Уильям Гамильтон: Шотландия саяхатшысы және Ұлыбритания саясатындағы рөлі

Кіріспе

XVII ғасырдағы шотланд саясаткері және пьер (ақсүйек)

Уильям Гамильтон, 2-ші Гамильтон герцогы КГ (14 желтоқсан 1616 – 12 қыркүйек 1651) – Үш Корольдік соғысы кезінде патшашылдық және пресвитериандықтарды қолдаған шотланд ақсүйегі.

Өмір

Гамильтон 1616 жылғы желтоқсанда Гамильтон сарайында, Гамильтонның 2-маркизі Джеймс Гамильтон мен леди Энн Каннингемнің кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Гамильтон Глазго университетінде білім алды, содан кейін Еуропаға сапар шегіп, Францияның Людовик XIII сарайында уақыт өткізді. 21 жасында елге оралғаннан кейін Лондондағы Карл I сарайында жоғары құрметке ие болды. 1639 жылы Гамильтон Шотландия Пирлер палатасында Ланарк графы, Мачаншир және Полмонт лорды атанды, ал 1640 жылғы сәуірде Англияның Ұзақ Парламенті үшін Портсмуттан Парламент мүшесі болып сайланды. Ол Шотландияның мемлекеттік хатшысы болды. 1643 жылы король Карл I-нің бұйрығымен Оксфордта ағасы, Гамильтон герцогымен «бірлескендігі» үшін тұтқындалды. Ол қашып, уақытша пресвитериандық партиямен келісімге келді. Килсит шайқасына келісімдік тараптан қатысқаннан кейін, Гамильтонды Шотландияның Әміршілдері 1646 жылы Ньюкаслде Карл I-мен келіссөздер жүргізуге жіберді, ол корольді Англияда пресвитериандық дінді орнатуға көндіруге тырысты. 1647 жылғы 26 қыркүйекте ол шотландтар атынан Каррисбрук сарайында Карлмен «Келісім» деп белгілі келісімге қол қойды және Екінші Англия азамат соғысын ұйымдастыруға көмектесті. 1648 жылы Гамильтон Гаагадағы Уэльс ханзадасының эмиграциядағы сарайына қашып кетті. Келесі жылы ол ағасының өлімінен кейін Гамильтон герцогтығын, Гамильтон маркиздығын, Арран және Кембридж графтықтарын, сондай-ақ Авен және Иннердейл лордтықтарын мұраға алды, бұл оны шотландтық роялист эмигранттары арасындағы ең жоғары дәрежелі тұлға етті. 1650 жылы оған «Жартер» орденінің белгілері табысталды. Ол 1650 жылы король Карл II-мен Шотландияға оралды, бірақ Аргилл маркизімен келісу мүмкін емес екенін түсініп, Карлдың ісіне зиян келтірмес үшін өзінің талаптарын алға жылжытудан бас тартты. Гамильтон 1650-1652 жылдар аралығындағы ағылшын-шотланд соғысы кезінде Шотландияның Англияға басып кіруіне дейін Арран аралындағы иеліктеріне зейнетке шықты, онда ол негізінен өз шаруаларынан құралған полктің полковнигі болды. Гамильтон Ворчестер шайқасында алған жараларынан қайтыс болды, ол сол қаладағы Карл II штабындағы Командирияда болды. Оның құрметіне көршілес көшеге Гамильтон Роуд деп ат қойылды.

Hamilton was born at Hamilton Palace in December 1616, the younger son of James Hamilton, 2nd Marquess of Hamilton and Lady Ann Cunningham. Hamilton was educated at the University of Glasgow, and from there travelled to Continental Europe, where he spent time at the court of Louis XIII of France, on his return aged 21 he established himself as a favourite at the court of Charles I in London. Hamilton was created Earl of Lanark, Lord Machanshyre and Polmont in the Peerage of Scotland in 1639, and in April 1640 was elected Member of Parliament for Portsmouth in the House of Commons of England for the Short Parliament. He became Secretary of State for Scotland. In 1643, he was arrested at Oxford on the orders of King Charles I for "concurrence" with his brother the Duke of Hamilton. He escaped and was temporarily reconciled with the Presbyterian party. After taking part in the Battle of Kilsyth on the covenanter side, Hamilton was sent by the Scottish Estates of the Realm to treat with Charles I at Newcastle in 1646, when he sought in vain to persuade the king to consent to the establishment of Presbyterianism in England. On 26 September 1647 he signed, on behalf of the Scots, the treaty with Charles known as the "Engagement", at Carisbrooke Castle, and helped to organise the Second English Civil War. In 1648 Hamilton fled to Holland to the court in exile of the Prince of Wales at The Hague. The following year he succeeded to the Dukedom of Hamilton, the Marquisate of Hamilton, the Earldoms of Arran and Cambridge and Lordhips of Aven and Innerdale following his brother's execution, making him the most senior figure among the Scots Royalist exiles. In 1650, the insignia of the Order of the Garter were conferred upon him. He returned to Scotland with King Charles II in 1650, but, finding a reconciliation with the Marquess of Argyll impossible, he refused to prejudice Charles's cause by pushing his claims. Hamilton retired to his estates on the Isle of Arran until the Scottish invasion of England during the 1650 to 1652 Anglo Scottish War, when he acted as colonel of a regiment drawn mainly from his tenantry. Hamilton died from the effects of wounds received at the Battle of Worcester, at The Commandery, Charles II's headquarters in that city. A neighbouring street, Hamilton Road, is named in his honour.

Әдебиетте

Найгл Трантердің Монтроз трилогиясында Гамильтон өте көркемделіп бейнеленген.