Кіріспе

Иод пен калий йодидінің сулы ерітіндісі

Қосымша әсерлерге аллергиялық реакциялар, бас ауруы, құсу және конъюнктивит жатуы мүмкін. Лугольдің йоды – судағы әрбір бір бөлік элементарлы йодқа екі бөлік калий йодидінен тұратын сұйықтық. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының «Қажетті дәрілер тізіміне» енген. Лугольдің йоды жалпы қолданысқа арналған препарат ретінде және рецептсіз сатылады. Луголь ерітіндісі әртүрлі йод концентрацияларында қол жетімді. 2,2%-дан жоғары концентрациядағы үлкен көлемдер реттелуге жатады. Алайда, ол қалқанша безінің функциясын қалыпқа келтіретін препараттар мен левотироксин қабылдап жүрген пациенттерде тиімсіз болуы мүмкін. Колпоскопия кезінде Лугольдің йоды қынапқа және жатыр мойнына жағылады. Қалыпты қынап тіні жоғары гликоген мөлшеріне байланысты қоңыр түске боялады, ал қатерлі ісікке күдіс тудыратын тіндер боялмайды, сондықтан айналасындағы тіндермен салыстырғанда ақшыл көрінеді. Содан кейін күдісті тіндерден биопсия жасауға болады. Бұл Шиллер сынағы деп аталады. Қабықшалық жасушалы карциномаға жоғары тәуекелі бар пациенттер әдетте Лугольдің хромоэндоскопиясы және тар жолақты бейнелеудің үйлесімі арқылы бақыланады. Лугольдің йодымен төменгі дәрежелі дисплазия боялмаған немесе әлсіз боялған аймақ ретінде көрінеді; жоғары дәрежелі дисплазия тұрақты түрде боялмайды. Лугольдің йоды ауыздағы мукогингивальды біріктіруді жақсырақ көру үшін де қолданылуы мүмкін. Жоғарыда аталған колопоскопияға қатысты бояу әдісіне ұқсас, альвеолярлық шырышты қабықтың гликоген мөлшері жоғары, бұл кератинизацияланған иемен салыстырғанда оң йод реакциясын береді. Лугольдің йоды тотықтырушы дезинфекциялық құрал ретінде де қолданылуы мүмкін, бірақ ол теріге уақытша түс өзгерісін тудырып, жарақаттарға себеп болуы мүмкін, сондықтан бұл жағдайды болдырмау үшін 70% этанол ерітіндісімен йодты жуу қажет. Лугольдің йоды Польша Халық Республикасында Чернобыль апатынан кейін таратылды, себебі үкімет оқиғаның ауырлығы туралы толық хабардар болмады, радиацияны жоғары бағалады және йод таблеткалары жетіспеді.

Ғылым

Грамдық бояуды орындау кезінде тозушы ретінде қолданылады. Грам-позитивті организмдердің пептидогликанының боялуын сақтап қалуға және микроскопта оларды Грам-позитивті деп анықтауды жеңілдету үшін, кристалл фиолетімен бояғаннан кейін, бірақ этанолдан бұрын 1 минут бойы қолданылады. Бұл ерітінді органикалық қосылыстардағы крахмалдың бар-жоғын анықтау үшін индикаторлық тест ретінде пайдаланылады, олармен қара көк/қара түске өзгеру арқылы әрекеттеседі. Луголь ерітіндісі сияқты элементарлы йод ерітінділері, йодтың полисахаридтің спиральді құрылымымен өзара әрекеттесуі нәтижесінде крахмалға бояу береді. Крахмалға өсімдіктердегі амилоза мен амилопектин, ал жануарлар жасушаларындағы гликоген жатады. Луголь ерітіндісі глюкоза немесе фруктоза сияқты қарапайым қанттарды анықтай алмайды. Патологиялық амилоидоз жағдайында амилоидтық шөгінділер (крахмал сияқты боялатын, бірақ крахмал емес) соншалықты көп болуы мүмкін, соның салдарынан зардап шеккен органдар да крахмалға арналған Луголь реакциясына күшті оң нәтиже береді. Ол жасушалық бояу ретінде, яғни жасуша ядроларын көруді жеңілдету және фитопланктон үлгілерін сақтау үшін қолданылуы мүмкін. Луголь ерітіндісін жасуша мембранасының осмоз және диффузияны қалай пайдаланатынын бақылау үшін түрлі эксперименттерде қолдануға болады. Луголь ерітіндісі теңіз аквариумдарында да қолданылады. Луголь ерітіндісі риф тұрғындары мен макробалдырларға еркін йод пен йодидтің қуатты көзін қамтамасыз етеді. Бұл ерітінді тас кораллдармен қолданғанда тиімді деп есептелсе де, ксения және жұмсақ кораллдарды қамтитын жүйелер Луголь ерітіндісін қолданудан айқын пайда көреді деп саналады. Тас, жұмсақ немесе былғары кораллдарды суға батыру үшін қолданылатын Луголь, жануарларды қажетсіз паразиттер мен зиянды бактериялардан құтыруға көмектеседі. Бұл ерітінді жақсы түс беруге және жарық интенсивтілігінің өзгеруіне байланысты кораллдардың ағаруын болдырмауға, сондай-ақ коралл полиптерінің кеңеюін күшейтуге көмектеседі деп есептеледі. Акропора түрлерінің көк түсі калий йодиді қолдану арқылы күшейтіледі деп саналады. Аквариумда қолдануға арналған арнайы қаптамадағы қосымшаларды мамандандырылған дүкендерден және онлайн сатып алуға болады.

