Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Келісім сандығының үстіне қойылған алтын қақпақ
Gold lid placed on the Ark of the Covenant
Еврей Киелі кітаптарында айтылғандай, капорет (капорет) немесе құдайдың мейірімділігі тақ, Келісім сандығының үстіне қойылған алтын қақпақ еді. Оның екі басында екі херувим орналасқан, олар құдайдың пайда болатын және тұратын кеңістігін жабу үшін жасалған. Бұл Күнә тазарту күнімен байланысты болған. Бұл термин кейінгі еврей дереккөздерінде және Жаңа өсиетте екі рет кездеседі, содан кейін христиан дінтануында маңызға ие.
According to the Hebrew Bible, the kaporet ( kapōreṯ) or mercy seat was the gold lid placed on the Ark of the Covenant, with two cherubim at the ends to cover and create the space in which Yahweh appeared and dwelled. This was connected with the rituals of the Day of Atonement. The term also appears in later Jewish sources, and twice in the New Testament, from where it has significance in Christian theology.
Этимология
Капорет сөзінің этимологиясы белгісіз. "Оксфорд еврей діні сөздігінде" былай делінген: "кейбіреулер оны жай ғана 'жабу' деп аударады", ал басқалары оның еврей немесе басқа тілдердегі түбін іздейді.
The etymology of kaporet is unclear. The Oxford Dictionary of the Jewish Religion states that "some translate simply 'cover'", whilst others posit a different Hebrew or foreign origin.
Еврей жазбаларында
Киелі кітаптағы мәліметтерге сәйкес (; ), қақпақ таза алтыннан жасалған және астындағы сандықпен бірдей енді және ұзындығы бар, 2,5 шынтақ ұзын, 1,5 шынтақ енді. Қақпақтың екі басында бір-біріне қарама-қарсы екі алтын керубі орналасқан, олардың қанаттары жайылып, кешірім орнын (құддыс тақты) қоршаған. Керубтер Яхвеге арналған орындық құрады. Сандық пен кешірім орны қасиеттілердің киелі бөлмесінде, ғибадатхананың ең ішкі киелі орнында сақталған, ол ғибадатхананың қалған бөліктерінен қалың пердемен (парошет) бөлінген. Қасиетті бөлмеге тек бас діни қызметкер ғана Күнә кешірімі күні кіре алатын. Бас діни қызметкер Израиль халқының күнәларын кешіру үшін құрбандыққа шалынған бұқаның қанын кешірім орнына шашыратып, құйып отырды.
According to the biblical account (; ), the cover was made from pure gold and was the same width and breadth as the ark beneath it, 2.5 cubits long and 1.5 cubits wide. Two golden cherubim were placed at each end of the cover facing one another and the mercy seat, with their wings spread to enclose the mercy seat The cherubim formed a seat for Yahweh The ark and mercy seat were kept inside the Holy of Holies, the temple's innermost sanctuary which was separated from the other parts of the temple by a thick curtain (parochet). The Holy of Holies could be entered only by the high priest on the Day of Atonement. The high priest sprinkled the blood of a sacrificial bull onto the mercy seat as an atonement for the sins of the people of Israel.
Рабиндар дәстүрінде
Екінші ғибадатхана қиратылғаннан кейін, Тораның жазбалары синагогалардағы Тора сандығына (Арон Хакодеш, "Қасиетті сандық") қойылғандай, капорет аталымы да осы сандықтағы парокеттің (ивритше: פרוכת "перде") алдына ілінетін жамылғысына қолданылды.
After the destruction of the Second Temple, just as the Torah scroll was contained in a Torah ark (Aron HaKodesh, "Holy ark") in synagogues, so also the term kaporet was applied to the valance of the parochet (Hebrew: פרוכת "curtain") on this ark.
Екінші ғибадатхана дәуірінің дереккөздері
Гректік тіліндегі еврей Септуагинтасында бұл термин (ἱλαστήριον, "күнәні кешіретін нәрсе") деп берілген, еврей тіліндегі "жабу" (כָּפַר) түбірліктің екінші мағынасын, яғни "күнәні жабу", "кешіру" мағынасын ұстанады. "Hilastērion" сөзі классикалық грек тілінде сирек кездеседі және көбінесе құдайдың қаһарын басу үшін шалынатын құрбанды білдіретін кейінгі жазбаларда қолданылады. Септуагинтадағы бұл термин латын тіліндегі Вульгатада "propitiatorium" сөзімен аударылған, осыдан ағылшын тіліндегі "propitiation" сөзі пайда болған.
