Александр Педен: Шотландиялық Келісімшіл және «Пағамбар Педен»
Alexander Peden
Александр Педен (1626-1686) – шотланд ағартушы, «Пророк Педен» ретінде белгілі. Шотландиядағы Covenanter қозғалысының жетекшісі, өмірі мен мұрагерлік тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд келісімшісі (1626–1686)
Scottish covenanter (1626–1686)
Александр Педен (1626, 26 қаңтар 1686), сондай-ақ "Пайғамбар Педен" деп белгілі, Шотландиядағы Келісімші қозғалысының басты тұлғаларының бірі болды.
Alexander Peden (162626 January 1686), also known as "Prophet Peden", was one of the leading figures in the Covenanter movement in Scotland.
Өмір
Педен 1626 жылы Айрширдегі Сорн қаласының жанындағы Аучинклойх шаруашылығында дүниеге келген. Ол шағын жер иесінің ұлы еді. Оның есімін Пеатин немесе Петей деп те жазуға болады. 1648 жылдың 16 наурызында Сорнның Хиллхед ауылында әкесінің мұрагері болған Александр Педен болуы мүмкін, сондай-ақ сол күні Аучинлонфюрдқа да мұрагерлік құқығы берілген. Оның алғашқы білімі туралы нақты мәлімет жоқ, бірақ ол Моклин приход мектебінде оқыған болуы мүмкін, ал 1643 жылдан 1648 жылға дейін Глазго университетінде білім алған. Бір кезде ол Айрширдегі Тарбольтон қаласында мектеп мұғалімі, ән салушы және сессия хатшысы болып жұмыс істеген. Роберт Водроудың айтуынша, Фенвик қаласында да осындай қызмет атқарған. 1660 жылы Вигтаунширдегі Нью-Люс шіркеуінің пасторы болып тағайындалды. Айр пресвитериясының лицензиясын алуға тиіс болғанда, оған қарсы әдепсіздік айыбы қойылды, бірақ ол жалған деп танылды. 1659 жылы ол осы лауазымға бекітілді, бірақ 11 маусымда Парламент актісімен және 1662 жылдың 1 қазанындағы Таза кеңес шешімімен қызметтен алынды. Ол қоштасу уағызында түнге дейін мінберде тұрды, ал одан шыққан соң Киелі кітабымен мінбер есігін үш рет қағып: «Мен сені Раббымның атынан ұстаймын, мен сияқты есіктен кіргендерден басқа ешкім саған кірмесін», – деді. Қызметтен алынғаннан кейін Педен өз заманының ең танымал дала уағыздаушысына айналды. Ол Шотландияның оңтүстігін аралап, бейнелі және жұмбақ сөйлеу стилімен, сондай-ақ болжамдық қабілеттерімен халыққа үлкен әсер етті, бұл оның ауыр сынақтарымен, қауіп-қатерлерімен және көптеген қауіптен құтылуларымен одан әрі күшейді. II Карлдің таққа қайта оралуынан кейін Педен 1663 жылы Миддлтоннің шығару актісі бойынша шіркеуін тастап кетуге мәжбүр болды. Он жыл бойы ол алыс-жақын жерлерді аралап, өз дініндегілеріне көңіл көтеру мен көмек көрсетті, көбінесе тұтқындалудан қашып, уақытының бір бөлігін Ирландияда өткізді. 1670 жылы Ирландияға қашып кетті, бірақ 1673 жылы қайтып келді. 1673 жылдың маусым айында Айрширдегі Баллантрея қаласының жанындағы Нокдоу ауылында жиын өткізіп жатқанда, майор Уильям Кокберн оны тұтқындады және Басс-Рокқа төрт жыл үш айға, ал Эдинбургтегі Tolbooth-қа тағы он бес айға соттады. Ол патшаға қарсы көтеріліс жасамауға ант беруі де талап етілді. Бұл ант патшаны шіркеу басшысы деп жариялауды талап етпеді. Алайда, келісімді патшаның шіркеулік және азаматтық билігіне қарсылық көрсетпеу уәдесі деп түсінуге болар еді. Педен 11 шақырым қашықтықта болды. Ол Джон Мюрхедтің отбасымен бірге үйінде: «Раббым, қашан Сен Браунның қанын өтеуіңді бересің? О, Жаратқан Ие, Браунның қаны Сенің көз алдыңда құнды болсын!» – деп дұға етті. Педен оларға Браунның әйелі оның денесі үшін жылап жатқаны және Клэрхаус Джон Браунды өлтіргені туралы аянды айтты.
