Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нотр-Дам дю-О (; толық атауы – ) – Францияның Роншам қаласындағы Рим католик капелласы. 1955 жылы салынған бұл ғимарат франко-швейцариялық архитектор Ле Корбюзьенің сәулет өнерінің ең көрнекті үлгілерінің бірі болып саналады. Капелла діни қызметін атқаратын ғимарат және «Association de l’Œuvre de Notre Dame du Haut» жеке қорының қамқорлығында. Жыл сайын шамамен 80 000 адам осы капелланы аралайды.
Church in Ronchamp, France
Notre Dame du Haut (; full name in ) is a Roman Catholic chapel in Ronchamp, France. Built in 1955, it is one of the finest examples of the architecture of Franco Swiss architect Le Corbusier. The chapel is a working religious building and is under the guardianship of the private foundation Association de l’Œuvre de Notre Dame du Haut. It attracts 80,000 visitors each year.
Тарих
Notre Dame du Haut көбінесе Ле Корбюзье стилінің кейінгі кезеңіндегі ең радикальды дизайны ретінде қарастырылады. Ассоциация де л'Œuvre Notre Dame du Haut тапсырысымен салынған бұл шағын ғимарат екі кіреберісі, негізгі алтары және мұнаралардың астындағы үш кіші ғибадатханасы бар қарапайым құрылымнан тұрады. Ғимараттың көлемі шағын болғанымен, оның күші мен күрделілігі зор. Бұл осы жердегі соңғы салынған шағын ғибадатхана. Алдыңғы ғимарат Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде толығымен қирап кеткен. Бұл ғимарат 4-ші ғасырдағы христиан шабытханасы болған. Жаңа ғимарат салынып жатқан кезде Ле Корбюзье машина ғасырының архитектурасына қызығушылық танытпады, өйткені ол өзінің стилін көбірек примитивтік және мүсіндік деп санады. Құрылыс алаңына барған соң, оған қол жетімділік қиын болғандықтан, механикаландырылған құрылыс тәсілдерін қолдану мүмкін емес екенін түсінді. 2014 жылдың 17 қаңтарында шабытханаға қарақшылық шабуыл жасалды. Бетоннан жасалған ақша жинау жәшігі сыртқа лақтырылды, ал Ле Корбюзье жобалаған және шабытханадағы оның қолтаңбасы бар жалғыз әйнек сындырылды. Соғыстан кейін сол жерде қайта құру туралы шешім қабылданды. Жаңа шабытхана реформалық шіркеу үшін салынды, ол өзінің маңыздылығын сақтап қалуды көздеді. Декадансқа қарсы ескертіп, сол кездегі шіркеу реформаторлары өнер мен архитектураның жаңашылдығын рухани жаңарудың символы ретінде қарастырды. Ла Турет жобасына Ле Корбюзьенің демеушісі болған Мари-Ален Кутюрье әкесі 1954 жылы осы ерекше жобаны аяқтады. Роншамптағы шабытхана Ле Корбюзьенің өзінің стандарттау және машиналық эстетика принциптерінен бас тартып, жергілікті ерекшеліктерге бейімделгендігімен ерекшеленеді. Ле Корбюзье өзінің мойындауынша, бұл жер оған жауап беру үшін керемет шабыт берді, төрт жағынан да көрінетін көкжиегі және ғасырлар бойы ғибадат орыны ретіндегі тарихи мұрасы бар. Бұл тарихи мұра римдіктер мен күнге табынушылардан бастап, орта ғасырлардағы Мәриямге табынушылыққа дейін, сондай-ақ қазіргі шіркеу мен неміс оккупациясына қарсы күрес сияқты әртүрлі қабаттардан құралған. Ле Корбюзье сонымен қатар төбе мен оның айналасының қасиетті байланысын сезінді – алыстағы Юра таулары мен төбенің ландшафтқа үстемдігі. Бұл жердің ерекшелігі Акрополь сияқты архитектуралық ансамбльдің құрылуына әкелді – төбеге көтерілуден бастап, архитектуралық және ландшафттық оқиғаларға дейін, соңында қасиетті орынға – шабытханаға апарар жол. Төбеге жақындағанға дейін ғимаратты көру мүмкін емес. Жоғарыдан барлық бағытта керемет көріністер ашылады.