Ескірген қолданыстар

1970 жылдардың басына дейін зорлау құрбандарына жүктіліктің алдын алу мақсатымен жиі қолдану ұсынылған. Бұл идея лабораториялық жағдайда Лугол йодының тіпті 1:32 сияқты жоғары еңкейтулерде де сперматозоидтарды өлтіретіні анықталғаннан кейін туындады. Сондықтан, оқиға болғаннан кейін дереу Лугол йодын жатырға енгізу жүктіліктің алдын алуға көмектеседі деп есептелді.

Жанама әсерлер

Құрамында еркін йод болғандықтан, 2% немесе 5% концентрациядағы, сұйытылмаған Lugol ерітіндісі, асқазан және ішек қабықтары сияқты шырышты қабықшаларды тітіркендіріп, зақымдайды. Эндоскопия кезінде 10 мл сұйытылмаған 5% ерітінді қолданғанда асқазан зақымдануы туралы хабарламалар бар. 5% йодтың LD50 көрсеткіші егеуқұйрықтарда 14 000 мг/кг (14 г/кг), ал егешқұйрықтарда 22 000 мг/кг (22 г/кг) құрайды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, ауызға қабылдағанда LD50 көрсеткіші 5–50 мг/кг болатын заттарды екінші деңгейдегі улылық класына, Ib класына (өте қауіпті) жатқызады. Химиялық заттарды классификациялау және таңбалау жөніндегі жаһандық үйлесімді жүйе оны 2-ші санатқа жатқызып, «Қолынан келген жағдайда өлімге әкелуі мүмкін» деген қауіптілік туралы ескертуді қосады. Калий йодиді қауіпті зат деп санамайды.

Әрекет ету механизмі

Жоғарыда аталған қолданылулар мен әсерлер ерітіндінің тиімді түрде еркін элементтік йодтың көзі болуының салдары, ол ерітіндідегі элементтік йод молекулалары мен полийодид иондары арасындағы тепе-теңдіктен оңай пайда болады.

Тарих

Ол гипертиреозды емдеудің алғашқы қадамы ретінде тарихи түрде қолданылып келді, себебі йодтың фармакологиялық дозаларын енгізу қалқанша безінде йодты қосылыстарға айналдыру процесін уақытша тоқтатуға алып келеді, бұл Вольф-Шайкофф эффектісі және Пламмер эффектісі сияқты құбылыстарға байланысты болады. Дегенмен, ол қалқанша безі ауруларының кейбір аутоиммундық себептерін емдеу үшін қолданылмайды, өйткені йодтың йодты қосылыстарға айналдыру процесін бұғуы гипотиреозға әкелуі мүмкін. Резистентті гипертиреозды тудыру мүмкіндігіне байланысты олар бірінші кезектегі терапия ретінде қарастырылмайды, бірақ басқа гипертиреозға қарсы препараттармен бірге қолданылғанда адъюванттық терапия ретінде қарастырылуы мүмкін. Лугольдің йоды дәстүрлі түрде йод тапшылығын толықтыру үшін қолданылып келген. Оның суды дезинфекциялау құралы ретінде кеңінен қолданылуы және калий йодидінің жоғары құрамынан кейін, 1986 жылы Чернобыль апатынан кейін Польша үкіметіне радиоактивті изотоп – 131I йодын алмастыру және оның сіңуін тоқтату үшін шұғыл қолдану ұсынылды, әйтсе де оның құрамындағы еркін йодтың белгілі бір токсикалық екені белгілі болды. Басқа дереккөздерде осы апаттан кейін қалқанша безін қорғау үшін судағы таза калий йодиді ерітіндісі (SSKI) көбінесе қолданылғаны айтылады. Калий йодидінің қалқанша безін қорғауға және қалқанша безінің қатерлі ісігінің алдын алуға көмектесетініне "нақты ғылыми дәлелдер" бар. Калий йодиді дереу қорғаныс бермейді, бірақ радиациялық төтенше жағдайлардағы жалпы стратегияның бір бөлігі болуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, Лугольдің йод ерітіндісі кеңінен қол жетімді және сақтық шараларын сақтай отырып, көптеген денсаулық проблемаларына қолданылып келді. Лугольдің йоды кейде әр түрлі балама медициналық емдеулерде тағайындалады. Ағылшын тілді елдерде бұл қосылыс тек Суық соғыс аяқталғаннан кейін ғана ұлттық реттеуге жататын болды.

Реттеу

2007 жылға дейін АҚШ-та Луголь ерітіндісі ешқандай реттеуге бағынбаған және жалпы реагент, антисептик, сақтағыш немесе адамдар мен жануарларға қолданылатын дәрі ретінде бос сатылымда болған. 2007 жылдың 1 тамызынан бастап, DEA 2,2%-дан артық элементарлы йод қамтитын барлық йод ерітінділерін I тізімдегі прекурсор ретінде реттейді, себебі оларды метамфетамин заңсыз өндірісінде пайдалануға болады. Луголь ерітіндісінің бір сұйық унцияға (30 мл) дейінгі транзакциялары осы реттеуден босатылған.

Экономика

2015 жылы Ұлыбританияда Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) 500 мл ерітіндіге 9,57 фунт төлеген.