Кіріспе
Британдық саясаткер Уильям Уэнтуорт Фицвильям, 4-ші граф Фицвильям, ПК (30 мамыр 1748 – 8 ақпан 1833), 1756 жылға дейін Милтон виконты титулын иеленген, 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басындағы британдық виг саясаткері. 1782 жылы ол өзінің еңшесі Чарльз Уотсон Вентворт, Рокингемнің 2-маркизі, мүлкін мұраға алып, Ұлыбританияның ең бай адамдарының біріне айналды. Ол 1820-жылдарға дейін виг саясатында маңызды рөл атқарды.
William Wentworth Fitzwilliam, 4th Earl Fitzwilliam, PC (30 May 1748 – 8 February 1833), styled Viscount Milton until 1756, was a British Whig statesman of the late 18th and early 19th centuries. In 1782 he inherited the estates of his uncle Charles Watson Wentworth, 2nd Marquess of Rockingham, making him one of the richest people in Britain. He played a leading part in Whig politics until the 1820s.
Ерте өмір (17481782)
Фицвильям Уильям Фицвильямның, 3-ші граф Фицвильямның, оның әйелі леди Энннің, Рокингемнің 1-ші маркизі Томас Уотсон Вентворттың қызының ұлы болды. Премьер-министр Чарльз Уотсон Вентворт, Рокингемнің 2-маркизі, оның анасының інісі болды. Ол 1756 жылы сегіз жасында әкесі қайтыс болғаннан кейін Ұлыбритания және Ирландия жұрттарындағы Фицвильямдың екі графтығын мұра етті. Ол Итон колледжінде білім алды, онда Чарльз Джеймс Фокс және лорд Морпетпен дос болды. Оның тәлімгері Эдвард Янг 1763 жылдың 25 шілдесінде леди Фицвильямға Фицвильямның «керемет түсінігі және өте жақсы мінезі мен темпераменті» туралы жазды. Граф атағын мұра еткен лорд Карлайл (Лорд Морпет) достары туралы өлең жазды:
Say, will Fitzwilliam ever want a heart,Cheerful his ready blessings to impart?Will not another's woe his bosom share,The widow's sorrow and the orphan's prayer?Who aids the old, who soothes the mother's cry,Who feeds the hungry, who assists the lame?All, all re echo with Fitzwilliam's name. Thou know'st I hate to flatter, yet in theeNo fault, my friend, no single speck I see. In October 1764 Fitzwilliam embarked on his grand tour with a clergyman, Thomas Crofts, nominated by Dr Edward Barnard, headmaster of Eton. Fitzwilliam was not impressed with France, writing that the French were "a set of low, mean, impertinent people" whose behaviour was "so intolerable that it is absolutely impossible for me to associate with them it is the opinion of everybody, that I had better quit the place immediately". After spending time around France and briefly in Switzerland he returned to England in early 1766, not leaving to continue his grand tour until December. In May 1767 he was in Italy, writing not long after he arrived in Genoa that "I like this place beyond expression". Between the summers of 1767 and 1768 he saw paintings in Verona, the regatta in Venice and the galleries in Padua, Bologna and Florence. Fitzwilliam's taste in paintings was guided by Sir Horace Mann in Florence and William Hamilton in Naples. He returned to England in 1768 with fourteen paintings (eight Canalettos and some of the Bolognese School, such as Guercino and Guido Reni). Fitzwilliam returned to England for the last time in January 1769 after travelling from Naples over the Alps, through Switzerland, Mannheim and Paris. Fitzwilliam's fortune was substantial but not spectacular. His estate in Milton produced just under £3,000 a year on average for the seven years preceding 1769 (the year Fitzwilliam entered his majority). His other estates in Lincolnshire, Nottinghamshire, Yorkshire and Norfolk and the rents from Peterborough added on average £3,600 a year. The combined figure for 1768 from all his properties was £6,900. However, Fitzwilliam inherited a debt of £45,000 with annual charges of £3,300. Fitzwilliam sold his Norfolk properties for £60,000, which was enough to clear the debt on the whole estate. Taking his seat in the House