Кіріспе

Джон Бромиард (1352 ж. шамасында қайтыс болған) – әсерлі ағылшын доминикандық монах және уағызға көмектесетін материалдарды көптеп жинақтаған құрастырушы.

Өмір

Жеке өмірі туралы мәлімет аз. Екі датаны атауға болады: 1326 жылы оған Херефорд епархиясында күнә жаруды тыңдауға рұқсат берілді, ал 1352 жылы бұл рұқсат, болжам бойынша Бромиард қайтыс болғаннан кейін, басқа доминиканға берілді. Оның еңбектерінде Оңтүстік Уэльстегі Лландафф епархиясында қызмет еткендігіне куәліктер бар, сондай-ақ ол Франция мен Италияның әдет-ғұрыптарымен және жағдайларымен жақсы таныс екенін көрсетеді. Бірақ доминикандықтардың ішкі байланысы тығыз болған халықаралық орден болғандықтан, бұл оның шетелге сапар шеккенін дәлелдей алмайды. Ол, әдетте, канондық құқықтан Оксфордта оқыған. Өмірінің көп бөлігін Херефордтағы жаңадан ашылған доминикандық монастырында өткізді. Доминикандықтар 1322 жылы Эдуард II-нің қолдауымен орналасқанға дейін, декан мен капелдің қарсылығына қарсы сексен жыл бойы осы жерде бекінуге тырысты. Сондықтан Бромиард осы жаңадан құрылған монастырдың алғашқы монахтарының бірі болған болуы керек. Қолжазба кітаптардың тым қымбат болған дәуірінде, ол монастырдың уағыздық миссиясын қолдау үшін кітапхана құру мақсатымен уағызға көмектесетін материалдарды жинауға кіріскен болуы мүмкін. Оның жұмысының мол көлемі оның Херефорд монастырындағы басқа монахтармен бірлесіп жұмыс істегенін, ал Бромиард бас редактор рөлінде болғанын көрсетеді.

Жұмыс әдістері

Бромярд ақпаратты ұйымдастырудағы жаңа тәсілдерді алғашқылардың бірі болып қолданды. Оның сақталған еңбектерінің әрқайсысы әліпбилік көрсеткішпен жабдықталған. Ол мәтіндерін стандартталған бөлімдерге бөліп, жүйелі түрде сілтемелер жасау үшін пайдаланды. Уағыз айтуға көмектесетін материалдарды, сол заманғы уағыз айту дәстүріне сәйкес, оның еңбектеріне қосты: мысалдар, шіркеу әулиелерінен және Киелі кітаптан, сондай-ақ классикалық авторлардан алынған дәйексөздер, табиғат туралы білім, мақал-мәтелдер мен өлең жолдары (кейбіреуі француз немесе ағылшын тілінде) және т.б. Ол "жаңбыр" сияқты табиғи құбылыстарды түсіндіру үшін "ғылыми білімді" (natura ratione) қолданып, "Құдайдың істерінің" мистикалық сипатын жойды. Бұл түсіндірмелер грек және араб тілдеріндегі ежелгі мәтіндерден алынған. (Бромярд: Summa Praedicantium, De Natura Ratione). Ол әсіресе канондық құқықты ұнатты, сондықтан "Трактат юрис" еңбегінде христиан дінінің ілімдері мен моралін тек заңдық мәтіндерден цитаталар арқылы түсіндірді. Ол ағылшын қоғамындағы мәселелерге қатысты саяси пікір білдіріп, тіпті өзінің доминикан орденіндегі кемшіліктерді де сынады.

Ықпал

Бромиард Англияда 14 ғасырдағы ең ықпалды уағыздаушылардың бірі болды. Оның "Summa Predicantium" еңбегін кейінгі ұрпақтардың көптеген жазушылары сілтеме жасап, одан да көптеген адамдар пайдаланды. Ол алғаш рет 1484 жылы Базель қаласында басылып, бірнеше рет қайта басылды, соңғы басылымы 1627 жылы Антверпенде жарық көрді. "Трактат юрис" екі рет басылып, екі дүрзінді қолжазбалар түрінде сақталған. Қазіргі заманғы ғалымдар "Summa" еңбегінен әдеби үлгілерді және әлеуметтік тарих материалдарын табу үшін жиі зерттейді.

Шығармалары

Бромярдтың қазірге дейін сақталған төрт туындысы 1,75 миллион сөзден тұрады. Жоғалған бес туындысы да ерте библиографтардан және сақталған еңбектердегі сілтемелерден белгілі; олар оның барлық жазғандарының көлемін 2,5 пен 3 миллион сөз аралығына жеткізген болуы мүмкін.