Notre Dame du Haut is commonly thought of as a more extreme design of Le Corbusier's late style. Commissioned by the Association de l'Œuvre Notre Dame du Haut, the chapel is a simple design with two entrances, a main altar, and three chapels beneath towers. Although the building is small, it is powerful and complex. The chapel is the latest of chapels at the site. The previous chapel was completely destroyed during World War II. The previous building was a 4th century Christian chapel. At the time the new building was being constructed, Le Corbusier was not interested in Machine Age architecture; he felt that his style was more primitive and sculptural. He realized when he visited the site that he could not use mechanized means of construction, because access was too difficult. On January 17, 2014, the chapel became the target of a break in. A concrete collection box was thrown outside, and one of the stained glass windows, also designed by Le Corbusier and the only one on the chapel to carry his signature, was broken. After the war, it was decided to rebuild on the same site. The new chapel was built for a reformist Church looking to continue its relevance. Warning against decadence, reformers within the Church at the time looked to renew its spirit by embracing modern art and architecture as representative concepts. Father Marie Alain Couturier, who would also sponsor Le Corbusier for the La Tourette commission, steered the unorthodox project to completion in 1954. The chapel at Ronchamp is singular in Le Corbusier's oeuvre, in that it departs from his principles of standardisation and the machine aesthetic, giving in instead to a site specific response. By Le Corbusier's own admission, it was the site that provided an irresistible genius loci for the response, with the horizon visible on all four sides of the hill and its historical legacy for centuries as a place of worship. This historical legacy was woven in different layers into the terrain – from the Romans and sun worshippers before them, to a cult of the Virgin in the Middle Ages, right through to the modern church and the fight against the German occupation. Le Corbusier also sensed a sacred relationship of the hill with its surroundings – the Jura mountains in the distance and the hill itself, dominating the landscape. The nature of the site would result in an architectural ensemble that has many similarities with the Acropolis – starting from the ascent at the bottom of the hill to architectural and landscape events along the way, before finally terminating at the sanctus sanctorum itself – the chapel. You cannot see the building until you reach nearly the crest of the hill. From the top, magnificent vistas spread out in all directions.
Құрылымы
Құрылымы негізінен бетоннан тұрғызылған және салыстырмалы түрде кішкентай, қалың қабырғалармен қоршалған. Жоғары көтерілген шатыры қабырғалардың ішіне орнатылған бағаналарға тіреледі, төбедегі желді ағындарда желкендей болып көрінеді. Ішкі кеңістікте қабырғалар мен шатыр арасындағы бос жерлер клерстори терезелермен толтырылған, ал қабырға ашықтарынан түсетін асимметриялық жарық кеңістіктің қасиеттілігін күшейте түседі және ғимараттың айналасымен байланысын нығайтады. Ішкі жарықтандыру жұмсақ әрі тікелей емес, клерстори терезелерден түсіп, шығып тұрған мұнаралары бар шіркеулердің ақталған қабырғаларынан шағылысады. Құрылыс негізінен бетон мен тастан салынған, бұл Екінші дүниежүзілік соғыста қираған төбедегі алғашқы шіркеудің қалдығы болған. Кейбірлер Роншампты алғашқы постмодернистік ғимарат деп сипаттайды, ал басқалары – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экспрессионистік архитектура қозғалысының алғашқы туындысы деп санайды. Ол 1950 жылдардың басында салынған. Құрылыстың негізгі бөлігі 6'11" қашықтықта бөлінген екі бетон қабықшадан тұрады, олар ғимараттың шатырын құрайтын қабықшаны жасайды. Бұл қабықша, оқшаулағыш және су өткізбейтін қасиеттерімен, қысқа тіректермен нығайтылған, олар "гунитпен" жабылған бетонның тік бетінің бөлігін құрайды және сонымен қатар бомбалаудан қираған бұрынғы шіркеуден алынған ескі Вогез тасынан жасалған қабырғаларды бекітеді. Қабырғаларда тіреулер жоқ, олар осы дөрекі қабырғаны тұрақтандыру үшін есептелген қисық сызықты пішіндерді ұстанады. Шатырдың қабықшасы мен қабырғалардың тік қабығы арасындағы бірнеше сантиметрлік кеңістік күн сәулесінің кіруіне мүмкіндік береді. Шіркеудің едені төбе басының табиғи еңісімен құрбандық алтаруына қарай төмендейді. Кейбір бөліктері, әсіресе ішкі және сыртқы құрбандық алтарулары, Бургундиядан әкелінген әдемі ақ тастан жасалған, ал алтарулардың өзі де содан жасалған. Мұнаралар тас қалаудан тұрғызылған және цементтен жасалған күмбездермен жабылған. Шіркеудің тік элементтері цемент тапаншасымен шашырылған және содан кейін ақталған – ішкі және сыртқы жағынан. Шатырдың бетон қабықшасы қалыптан шыққан күйінде, тегіс емес қалдырылған. Су өткізбеу үшін алюминиймен жабылған төбелік жабын қолданылған. Ішкі қабырғалар ақ, төбе сұр, Савина жасаған африкалық ағаштан жасалған орындықтар, ал қауымдастық орындықтары Лурдың құйма зауыттарында жасалған шойыннан жасалған.
