Кіріспе

Француз велошабандысы және журналисі Анри Дегранж (31 қаңтар 1865 – 16 тамыз 1940) – француз велошабандысы және спорт журналисі. Ол 12 әлемдік трек велошабандысы рекордын орнатқан, соның ішінде 1893 жылғы 11 мамырдағы бір сағаттық рекордты. Ол "Тур де Франс" веложарысын алғаш ұйымдастырған адам.

Жастық шағы мен мансабының алғашқы жылдары

Анри Дегранж Парижде тұратын жайлы жағдайдағы орта тап отбасында дүниеге келген. Дегранж Париждегі Пле де Клиши маңындағы Депю Дюменнил заң кеңсесінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді және заңгер дипломын алған болуы мүмкін. Аңыз бойынша, ол жұмысына велосипедпен барғаны үшін немесе тығыз шұлық киіп, бөкшелерінің пішінін көрсеткені үшін жұмыстан босатылған. Дегранж өзінің алғашқы велосипед жарысын 1891 жылы Бордо-Париж жарысының финишіне барып көрген. Ол сондай-ақ 50 және 100 км, сонымен қатар 100 миль қашықтықта рекордтар орнатты және 1893 жылы үш дөңгелекті велосипедте чемпион атанды. 1894 жылы ол "La tête et les jambes" атты жаттығу кітабын жазды, онда амбициялы велошпортшыға әйел қажет емес, жуылмаған шұлықтан да артық деген кеңес берілген. 1894 жылы ол тағы бір кітап, "Альфонс Марко" жазды. 1897 жылы ол Parc des Princes велодромының директоры болды, ал 1903 жылдың желтоқсанында Францияның алғашқы тұрақты жабық велотрегі, Эйфель мұнарасының жанында орналасқан Vélodrome d'Hiver директоры атанды.

"Тур де Франс"

Дегранж 1903 жылы "Тур де Франс" жарысын ұйымдастырған деп есептеледі, бірақ бұл идея оның журналистерінің бірі Гео Лефеврге тиесілі болған. L'Auto газеті жарысты 1903 жылғы 19 қаңтарда жариялады. "Тур де Франс" жарысын насихаттау газет үшін үлкен табысқа әкелді. "Тур" басталар алдында газеттің таралымы 25 000 дананы құраса, жарыстан кейін 65 000 данаға дейін өсті. 1908 жылы таралым ширек миллионнан асып, 1923 жылғы "Тур" кезінде күніне 500 000 дана сатылды. Дегранж мәлімдеген рекордтық таралым 854 000 дананы құрады, ол 1933 жылғы "Тур" кезінде тіркелді.

Денсаулық сақтау науқаны

Дегранж өмірінің бойында ұлттың денсаулығын жақсартуға ұмтылды. Францияның Франко-пруссия соғысында жеңіліске ұшырауына себеп – көптеген француз азаматтарының денсаулығының нашарлығынан әскерге қабылдамауы болды деп алаңдады. Өзінің өмірінде күн сайын бірнеше сағат жүгіріп, үлгі көрсетті. Жак Годдет (Виктор Годдеттің ұлы) былай деді:

"Генри Дегранж өзіне күнделікті дене жаттығуларын міндет етіп, өмір сүрді. Оның қатаң теорияларына сәйкес, олар күшті күш-жігерді, ұзаққа созылған, қайталап орындалатын, кейде тіпті ауырсынуға дейін жететін, табандылықты және тіпті бірқатар стоицизмді талап етуі керек еді. Ол бастапқы жарамсыздыққа, дененің әлсіреуіне және физикалық еңбекті басуға бейімді қоғамға қарсы крест жорығын бастады. Ол мінезді сақтау үшін күрестің жаршысы деп өзін тағайындады. Қиындыққа төзу және тер төгу! Бұл дегеніңіз, аптасына кем дегенде үш рет Сент-Клауд паркінде жүгіруден тұрақты түрде жаттығу жасау. Ол да тартынбады: кем дегенде бір сағат бойы жүгіріп, парктің ортасындағы тік беткейлі, қатал жүгірушілер пайдаланатын Жардиес төбесінен ешқашан өтпеді. Дегранж L'Auto басылымын өз науқанына жәрдемдесу үшін пайдаланды, тіпті Parc des Princes велотрегінде душ алмай келген велошабандыздарды тізімге енгізді. Мақалалар тобы "Лас аяқтар" деп аталды. Оның естелігіне арналған ескерткіш, жазылым арқылы жиналған қаражат есебінен Col du Galibier тауында орнатылған. Анри Дегранж естелігі – "Тур де Франс" веложарысының ең биік нүктесін бірінші болып бағындырған велошабандызға жыл сайын оның құрметіне табыс етілетін ақшалай сыйлық.