Құпия және параноялық триллерлер жанры

Кіріспе

Террорлық триллер (немесе параноидалық триллер) – триллерлік көркем әдебиеттің бір жанры. Құпия құрылыстар туралы триллерлердің басты кейіпкерлері көбінесе журналистер немесе кәсіби емес тергеушілер болады, олар (көбінесе әдейілемей) үлкен құпия құрылысты ашатын шағын мәселеге тіреледі, ол ақырында "жоғары билікке" дейін жетеді. Тарихи фактілердің күрделілігі жаман адамдар жаман оқиғаларды тудыратын, ал жақсы адамдар оларды анықтап, жеңіп шығатын моральдық тұрғыдан бағаланатын оқиға ретінде бейнеленеді. Құпия құрылыстар көбінесе "қауіп-қатердегі ер адам" (немесе "қауіп-қатердегі әйел") оқиғасы түрінде немесе детективтік романдардағыдай ізденіс оқиғаларына ұқсас сюжеттермен көрсетіледі. Мұндай туындылардағы кең таралған тақырып – құпия құрылысты ашқан кейіпкерлердің алдаулардың арасында шындықты анықтаудағы қиындықтары: қауесеттер, жалғандықтар, үгіт-насихат және қарсы үгіт-насихат біріне бірі қосылып, құпия құрылыс пен жай ғана кездейсоқтық араласып кетеді. Көптеген құпия құрылыс туралы көркем шығармалар құпия тарих және параноикалық көркем әдебиет тақырыбын да қамтиды.

Фильмдегі қастандық фикциясы

1944 жылы Фриц Ланг «Қорқыныш министрлігі» атты фильм түсірді, онда басты кейіпкер нацистік тыңшылардың жасырын ордасы болып табылатын қайырымдылық ұйымын әшкерелеуі керек. 1958 жылы Орсон Уэллс «Зұлымның жанасуы» атты фильм түсірді, онда Чарльтон Хестон және өзі де ойнады. Мексикалық полиция қызметкері (Хестон) американдық полиция капитанымен (Уэллс) бірлесіп жұмыс істейді. Кейіннен ол, дәлелдерді жарамсыз ету және осы құйрық тікенін жасыру арқылы өзінің кінәсін бірнеше рет қамтамасыз еткен нағыз зұлым адам екені белгілі болады. 1966 жылғы «Жұлдыздар жолы» телесериалының бірінші маусымында бір экипаж мүшесі өзінің өлімін сахналап, капитан Киркті қылмыстық немқұрайлылық танытқандықтан әскери сотқа беру үшін айыптайды, сонымен қатар «Энтерпрайз» компьютерінің (көрінетін қатесіз) жұмысын бұзады. 1973 жылы шыққан «Сойлент Грин» дистопиялық ғылыми-фантастикалық фильмінде Чарльтон Хестон полиция қызметкерінің рөлін ойнайды. Ол бизнесменнің кісі өлтіруін тергеп, элитаның өлі адамдарды «Сойлент Грин» деп аталатын синтетикалық тағамға айналдыру арқылы өзін байыту үшін арамзалық жолға түскенін біледі, ал бұл құйрық тікенді ұйымдастырушылар өздерінің ізін жасыру үшін кісі өлтіруді пайдаланады, тіпті Хестонның кейіпкері сияқты оны әшкерелеуге тырысқандарды да жояды. 1976 жылы режиссер Алан Пакула мен сценарист Уильям Голдман президент Никсонның қылмыстарын ашуға бағытталған шын оқиғаға негізделген «Президенттің барлық адамы» фильмін түсірді, оны үкімет жасыруға тырысты. 1985 жылы Джордж П. Косматос «Рэмбо: Бірінші қан тамған бөлім II» (1982 жылғы «Бірінші қан тамған бөлім» фильмінің жалғасы) фильмін түсірді, онда Сильвестр Сталлоне Джон Рэмбо рөлінде, Вьетнам соғысының ардагері ретінде Вьетнамда қалған американдық тұтқындарды құтқаруға тырысады, олардың бар екені жасырылған. 1993 жылы Крис Картер «Х-файлдар» телесериалын жасады, онда ФБР агенттерінің жұмысы көшпенді тіршілік формаларымен байланысты, олардың бар екенін үкімет әдейі жасырады. 2008 жылы Джей Джей Абрамс «Шеткер» телесериалын жасады, онда ФБР агенті, данышман ғалым және оның алысқан ұлы үкіметтік құйрық тікендерге және параллель әлемге байланысты түсіндірілмейтін оқиғаларды зерттейді. 2005 жылғы «Түрмеден қашу» телесериалында бауыры вице-президент бауырының кісі өлтіруіне айыпталғаннан кейін, күрделі құйрық тікеннің нәтижесінде өлім жазасына кесілгеннен кейін, оның бауырына қашуға көмектесу үшін әдейі түрмеге түскен адам бейнеленген. 2008–2015 жылдардағы «Менталист» телесериалы Патрик Джейннің сериалдық кісі өлтіруші «Ред Джон» туралы тергеуіне арналған. 2013 жылғы «Қара тізім» сериалы оны тұтқындаған құпия «Кабал» ұйымын жою үшін ФБР-мен келісім жасасқан, оның құрамында Бас прокурор, Мемлекеттік хатшы және Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі бар. Netflix-тің «Карточкалар үйі» сериалы амбициялы және Макиавеллиандық конгрессменнің президенттікке жолын атып, осы фактіні жасыру үшін бар күшін салуын көрсетеді. Канадалық мультфильм «Детеционар» гипнозға және ежелгі адамзаттан бұрынғы цивилизацияға байланысты құйрық тікен туралы әңгімелейді.