of Lords, Fitzwilliam attended almost every notable debate, signing nearly every protest which the opposition used but never made a speech during Lord North's premiership. He supported John Wilkes in his fight to keep the seat he was elected to and supported the American Colonies in their dispute with Britain. On 8 July 1776 he asked Lord Rockingham to arrange for a remonstrance to be sent to the King when war broke out in America, so the Americans would see "that there is still in the country a body of men of the first rank and importance, who would still wish to govern them according to the old policy". George Selwyn MP recorded that on 6 March 1782 he had been confronted by Fitzwilliam at the Brooks's and had to listen to Fitzwilliam on the dire state of the nation: "I do not know if he was in earnest, but I suppose that he was. He had worked himself up to commiserate the state of the country, nay, that of the king himself, [so] that I expected every instant that his heart would have burst". When Selwyn asked Fitzwilliam "if there was a possibility of salvation in any position in which our affairs could be placed", Fitzwilliam "asked me with the utmost impetuosity, what objection I had to Lord Rock[ingham] being sent for. You may be pretty sure, that if I had any, I should not have made it". On his uncle Lord Rockingham's death on 1 July 1782 he inherited Wentworth Woodhouse, the largest mansion in the country, and his substantial estates, making him one of the greatest landowners in the country. The Wentworth estate in south Yorkshire was made up of of farmland, woods and mines yielding nearly £20,000 annually in rents. The Malton estate in the North Riding yielded £4,500 in rent in 1783, rising to £10,000 in 1796 and £22,000 in 1810. An Irish estate of yielded £9,000 annually in rents. Altogether Fitzwilliam possessed nearly of British and Irish land with an annual income of £60,000. Added to these were his coal mines: in 1780 his collieries yielded a profit of £1,480; in 1796 £2,978 (with two new collieries yielding another £270). Total colliery profits in 1801 were over £6,000, reaching £22,500 by 1825 (the output of coal was over 12,500 tons in 1799; in 1823 it was over 122,000 tons, making him one of the leading coal owners in the country). In 1827 he calculated that his net income from all his estates was £115,000. Fitzwilliam, as a landlord, reduced rents and cancelled arrears in bad times, as well as supplying cheap food and giving the elderly free coal and blankets. He also performed his obligations in repairing rented properties and his charitable dispensations were generous but discriminating. His chaplain at Wentworth said that he was "ever giving alms to the poor the tale of woe was never told to him in vain". Fitzwilliam also supported friendly societies and savings banks to encourage the poor to practise thrift and self reliance. Fitzwilliam enjoyed the life of a country gentleman; hunting, racehorse breeding and being a patron of the turf. At the Doncaster races in 1827, the Duke of Devonshire turned up on the first day with a coach and six and twelve outriders, the same as Fitzwilliam. Fitzwilliam appeared the next day "with two coaches and six, and sixteen outriders, and has kept the thing up ever since". His involvement in local affairs included an appointment as deputy lieutenant of Northamptonshire on 18 February 1793.
«Фицвильямда ешқашан жүрек жетпей ме,
Көңілді, дайын игіліктерін бөлісе ме?
Басқаның қайғысы оның көкірегін жаратпай ма,
Жесірдің қайғысы мен жетімнің дұғасы?»
«Қарлыға көмектесетін, ананың зарлауын басатын,
Ашқа тамақ беріп, кемтарға қол жеткізетін?
Барлығы Фицвильямның есімімен қайталанады.
Мен мақтауды жек көретінімді білесің, бірақ сенде,
досым, ешқандай кемшілік, тіпті бір кішкентай дақ та жоқ.»
