Джон Далримпель, 1-ші Стэр графы: өмір және саяси жолы
John Dalrymple, 1st Earl of Stair
Джон Далримпла, 1-й граф Стэр: шотланд саяхатшы, заңгер, 1689 жылғы жакобит көтерілісін басуға қатысты. Ұлыбританияның бірігуіне ықпал етті. Тарихтан мәліметтер!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд саясаткері және заңгер (1648–1707)
Scottish politician and lawyer (1648–1707)
Джон Далримпл, 1-ші Стайр графы (10 қараша 1648 – 8 қаңтар 1707) – шотланд саясаткері және заңгер. 1691–1695 жылдар аралығында Шотландиядағы мемлекеттік хатшының орынбасары ретінде 1689 жылғы якобит көтерілісін басуда маңызды рөл атқарды және 1695 жылы Гленко трагедиясына қатысқандығы үшін отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1702 жылы Анна патшайымының құрметіне ие болып, 1703 жылы Стайр графы атағын алды. Ол Ұлыбритания Корольдігін құрған 1707 жылғы Одақ актілері бойынша келіссөздерге белсенді қатысты, бірақ акт заң күшіне енгенге бірнеше ай қалғанда, 8 қаңтар 1707 жылы қайтыс болды.
John Dalrymple, 1st Earl of Stair PC (10 November 1648 – 8 January 1707) was a Scottish politician and lawyer. As Joint Secretary of State in Scotland 1691–1695, he played a key role in suppressing the Jacobite rising of 1689 and was forced to resign in 1695 for his part in the Massacre of Glencoe. Restored to favour under Queen Anne in 1702 and made Earl of Stair in 1703, he was closely involved in negotiations over the 1707 Acts of Union that created the Kingdom of Great Britain but died on 8 January 1707, several months before the Act became law.
Өмір
Джон Далримпл 1648 жылы Кайл, Айршир маңындағы Стайр-хауста, Джеймс Далримпл, Стайр виконты және Маргарет Росс Кеннедидің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Джеймс белгілі заңгер және 1650 жылғы Бреда шартына қатысқан, 1660 жылғы жаңғыртудан кейін Карл II-нің құрметін сақтаған аз ғана шотландтардың бірі болды. 1669 жылдың қаңтарында Джон Ньюлистонның сэр Джон Дундасы мен Агнес Грейдің қызы Элизабет Дундасқа (25 мамыр 1731 жылы қайтыс болды) үйленді; олардың барлығында он бала болды, олардың төртеуі ересек жасқа жетті: Джон Далримпл, 2-ші Стайр графы (1673-1747), Леди Маргарет Далримпл (1777 жылы қайтыс болды), ол 1700 жылы Хью Кэмпбеллге, 3-ші Лудун графына тұрмысқа шықты, Уильям (1678-1744) және Джордж (1680-1745).
John Dalrymple was born in 1648, at Stair House near Kyle, Ayrshire, eldest son of James Dalrymple, Viscount Stair and Margaret Ross Kennedy. His father James was a prominent lawyer and one of the few Scots involved in the 1650 Treaty of Breda who retained the favour of Charles II after the 1660 Restoration. In January 1669, John married Elizabeth Dundas (died 25 May 1731), daughter of Sir John Dundas of Newliston and Agnes Gray; they had ten children in all, four of whom reached adulthood: John Dalrymple, 2nd Earl of Stair (1673 1747), Lady Margaret Dalrymple (died 1777), who in 1700 married Hugh Campbell, 3rd Earl of Loudoun, William (1678 1744), and George (1680 1745).