The structure is made mostly of concrete and is comparatively small, enclosed by thick walls, with the upturned roof supported on columns embedded within the walls, like a sail billowing in the windy currents on the hill top. In the interior, the spaces left between the walls and roof are filled with clerestory windows, as well as the asymmetric light from the wall openings, serve to further reinforce the sacred nature of the space and reinforce the relationship of the building with its surroundings. The lighting in the interior is soft and indirect, from the clerestory windows and reflecting off the whitewashed walls of the chapels with projecting towers. The structure is built mostly of concrete and stone, which was a remnant of the original chapel built on the hilltop site destroyed during World War II. Some have described Ronchamp as the first Post Modern building, and others as the first building of the movement Expressionist architecture after World War II. It was constructed in the early 1950s. The main part of the structure consists of two concrete membranes separated by a space of 6'11", forming a shell which constitutes the roof of the building. This roof, both insulating and watertight, is supported by short struts, which form part of a vertical surface of concrete covered with "gunite" and which, in addition, brace the walls of old Vosges stone provided by the former chapel which was destroyed by the bombings. These walls which are without buttresses follow, in plan, the curvilinear forms calculated to provide stability to this rough masonry. A space of several centimeters between the shell of the roof and the vertical envelope of the walls furnishes a significant entry for daylight. The floor of the chapel follows the natural slope of the hill down towards the altar. Certain parts, in particular those upon which the interior and exterior altars rest, are of beautiful white stone from Bourgogne, as are the altars themselves. The towers are constructed of stone masonry and are capped by cement domes. The vertical elements of the chapel are surfaced with mortar sprayed on with a cement gun and then white washed — both on the interior and exterior. The concrete shell of the roof is left rough, just as it comes from the formwork. Watertightness is effected by a built up roofing with an exterior cladding of aluminium. The interior walls are white; the ceiling grey; the bench of African wood created by Savina; the communion bench is of cast iron made by the foundries of the Lure.
Оңтүстік қабырға
Роншамптың оңтүстік қабырғасы – өзінің жеке бір құрылысы. Ле Корбюзье 50 см қалыңдықтағы бетоннан тік бұрышты қабырға жасаудың орнына, сыртқы қабырғаны жетілдіруге айлар бойы еңбек етті. Ол шығыс жағында нүкте ретінде басталып, батыс жағында 10 футқа дейін жуық қалыңдайтын қабырғаны ойлап тапты. Шығыстан батысқа қарай жылғанда, қабырға оңтүстікке қарай иіледі. Дизайнның күрделілігін арттыру үшін Ле Корбюзье қабырғадағы терезелерді ерекше етуге шешім қабылдады. Ашылымдар әртүрлі бұрыштармен ортаға қарай көлбеу, соның салдарынан жарық әртүрлі бұрыштардан кіреді. Әртүрлі өлшемдегі терезелер қабырға бойында ретсіз орналасқан. Ле Корбюзье пішіндер мен өрнектердің кездейсоқ емес, алтын бөлімге негізделген пропорционалды жүйеден туындағанын айтты. Сонымен қатар, терезелерді жабатын шынылар әртүрлі тереңдікте орнатылған. Бұл шыны кейде мөлдір, бірақ көбінесе Ле Корбюзьенің сүйікті түстеріндегі – қызыл, жасыл және сары – кішкентай боялған шыны кіріспелермен әсемделген. Бұл боялған кіріспелер рубин, изумруд және аметист сияқты жарқырап, күрделі қабырғаның құнды тастарына айналады. Мұндай кең көлемді жобадан кейін Ле Корбюзье оңтүстік қабырғаны жүктеуші қабырға етпеуге шешім қабылдады. Оның орнына ғимараттың шатыры бетон бағаналармен демеліп тұр, бұл оны қалған кеңістік үстінде қалықтап тұрғандай көрінеді. Символизмнің соңғы ишарасы ретінде Ле Корбюзье қабырғаның ішін бұл жерде бұрын тұрған шағын шіркеудің қирандыларымен толтырды. Осылайша ескі шіркеу және оның тарихы осы жерде мәңгілік сақталады.