Say, will Fitzwilliam ever want a heart,Cheerful his ready blessings to impart?Will not another's woe his bosom share,The widow's sorrow and the orphan's prayer?Who aids the old, who soothes the mother's cry,Who feeds the hungry, who assists the lame?All, all re echo with Fitzwilliam's name. Thou know'st I hate to flatter, yet in theeNo fault, my friend, no single speck I see. In October 1764 Fitzwilliam embarked on his grand tour with a clergyman, Thomas Crofts, nominated by Dr Edward Barnard, headmaster of Eton. Fitzwilliam was not impressed with France, writing that the French were "a set of low, mean, impertinent people" whose behaviour was "so intolerable that it is absolutely impossible for me to associate with them it is the opinion of everybody, that I had better quit the place immediately". After spending time around France and briefly in Switzerland he returned to England in early 1766, not leaving to continue his grand tour until December. In May 1767 he was in Italy, writing not long after he arrived in Genoa that "I like this place beyond expression". Between the summers of 1767 and 1768 he saw paintings in Verona, the regatta in Venice and the galleries in Padua, Bologna and Florence. Fitzwilliam's taste in paintings was guided by Sir Horace Mann in Florence and William Hamilton in Naples. He returned to England in 1768 with fourteen paintings (eight Canalettos and some of the Bolognese School, such as Guercino and Guido Reni). Fitzwilliam returned to England for the last time in January 1769 after travelling from Naples over the Alps, through Switzerland, Mannheim and Paris. Fitzwilliam's fortune was substantial but not spectacular. His estate in Milton produced just under £3,000 a year on average for the seven years preceding 1769 (the year Fitzwilliam entered his majority). His other estates in Lincolnshire, Nottinghamshire, Yorkshire and Norfolk and the rents from Peterborough added on average £3,600 a year. The combined figure for 1768 from all his properties was £6,900. However, Fitzwilliam inherited a debt of £45,000 with annual charges of £3,300. Fitzwilliam sold his Norfolk properties for £60,000, which was enough to clear the debt on the whole estate. Taking his seat in the House of Lords, Fitzwilliam attended almost every notable debate, signing nearly every protest which the opposition used but never made a speech during Lord North's premiership. He supported John Wilkes in his fight to keep the seat he was elected to and supported the American Colonies in their dispute with Britain. On 8 July 1776 he asked Lord Rockingham to arrange for a remonstrance to be sent to the King when war broke out in America, so the Americans would see "that there is still in the country a body of men of the first rank and importance, who would still wish to govern them according to the old policy". George Selwyn MP recorded that on 6 March 1782 he had been confronted by Fitzwilliam at the Brooks's and had to listen to Fitzwilliam on the dire state of the nation: "I do not know if he was in earnest, but I suppose that he was. He had worked himself up to commiserate the state of the country, nay, that of the king himself, [so] that I expected every instant that his heart would have burst". When Selwyn asked Fitzwilliam "if there was a possibility of salvation in any position in which our affairs could be placed", Fitzwilliam "asked me with the utmost impetuosity, what objection I had to Lord Rock[ingham] being sent for. You may be pretty sure, that if I had any, I should not have made it". On his uncle Lord Rockingham's death on 1 July 1782 he inherited Wentworth Woodhouse, the largest mansion in the country, and his substantial estates, making him one of the greatest landowners in the country. The Wentworth estate in south Yorkshire was made up of of farmland, woods and mines yielding nearly £20,000 annually in rents. The Malton estate in the North Riding yielded £4,500 in rent in 1783, rising to £10,000 in 1796 and £22,000 in 1810. An Irish estate of yielded £9,000 annually in rents. Altogether Fitzwilliam possessed nearly of British and Irish land with an annual income of £60,000. Added to these were his coal mines: in 1780 his collieries yielded a profit of £1,480; in 1796 £2,978 (with two new collieries yielding another £270). Total colliery profits in 1801 were over £6,000, reaching £22,500 by 1825 (the output of coal was over 12,500 tons in 1799; in 1823 it was over 122,000 tons, making him one of the leading coal owners in the country). In 1827 he calculated that his net income from all his estates was £115,000. Fitzwilliam, as a landlord, reduced rents and cancelled arrears in bad times, as well as supplying cheap food and giving the elderly free coal and blankets. He also performed his obligations in repairing rented properties and his charitable dispensations were generous but discriminating. His chaplain at Wentworth said that he was "ever giving alms to the poor the tale of woe was never told to him in vain". Fitzwilliam also supported friendly societies and savings banks to encourage the poor to practise thrift and self reliance. Fitzwilliam enjoyed the life of a country gentleman; hunting, racehorse breeding and being a patron of the turf. At the Doncaster races in 1827, the Duke of Devonshire turned up on the first day with a coach and six and twelve outriders, the same as Fitzwilliam. Fitzwilliam appeared the next day "with two coaches and six, and sixteen outriders, and has kept the thing up ever since". His involvement in local affairs included an appointment as deputy lieutenant of Northamptonshire on 18 February 1793.
