесінде алынады. Камфора хош иістілігімен ерекшеленеді, ал лютеолин мен апигенин флавоноидтар класына жатады. Дегенмен, олардың косметикалық жағынан қолайсыз профиліне байланысты камфора, лютеолин және апигенин косметикалық құралымдардан шығарылуы мүмкін. Қызба гүлінің сұйық экстрактісін қолдануға, әсіресе 0,2% партенолид қамтитын препараттарға арналған жүйелі шолу, оның қабынуға қарсы активтілігін, гистамин бөлінуін тежеу қабілетін, сондай-ақ микробтық өсімді басу арқылы ДНК репликациясының бұзылуымен байланысты цитотоксикалық әсер есебінен химиотерапиялық агент ретіндегі әлеуетін растады. Алайда, партенолидтің тері сезімталдығын тудыру мүмкіндігі жоғары болғандықтан, оны жергілікті емдеуде қолдану тиімсіз деп есептеледі. Партенолидке байланысты аллергиялық реакциялар мен контактты дерматит қаупін азайту мақсатында, партенолидтен тазартылған қызба гүлінің экстрактісін (PD қызба гүлі) in vitro жағдайында зерттеулер жүргізілді. 1200 қатысушыдан тұратын бұл зерттеу клиникалық төзімділікті көрсетті және партенолидті жою экстракттің антиоксиданттық тиімділігіне әсер етпейтінін анықтады. Зерттеу нәтижелері PD қызба гүлі темекі түтіні мен ультракүлгін сәулелердің әсерінен туындаған ДНК зақымдануын, жасуша апоптозын және қабынуды азайтатынын көрсетті, бірақ ол бұл мақсатта енді тиімді емес. Оның ең алғашқы медициналық қолданылуы белгісіз болғанымен, грек шөп дәрігері Диоскорид б.з. 1 ғасырында оны қабынуға қарсы құрал ретінде сипаттаған.
In topical skin care, bioactive compounds derived from the feverfew plant are used for their antioxidant and anti inflammatory properties. These bioactives are obtained through processing the aerial parts of the feverfew plant—specifically the flowers, leaves, and stem—when the plant is in full bloom, utilizing methods such as grinding, maceration, and pressing. Camphor stands out for its aromatic nature, while luteolin and apigenin are classified as flavonoids. However, due to their less favorable cosmetic profile, camphor, luteolin and apigenin, might be omitted from cosmetic formulations. A systematic review focusing on the consumption of feverfew liquid extract, specifically formulations containing a minimum of 0.2% parthenolide, has validated its anti inflammatory activity, capacity to inhibit histamine release, and potential as a chemotherapeutic agent through the suppression of microbial growth and cytotoxicity linked to the disruption of DNA replication. Nonetheless, given parthenolide's significant potential as a skin sensitizer, its application in topical treatments is deemed unfeasible. Further research explored the use of parthenolide depleted feverfew extract in vitro (PD feverfew) to mitigate the risk of allergic reactions and contact dermatitis associated with parthenolide. This investigation, which involved 1,200 participants, demonstrated clinical tolerance and affirmed that the removal of parthenolide does not compromise the extract's antioxidant efficacy. The findings indicate that PD feverfew reduced smoke and UV induced DNA damage, cellular apoptosis and inflammation. although it no longer is considered useful for that purpose. Although its earliest medicinal use is unknown, it was documented in the 1st century CE as an anti inflammatory by the Greek herbalist physician Dioscorides.