The South wall of Ronchamp is a creature of its own. Rather than designing a straight, 50 cm thick concrete piece, Le Corbusier spent months trying to perfect the outside wall. What he came up with is a wall that starts out as a point on the east end, and expands to up to 10 feet thick its west side. As it moves from east to west, it curves towards the south. To further expand his design's complexity, Le Corbusier decided to make the windows of the wall extraordinary. The openings slant towards their centers at varying degrees, thus letting in light at different angles. The different sized windows are scattered in an irregular pattern across the wall. Le Corbusier reportedly insisted that the shapes and patterns were not arbitrary, but derived from a proportional system based on the Golden Section. Furthermore, the glass that closes the windows off is set at alternating depths. This glass is sometimes clear, but is often decorated with small pieces of stained glass in typical Corbusier colors: red, green, and yellow. These stained pieces radiate like rubies, emeralds, and amethysts, and act as the jewels of the already complex wall. After this extensive design, Le Corbusier decided not to make the southern partition a bearing wall. Instead, the building's roof is supported by concrete columns that make it appear to float above the rest of the space. In a final move of symbolism, Le Corbusier filled the inside of the wall with the rubble from the previous chapel that stood at the location. Thus the old church, and all of its history, would remain in the site.
Жиһаз
Кейде қабырғалардың қалыңдығы он футқа жететін, олардың ішіне кішкентай боялған шыны бөлшектері орнатылған. Шыны терең орналасқан рубин, зүңрөң, аметист және барлық түстің асыл тастары сияқты жарқырайды. Бұл саяхатшылар ғибадатханасы болғандықтан, көбінесе онша адам табынбайды. Бірақ, ерекше мереке күндері мыңдаған адамдар келеді. Оларға орын беру үшін Ле Корбюзье сыртқы алтарь мен мінбер салды, соның арқасында көпшілік төбедегі кең далада отырып не тұрып ғибадат ете алады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қираған ғибадатхананың қираған орындарынан құтқарылған, Мәриям ананың әйгілі мүсіні қабырғаға орнатылған арнайы шыны қоршаудың ішінде сақталған, және ол қауым ішінде болғанда ішке қарай, ал келушілерге қарай бұрылуы мүмкін.
Small pieces of stained glass are set deep within the walls, which are sometimes ten feet thick. The glass glows likes deep set rubies and emeralds and amethysts and jewels of all colors. Because it is a pilgrimage chapel, there are few people worshipping at most times. But on special feast days, large crowds of thousands will attend. To accommodate them, Le Corbusier also built an outside altar and pulpit, so the large crowds can sit or stand on a vast field on the top of the hill. A famous statue of the Virgin Mary, rescued from the ruins of the chapel destroyed during WWII, is encased in a special glass case in the wall, and it can be turned to face inward when the congregation is inside, or to face outward toward the visitors.
Шатыр
Шатыр екі бөлікке бөлініп, екі жұмсақ жоғары қарай иілген темір бетон қабықтарын пайдаланып, оқшаулау үшін аралық қалдырылып салынған. Синусоидты қисық төбе ағаш қаңқасымен жасалып, содан кейін әктелген. Ағаш қаңқасынан қалған сызықты текстура шатырдың иілу сызықтарын күшейте түседі. Робин Эванс бұл қисық бет бастапқыда шатыр дизайнының бір бөлігі болғанын, және Антуан Певснердің дәнекерленген металл таяқшалардан жасалған мүсіндерінен әсер алған болуы мүмкін дейді, оларды Ле Корбюзье ағаш қалыптардың үлгісі ретінде қарастырған. Сент-Мари де-Ла-Турет шіркеуіндегідей, Нотр-Дам-ду-От шіркеуінің шатыры қабырғалардың үстінде сөгіп тұрғандай көрінеді. Бұл қабырғалар емес, бетон бағаналардың шатырды тіреуінің арқасы. Бұл эффект ғимаратқа жарық сәулесінің енуіне мүмкіндік береді, кеңістікті одан әрі жарықтандырып, шіркеуді кеңірек сезіндіреді. Бұл толқын тәрізді бетон шатыр артқа қарай еңіс етіп жобаланған, онда абстрактілі пішіндерден тұратын фонтан жерге орналасқан. Жаңбыр жауғанда су шатырдан құйылып, көтерілген, көлбеу бетон құрылымдарға түсіп, керемет табиғи фонтан құрайды.