1764 жылдың қазан айында Фицвильям дін қызметкері Томас Крофтспен бірге үлкен саяхатына шықты, оны Итонның директоры доктор Эдвард Барнард тағайындады. Фицвильям Францияға әсерленбеді, француздардың «төмен, арзан, әдепсіз адамдар» екенін және олардың мінез-құлқы «осылай төзімсіз, олармен араласу мен үшін мүмкін емес, бәрі де мен осы жерден дереу кеткенім жөн» деп жазды. Францияда және Швейцарияда қысқа уақыт өткізгеннен кейін ол 1766 жылдың басында Англияға оралды және үлкен саяхатын желтоқсанға дейін жалғастыра алмады. 1767 жылдың мамырында ол Италияда болды, Генуяға келгеннен кейін көп ұзамай «Мен бұл жерді сөзбен айтып жеткізуге болмайтын жақсы көремін» деп жазды. 1767 және 1768 жылдарының жаздарында ол Веронадағы суреттерді, Венециядағы регаттаны және Падуа, Болонья және Флоренциядағы галереяларды көрді. Флоренциядағы сэр Хорас Манн және Неапольдегі Уильям Гамильтон Фицвильямның суреттерге деген талғамын басшылыққа алды. Ол 1768 жылы он төрт картинамен (сегіз Каналетто және Болонья мектебінің кейбіреулері, мысалы Герчино және Гвидо Рени) Англияға оралды. Фицвильям 1769 жылдың қаңтарында Неапольден Альп таулары арқылы, Швейцария, Мангейм және Париж арқылы соңғы рет Англияға оралды. Фицвильямдың байлығы мол болды, бірақ ерекше емес. Оның Милтондағы иелігі 1769 жылға дейінгі жеті жыл ішінде (Фицвильямтың көп жасқа толған жылы) жылына орташа есеппен 3000 фунттан аспады. Оның Линкольншир, Ноттингемшир, Йоркшир және Норфолк иеліктері мен Питербородан түсетін жалға алу ақысы жылына орташа есеппен 3600 фунт стерлинг қосты. 1768 жылғы барлық мүліктерінен түскен жалпы сома 6900 фунт стерлинг болды. Алайда Фицвильям 45000 фунт стерлинг қарыз және жылына 3300 фунт стерлинг төлемдерді мұра етті. Фицвильям Норфолк мүлігін 60000 фунт стерлингке сатты, бұл бүкіл мүлік бойынша қарызды жабуға жеткілікті болды. Лордтар палатасына орын алған Фицвильям барлық маңызды дебаттарға қатысып, оппозиция қолдаған барлық наразылықтарға қол қойды, бірақ лорд Норттың премьер-министрлік кезінде ешқашан сөйлемеді. Ол Джон Уилкстің өзі сайланған орынды сақтап қалу үшін күресін қолдады және Америка колонияларын Ұлыбританиямен дауларында қолдады. 1776 жылдың 8 шілдесінде ол лорд Рокингемнен Америкада соғыс басталған кезде корольге наразылық білдіруді ұйымдастыруды сұрады, сонда американдықтар «елде әлі де бірінші қатарлы және маңызды адамдардың тобы бар екенін» көреді, олар әлі де оларды ескі саясат бойынша басқаруды қалайды. Джордж Селвин депутаты 1782 жылдың 6 наурызында Брукс клубында Фицвильяммен кездескенін және Фицвильямның ұлттың ауыр жағдайы туралы айтқандарын тыңдағанын жазды: «Мен оның шын жүректен айтып жатқанын білмеймін, бірақ солай деп ойлаймын. Ол елге, тіпті патшаға деген қайғысын білдіру үшін көп еңбек етті, сондықтан оның жүрегі жарылып кетеді деп күттім». Селвин Фицвильямнан «біздің істерімізді жақсартуға болатын жағдайда құтқарылу мүмкіндігі бар ма» деп сұрағанда, Фицвильям «менің алдымда лорд Рок[ингемді] шақыруға қандай қарсылығыңыз бар?» деп асығыс сұрады. Сіз егер сізде қарсылық болса, оны айтпайсыз деп ойлауға болады. 