Мансап
Джеймс Далримплдің «Шотландия заңдарының негіздері» атты еңбегі алғаш рет 1681 жылы жарияланды, бірақ 1660 жылдардан бері қолданыста болып, қазіргі шотланд заңның «негізі» ретінде қабылданды. Осы тұста Джон, әкесінің және төрт бауырының үшеуінің қадамымен заңгерлік мансапқа қадамы басқан, 1672 жылдың ақпанында адвокаттық құқыққа ие болды. 1639-1651 жылдардағы Үш Корольдіктің соғыстары кезінде шотландтық роялистер мен Келісімшілер монархияның құдайдан берілгендігіне келісті, бірақ корольдік биліктің және шіркеудің мәні мен ауқымы туралы пікір келіспеді. Келісімшілердің билігінің құлауының қайталануын болдырмауға тырысқан роялистер, тәждің жоғарғы төреші және биліктің бастауы екенін жақтады. Бұл король билігіне қарсылық, заңды болсын, болмасын, саяси актіге айналды дегенді білдірді. 1681 жылы болашақ VII және II Джеймс Эдинбургке Лорд-жоғарғы комиссар ретінде жіберілді, ал тамыз айында Шотландия Парламенті Мұрагерлік туралы заңды қабылдады. Бұл заң корольдердің құдайдан келген құқығын, «дініне қарамастан» заңды мұрагердің құқықтарын, корольге адал болуға ант берудің баршаның міндетін және Шотландия тәжінің тәуелсіздігін растады. Сол кезде қабылданған Шотландияның Тест заңы барлық мемлекеттік қызметкерлер мен парламент депутаттарының «шынайы протестанттық дінді сақтауға» ант беруін, сондай-ақ барлық діни мәселелерде корольдік биліктің басымдығын мойындауын талап етті. Джеймс Далримпл мен Аргилл графы сияқты бірқатар белгілі шотландтық пресвитериандар Тест заңын қабылдаудан бас тартты, себебі ол корольдік отбасының мүшелерін осы міндеттемеден босатты және қалғандарының король билігін қабылдауын міндеттеді, бұл католик Джеймске анық проблема тудырды. Аргиллдің адвокаты Джон Далримплмен бірге мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталды, кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді, бірақ Нидерландыға қашып кетті. 1682 жылдың қаңтарында Джеймс Далримпл де Голландияға жер аударылды; Джон Грэм немесе Клэрхаус, Шотландияның оңтүстік-батысындағы пресвитериандық жиындырларын басумен айналысқан әскери қолбасшы, әскерін Джон Далримплдің жеріне орналастырып, оның жалға алушыларына айыппұл салды. Оның наразылығы 1684 жылдың қыркүйегінде Далримплдің тұтқындалуына және түрмеге қамалуына әкелді; ол Джеймс патша болғаннан кейін 1685 жылдың қарашасына дейін босатылмады.
James Dalrymple was author of the Institutions of the Law of Scotland, first published in 1681 but in circulation since the 1660s and generally accepted as 'the foundation of modern Scots law.' With this background, John followed his father into a legal career, as did three of his four brothers and qualified as an Advocate in February 1672. During the 1639 1651 Wars of the Three Kingdoms, Scottish Royalists and Covenanters both agreed monarchy itself was divinely ordered but disagreed on the nature and extent of Royal authority versus that of the church. Determined to avoid a repeat of the collapse of political authority that had accompanied Covenanter rule, the Royalist view that the Crown was the supreme arbitrator and source of authority became dominant. This meant opposition to the King's authority, legal or otherwise, now became a political act. In 1681, the future James VII & II was sent to Edinburgh as Lord High Commissioner and in August, the Scottish Parliament passed the Succession Act. This confirmed the divine right of kings, the rights of the natural heir 'regardless of religion,' the duty of all to swear allegiance to the King and the independence of the Scottish Crown. The Scottish Test Act passed at the same time required all public officials and MPs to swear 'to uphold the true Protestant religion' but also to acknowledge the supremacy of Royal authority in all religious matters. A number of prominent Scots Presbyterians including James Dalrymple and the Earl of Argyll refused to take the Test Act, since it exempted members of the Royal Family from making the same commitment and obliged everyone else to accept the King's authority, which caused an obvious problem with the Catholic James. Argyll was put on trial for treason with John Dalrymple as one of his lawyers; he was found guilty and sentenced to death but escaped to the Netherlands. In January 1682, James Dalrymple also went into exile in Holland; John Graham or Claverhouse who was the military commander in charge of suppressing Presbyterian conventicles in South West Scotland, quartered his troops on John Dalrymple's property and imposed fines on his tenants. His objections led to Dalrymple's arrest and imprisonment in September 1684; he was not released until November 1685 after James had become King.
Мұра
Стайрдың соңғы саяси әрекеті Одақ актісінің XXII бабын талқылауда болды, ол Шотландияның біріктірілген парламенттегі өкілдігіне қатысты; ол 1707 жылдың 7 қаңтарында бекітілді және ол келесі күні тұрған жерінде қайтыс болды, оның өліміне қан тамырларының жарылуы себеп деп есептелді. Ол Эдинбургтың сыртында, Линлитгоуширдегі Кирклистон ауылында жерленген. Оның қайтысынан кейін, оның әйелі Елизавета, леди Грейдің үйі деп белгілі, Эдинбургтегі Лейди Грейдің үйін сатып алды, бұл үй оның ата-анасының меншігінде болған. Олар тиісінше Леди Стейрдің жақын жері және үйі деп аталды, қазір Шотландия жазушыларының мұражайы орналасқан.
Stair's last political action was in the debate over Article XXII of the Act of Union, concerning Scottish representation in the unified Parliament; it was approved on 7 January 1707 and he died in his lodgings the following day, his death being attributed to apoplexy. He was buried just outside Edinburgh, at Kirkliston, Linlithgowshire. After his death, his wife Elizabeth, Countess Dowager of Stair, acquired the house in Lady Gray's Close, Edinburgh, built and owned by her grandparents and known as Lady Gray's House. They were renamed Lady Stair's Close and House respectively and now house the Scottish Writer's Museum.