In 1944, Fritz Lang made a movie called Ministry of Fear in which the protagonist must expose an apparent charity organization as being a front for Nazi spies. In 1958, Orson Welles made a movie called Touch of Evil, co starring Charlton Heston and himself in which a Mexican police officer (Heston) works with an American police Captain (Welles) the latter of whom is ultimately revealed as the true villain who has repeatedly secured his convictions through planting evidence and attempts to cover up this plot. The first season of the 1966 television series Star Trek includes an episode wherein a crewman fakes his own death and frames Captain Kirk for being responsible through criminal negligence to get him court martialed whilst simultaneously tampering with the (seemingly infallible) Enterprise computer to ensure conviction. In the 1973 dystopian science fiction film Soylent Green, Charlton Heston plays a police officer who investigates the murder of a businessman and discovers that the elite have come with a scam to enrich themselves by converting dead humans to a synthetic food substance called Soylent Green, and those responsible for the conspiracy use homicide to silence those including Heston's character who seek to expose that "Soylent Green is people". In 1976, director Alan J. Pakula and screenwriter William Goldman made the movie All the President's Men, based on the true story of the effort to expose President Nixon's crimes which the government tried to cover up. In 1985, George P. Cosmatos made the movie Rambo: First Blood Part II (sequel to the 1982 film First Blood) starring Sylvester Stallone as John Rambo, a Vietnam War veteran who seeks to rescue American prisoners of war left behind in Vietnam whose existence has been covered up. In 1993, Chris Carter created the television series The X Files about a pair of FBI agents dealing with extraterrestrial life forms whose existence the government deliberately conceals. In 2008, J. J. Abrams created a television series Fringe which is about an FBI agent, a brilliant scientist and his estranged son investigates unexplained cases related to government conspiracy and a parallel universe. The 2005 television series Prison Break depicts a man who deliberately gets himself sent to jail to help his brother break out after said brother was framed for the murder of the Vice President's brother and sentenced to death as a result of an elaborate conspiracy. The television series The Mentalist, 2008–2015, revolves around Patrick Jane, whose investigation after the serial killer known as Red John, reveals a secret organization inside law enforcement. The 2013 series The Blacklist centres on an elusive criminal mastermind who strikes a deal with the FBI in an effort to take down the secret Cabal that framed him whose members include the Attorney General, Secretary of State and National Security advisor. The Netflix series House of Cards depicts an ambitious and Machiavellian congressman who kills his way to the presidency and goes to great lengths to conceal that fact. The Canadian cartoon Detentionaire revolves around a conspiracy involving hypnosis and an ancient pre human civilization.