1782 жылдың 1 шілдесінде әкесінің інісі лорд Рокингем қайтыс болғаннан кейін, ол елдегі ең үлкен үй – Вентворт Вудхаусты және оның едәуір мүлкін мұра етті, бұл оны елдегі ең ірі жер иелерінің бірі етті. Оңтүстік Йоркширдегі Уентворт иелігінде егістік жерлер, орман және жылына 20000 фунт стерлинг кіріс әкелетін кеніштер болды. Солтүстік Райдингтегі Малтон иелігі 1783 жылы 4500 фунт стерлинг жалға алу ақысын берді, 1796 жылы 10000 фунт стерлингке және 1810 жылы 22000 фунт стерлингке өсті. Ирландиядағы иелік жылына 9000 фунт стерлинг жалға алу ақысын берді. Барлығы Фицвильям Ұлыбритания және Ирландия жерлерінің шамамен жартысын иеленді, оның жылдық кірісі 60000 фунт стерлингке жетті. Бұған оның көмір кеніштері қосылды: 1780 жылы оның кеніштерінен 1480 фунт стерлинг пайда түсті, 1796 жылы 2978 фунт стерлинг (жаңа екі кеніш тағы 270 фунт стерлинг пайда әкелді). 1801 жылы кеніштерден түскен жалпы пайда 6000 фунт стерлингтен асты, 1825 жылы 22500 фунт стерлингке жетті (1799 жылы көмірдің өндірісі 12500 тоннан асты, 1823 жылы 122000 тоннан асты, бұл оны елдегі жетекші көмір иелерінің бірі етті). 1827 жылы ол барлық иеліктерінен түскен таза кірісі 115000 фунт стерлинг екенін есептеді. Фицвильям, жер иесі ретінде, қиын уақыттарда жалға алу ақысын төмендетіп, төлемдерді жойды, сондай-ақ арзан тағаммен қамтамасыз етіп, қарттарға тегін көмір және одеялды берді. Ол сондай-ақ жалға алынған мүлікті жөндеу бойынша міндеттемелерін орындады және оның қайырымдылық көмегі жомарт, бірақ таңдамалы болды. Вентворттағы оның капелланы оның «әртүрлі кедейлерге садақа беріп отыратынын, қайғының айтылуы одан ешқашан бекер болмайтынын» айтты. Фицвильям кедейлерді үнемдеуге және өздігінен көмектесуге шақыру үшін достастық қоғамдарын және үнемдеу банкін де қолдады. Фицвильям елдік джентльменнің өмірін ұнатты; аң аулау, жарыс аттарын өсіру және жарыс жолының меценаты болу. 1827 жылы Донкастердегі жарыстарда Девоншир герцогі бірінші күні алты жылқысы бар каретамен және он екі шабандозымен келді, Фицвильям сияқты. Фицвильям келесі күні «екі каретамен және алты жылқысымен, сондай-ақ он алты шабандозымен келді және содан бері осыны жалғастырып келеді». Оның жергілікті істерге қатысуына 1893 жылдың 18 ақпанында Нортгемптонширдің орынбасары лауазымына тағайындалуы кірді.