The roof was built in two parts, utilizing two softly upward curving reinforced concrete membranes, with a space between for insulation. The sinusoidal curved ceiling was formed with wooden framework and then whitewashed. The linear, textured impression left from the timber framework emphasizes the lines of increasing curvature of the roof. Robin Evans believes that the ruled surface was integral to the roof design from the beginning, and may have been influenced by Antoine Pevsner's sculptures from welded metal rod, which Le Corbusier felt could be generalized as models for timber shuttering. Much like the church at Sainte Marie de La Tourette, the roof of Notre Dame du Haut appears to float above the walls. This is possible, because it is supported by concrete columns, not the walls themselves. The effect produced allows a strip of light to enter the building, thus lighting the space further, and making the church feel more open. This billowing concrete roof was planned to slope toward the back, where a fountain of abstract forms is placed on the ground. When it rains, the water comes pouring off the roof and down onto the raised, slanted concrete structures, creating a dramatic natural fountain.
Қосу
2006 жылы Клариссілер немесе Кедей Клариссілер монастыры шапельдің жанында ғимарат салуға шешім қабылдады. Ле Корбюзье өзі монастырь салу туралы «Ассоциация де Льоовр Нотр-Дам-дю-Хаутпен» кеңескен, бірақ нақты жоспарлар ешқашан жасалмады. Әйгері, Брижит де Сингли қарындасының бастамасымен Кедей Клариссілер Ренцо Пианоға тапсырыс берді; қауымдастық Пианодан басқа Тадао Андо, Гленн Муркутт және Жан Нувель сияқты бірнеше сәулетшілерді де қарастырды. 2008 жылы жоба жарияланған кезде үлкен қарсылық туды. Ричард Мейер, Рафаэль Монео және Сезар Пелли сияқты сәулетшілер жобаны айыптайтын онлайн петицияға қол қойды. Мәдени ескерткіштерді өзгерту жоспарларын бекітуге міндетті Франция Мәдениет министрлігі Пианоның дизайнын мақұлдады. 2011 жылдың қазан айында Францияға Папаның елшісі, архиепископ Луиджи Вентура монастырды баталау үшін келді. Бурлемонт төбесінің жасыл шөбіне енген монастырь, қарындастар үшін 120 шаршы футтан тұратын он екі тұрғын бірліктерден, ортақ тұруға арналған кеңістіктерден (реффектория және шеберханалар), діни паломниктік сапарлаушыларға арналған ораториядан және қонақтарды қабылдауға арналған ложадан тұрады. Жаңа келушілер орталығы да төбеге қазылған, монастырьдің негізін құрайды, осылайша 1960 жылдардағы қақпа үйін алмастырады, ол шапельдің көрінісін төмендегі қаладан жасырып, құрылыс барысында алынып тасталды. Жалпы сметасы 13 миллион долларды құрады, ол жергілікті биліктің қаржыландыруы, қайырымдылық және діни сыйлықтар, сондай-ақ монахтардың Бесансондағы бұрынғы монастырларын сату арқылы іске асырылды.
In 2006, the convent for the Clarisses, or Poor Clares, decided to construct a building next to the chapel. Le Corbusier himself had consulted with the Association de l’Œuvre Notre Dame du Haut about adding a monastery, but concrete plans were never developed. Following the initiative of the abbess, Sister Brigitte de Singly, the Poor Clares commissioned Renzo Piano; the association had considered several architects besides Piano, including Tadao Ando, Glenn Murcutt, and Jean Nouvel. The project met great opposition when plans were unveiled in 2008. Architects like Richard Meier, Rafael Moneo, and Cesar Pelli signed an online petition denouncing the project. The French Ministry of Culture, which is required to approve plans for changing cultural landmarks, approved Piano's design. In October 2011, Archbishop Luigi Ventura, the papal envoy to France, came to bless the convent. Immersed in the vegetation of the Bourlemont hill, the monastery is composed of twelve 120 square feet domestic units for the sisters with spaces for common living (a refectory and workshops), an oratory for religious pilgrims, and a lodge to host visitors. The new visitors' centre, also dug into the hill, forms the base of the convent, thus replacing a 1960s gatehouse that had obscured sight of the chapel from the town below and was removed in the process of construction. The all in budget of $13 million was realised through local government funding, charitable and religious donations, and the sale of the nuns' former convent in Besançon.