Peden was born at Auchincloich Farm near Sorn, Ayrshire, about 1626. He was the son of a small proprietor. His name can also be spelled Peathine or Pethein. He was possibly the Alexander Peden who was the restored heir of his grandfather in Hillhead of Sorn, 16 March 1648, and on the same day heir of Auchinlonfuird. Of his early training, there is no clear record, but he may have attended the parish school of Mauchline, and he was a student at the University of Glasgow from 1643 to 1648. For a time he acted as schoolmaster, precentor, and session clerk at Tarbolton, Ayrshire, and, according to Robert Wodrow, was employed in a similar capacity at Fenwick. In 1660 he was ordained minister of New Luce in Wigtownshire. As he was about to receive license from the Presbytery of Ayr, an accusation of immorality was raised against him, but was found to be false. In 1659 he was ordained to this charge, and was deprived by Act of Parliament 11 June, and Decreet of Privy Council 1 October 1662. When he preached his farewell sermon, he is said to have occupied the pulpit till nightfall, and on leaving it, to have knocked three times on the pulpit door with his Bible, saying, "I arrest thee in my Master's name, that none enter thee but such as come by the door, as I have done." Following his ejection, Peden became perhaps the most celebrated field preacher of his time. He wandered all over the south of Scotland, obtaining by his figurative and oracular style of address and his supposed prophetic gifts an extraordinary influence over the people, which was further increased by his hardships, perils, and numerous hairbreadth escapes. After the Restoration of Charles II, Peden had to leave his parish under Middleton's Ejectment Act in 1663. For ten years he wandered far and wide, bringing comfort and succour to his co religionists, and often very narrowly escaping capture, spending some of his time in Ireland. He fled to Ireland in 1670, but returned in 1673. In June 1673, while holding a conventicle at Knockdow near Ballantrae, Ayrshire, he was captured by Major William Cockburn and condemned by the Privy Council to four years and three months' imprisonment on the Bass Rock and a further fifteen months in the Edinburgh Tolbooth. or to swear not to rise in arms against the king. This oath did not require one to proclaim the king as the head of the church. However, it would have been understood by a Covenanter to be a promise not to resist the king's claimed supremacy, ecclesiastical as well as civil. Peden was 11 miles away. He prayed with the family of John Muirhead in his home, "Lord, when wilt Thou avenge Brown's blood? O, let Brown's blood be precious in Thy sight." Peden told them of his vision of Brown's wife weeping over his corpse and of Claverhouse killing John Brown.
Өлім
Педеннің қиыншылықтары мен алалақаны денсаулығын бірте-бірте құртты. Соңғы күндерін туған жерінде өткізуге бекініп, ол Охилтри иелігіне қарасты Сорн ауданындағы Лугар өзені бойындағы үңгірде пана тапты, бұл ағасының шаруашылығына солтүстік жағынан жақын орналасқан. Педен Джек Дирдің 1993 жылғы "Құдайдың дауысына таңғалу" атты кітабында еске алынады, онда тарихи реформаторлардың пайғамбарлық және басқа да харизматикалық қабілеттері сипатталған.
Peden's privations and anxieties had gradually undermined his health. Resolving to spend his last days in his native district, he found shelter in a cave on the River Lugar in the parish of Sorn, near his brother's farm just north of Ochiltree, part of Auchinleck Estate. Peden receives attention in Jack Deere's 1993 book Surprised by the Voice of God, which records prophetic and other charismatic gifts practised by historical reformed figures.
Александр Педен Стоун
Шоттс қаласындағы Хартхиллдің оңтүстігіндегі Александр Педен тасы – пастор Александр Педен және басқалардың Келісімшілерге уағыз айтқан жерлерінің бірі болған. Ескерткіш шамамен 1866 жылы орнатылған және оны жергілікті Келісімшілер комитеті күтіп ұстайды. Ескерткіш орнатылған тас уағыздаушылар үшін тұғыр ретінде пайдаланылған.
The Alexander Peden Stone south of Harthill, Shotts was one of the places where Rev. Alexander Peden and others were said to have preached to Covenanters. The monument was erected around 1866 and is maintained by a local Covenanters' committee. The stone on which the monument is mounted would have been used as the plinth by preachers.