Say, will Fitzwilliam ever want a heart,Cheerful his ready blessings to impart?Will not another's woe his bosom share,The widow's sorrow and the orphan's prayer?Who aids the old, who soothes the mother's cry,Who feeds the hungry, who assists the lame?All, all re echo with Fitzwilliam's name. Thou know'st I hate to flatter, yet in theeNo fault, my friend, no single speck I see. In October 1764 Fitzwilliam embarked on his grand tour with a clergyman, Thomas Crofts, nominated by Dr Edward Barnard, headmaster of Eton. Fitzwilliam was not impressed with France, writing that the French were "a set of low, mean, impertinent people" whose behaviour was "so intolerable that it is absolutely impossible for me to associate with them it is the opinion of everybody, that I had better quit the place immediately". After spending time around France and briefly in Switzerland he returned to England in early 1766, not leaving to continue his grand tour until December. In May 1767 he was in Italy, writing not long after he arrived in Genoa that "I like this place beyond expression". Between the summers of 1767 and 1768 he saw paintings in Verona, the regatta in Venice and the galleries in Padua, Bologna and Florence. Fitzwilliam's taste in paintings was guided by Sir Horace Mann in Florence and William Hamilton in Naples. He returned to England in 1768 with fourteen paintings (eight Canalettos and some of the Bolognese School, such as Guercino and Guido Reni). Fitzwilliam returned to England for the last time in January 1769 after travelling from Naples over the Alps, through Switzerland, Mannheim and Paris. Fitzwilliam's fortune was substantial but not spectacular. His estate in Milton produced just under £3,000 a year on average for the seven years preceding 1769 (the year Fitzwilliam entered his majority). His other estates in Lincolnshire, Nottinghamshire, Yorkshire and Norfolk and the rents from Peterborough added on average £3,600 a year. The combined figure for 1768 from all his properties was £6,900. However, Fitzwilliam inherited a debt of £45,000 with annual charges of £3,300. Fitzwilliam sold his Norfolk properties for £60,000, which was enough to clear the debt on the whole estate. Taking his seat in the House of Lords, Fitzwilliam attended almost every notable debate, signing nearly every protest which the opposition used but never made a speech during Lord North's premiership. He supported John Wilkes in his fight to keep the seat he was elected to and supported the American Colonies in their dispute with Britain. On 8 July 1776 he asked Lord Rockingham to arrange for a remonstrance to be sent to the King when war broke out in America, so the Americans would see "that there is still in the country a body of men of the first rank and importance, who would still wish to govern them according to the old policy". George Selwyn MP recorded that on 6 March 1782 he had been confronted by Fitzwilliam at the Brooks's and had to listen to Fitzwilliam on the dire state of the nation: "I do not know if he was in earnest, but I suppose that he was. He had worked himself up to commiserate the state of the country, nay, that of the king himself, [so] that I expected every instant that his heart would have burst". When Selwyn asked Fitzwilliam "if there was a possibility of salvation in any position in which our affairs could be placed", Fitzwilliam "asked me with the utmost impetuosity, what objection I had to Lord Rock[ingham] being sent for. You may be pretty sure, that if I had any, I should not have made it". On his uncle Lord Rockingham's death on 1 July 1782 he inherited Wentworth Woodhouse, the largest mansion in the country, and his substantial estates, making him one of the greatest landowners in the country. The Wentworth estate in south Yorkshire was made up of of farmland, woods and mines yielding nearly £20,000 annually in rents. The Malton estate in the North Riding yielded £4,500 in rent in 1783, rising to £10,000 in 1796 and £22,000 in 1810. An Irish estate of yielded £9,000 annually in rents. Altogether Fitzwilliam possessed nearly of British and Irish land with an annual income of £60,000. Added to these were his coal mines: in 1780 his collieries yielded a profit of £1,480; in 1796 £2,978 (with two new collieries yielding another £270). Total colliery profits in 1801 were over £6,000, reaching £22,500 by 1825 (the output of coal was over 12,500 tons in 1799; in 1823 it was over 122,000 tons, making him one of the leading coal owners in the country). In 1827 he calculated that his net income from all his estates was £115,000. Fitzwilliam, as a landlord, reduced rents and cancelled arrears in bad times, as well as supplying cheap food and giving the elderly free coal and blankets. He also performed his obligations in repairing rented properties and his charitable dispensations were generous but discriminating. His chaplain at Wentworth said that he was "ever giving alms to the poor the tale of woe was never told to him in vain". Fitzwilliam also supported friendly societies and savings banks to encourage the poor to practise thrift and self reliance. Fitzwilliam enjoyed the life of a country gentleman; hunting, racehorse breeding and being a patron of the turf. At the Doncaster races in 1827, the Duke of Devonshire turned up on the first day with a coach and six and twelve outriders, the same as Fitzwilliam. Fitzwilliam appeared the next day "with two coaches and six, and sixteen outriders, and has kept the thing up ever since". His involvement in local affairs included an appointment as deputy lieutenant of Northamptonshire on 18 February 1793.