In the Hellenistic Jewish Septuagint the term was rendered (ἱλαστήριον, "thing that atones"), following the secondary meaning of the Hebrew root verb "cover" (כָּפַר ) in and as "to cover sins," "to atone" found also in Hilastērion is relatively rare in classical Greek and appears largely in late writings to reference a sacrifice to appease the wrath of a deity. The term in the Septuagint was translated in the Latin Vulgate Bible with the word propitiatorium from which we get our English word propitiation.
Жаңа Келісімде
Гиластерион Жаңа өсиетте екі рет кездеседі: Римдіктерге 3:25 және Еврейлерге 9:5. Римдіктердегі үзіндіде бұл термин көбінесе құдайылықты ырыздандыру немесе күнәні кешіру құрбандығы деп аударылады, ал Еврейлердегі үзіндіде бұл термин әдетте «мейірім орындығы» деп аударылады, бұл Келісім сандығының алтын қақпағын белгілейтін дәстүрлі атау. Аудармадағы айырмашылық әртүрлі контексттермен түсіндіріледі. Римдіктердегі контекст – Мәсіхтің құрбандыққа шалынған өлімі, ал Еврейлердегі контекст – Ең қасиетті орын мен ондағы заттардың сипаттамасы. Еврейлерге жазылған хатта Йом Кипур күніндегі мейірім орындығының рөлі Мәсіхтің азаптарының алдын ала бейнесі ретінде бейнеленеді, ол үлкен кешірім әкелді және Жаңа өсиеттің құрылуына себеп болды (Еврейлерге 9:3–15). Йом Кипур рәсімі болашақ оқиғалардың көлеңкесі болды (Еврейлерге 10:1). Мұсалық келісім бойынша жасалған күнәға арналған үнемі құрбандықтар Мәсіхтің біржолағы құрбандық өлімінен кейін мәнсіз болды.
Hilastērion is found twice in the New Testament: Romans 3:25 and Hebrews 9:5. In the passage in Romans the term is typically translated propitiation or sacrifice of atonement, whereas in the passage in Hebrews the term is typically translated mercy seat, the traditional term for the gold lid on the Ark of the Covenant. The difference in translation is explained by the different contexts. In Romans the context is the sacrificial death of Christ, whereas in the Hebrew passage the context is a description of the Holy of Holies and its contents. The Epistle to the Hebrews portrays the role of the mercy seat during Yom Kippur Day of Atonement as a prefiguration of the Passion of Christ, which was a greater atonement, and the formation of a New Covenant (Hebrews 9:3–15). The Yom Kippur ritual was a shadow of things to come (Hebrews 10:1). The continual sacrifice for sin under the Mosaic covenant became obsolete following the once for all sacrificial death of Christ.
Ағылшын тіліндегі Киелі кітаптар
1382 жылы латын тілінен аударылған алғашқы ағылшын Библиясында бұл термин Вулгатадағы "пропициаторий" сөзінен кейін "a" деп берілген. Алғаш рет Егемен кітап 25:17-тарауда "қоршаған сандықтың жабуы" деген түсіндірме қосылған – "hiling" сөзі орта ғасырлық ағылшын тілінде "жабу" деген мағынаны білдіреді. Дж. М. Поуис Смит, протестант дінін ұстанатын ғалым, 1939 жылы жарық көрген "The Complete Bible: An American Translation" атты еңбегінде де осы терминді қолданды. Алғашқы протестанттық аудармадағы "рақым орны" термині Рональд Нокс тарапынан қолданылмады, бірақ содан бері Рим католиктік Библия аудармалары, мысалы 1985 жылғы Жаңа Иерусалим Библиясы (NJB) тарапынан кеңінен қабылданып алынды.
The first English Bible, translated from Latin 1382, renders the term a following the Vulgate propitiatorium, and in the first occurrence, Exodus 25:17, also inserts an unbracketed gloss "that is a table hiling the ark" – hiling is Middle English for "covering". The term propitiatory was also used by J. M. Powis Smith, a Protestant, in The Complete Bible: An American Translation, published in 1939. The originally Protestant translation "mercy seat" was not followed by Ronald Knox, but has since been largely adopted also by Roman Catholic Bible versions, such as the New Jerusalem Bible (NJB) 1985.