Саяси мансабының алғашқы жылдары (17821789)
Фицвильям ағасының орнына Уигтердің маңызды көшбасшысы болды. Эдмунд Берк 1782 жылдың 3 шілдесінде Фицвильямға: “Сіз әр нәрседе Лорд Рокингемсіз. Оның ескі достары, оған махаббат пен принцип тұрғысынан байланысты болғандар, соның ішінде мен, сізге қарап, сізге қызмет етуді ұсынудың алға ұмтылу емес екенін ойлайтынына сенімдімін”. Чарльз Джеймс Фокс 1 шілдеде былай деп жазды: “Тек қайғырумен тоқтамастан, оған еліктеуге тырысыңыз. Мұндай уақытта өзіңізді күш салудың қаншалықты қиын екенін білемін, бірақ осыны істеу керек, сіз қазіргі уақытта нақты көмекке ең көп сенетін адамдардың бірісіз”. Фицвильям Лордтар палатасындағы пікірталастарға қатысып, алғашқы сөзін 1782 жылдың 5 желтоқсанында, үкімет туралы пікірталас кезінде сөйледі, Лорд Рокингемнің премьер-министрліктен кейін қызмет еткен лорд Шелбернді Америка тәуелсіздігін мойындаудағы принципсіздігі үшін сынады. Фицвильям Фокс-Норт коалициялық үкіметінің жетекші қолдаушыларының бірі болды, Портленд герцогы оған Ирландияның Лорд-лейтенанты және Рокингемнің қайта жаңартылған маркизаты ұсынылды. Алайда Фицвильям осы лауазымды алғысы келмеді және корольдің бұл атақты бермейтінін білгендіктен, жаңа атаққа көп мән бермеді. 1783 жылдың 30 маусымында Фицвильям өзінің алғашқы сөзін сөйлеп, үкіметтің Шелберн депутаты Уильям Питтің мемлекеттік кеңселердегі тәртіпсіздіктерді реформалау туралы заңына қарсылығын білдірді. Хорас Уолпол 11 қазанда Фицвильямды жеке танымағанын, бірақ “Лордтарда оның туралы естігенімнен оның ой-өрісіне жақсы баға бердім; оның мінезі туралы ешқашан жаман естімедім, бұл оның пайдасына үлкен дәлел, өйткені көптеген қорқынышты кейіпкерлер бар, ал көзге түсетіндердің бәрі оларға қарсы куәлік беру үшін әрекеттерінің ең ұсақ бөлшектері де зерттеледі”. Фицвильям Министрліктің тағдырсыз Үндістан заңына сәйкес Үндістан жөніндегі кеңестің төрағасы болуға тиіс еді. Фицвильям 1783 жылдың 17 желтоқсанындағы сөзінде: “Виггерлік идеологиямен толы және қозғалған оның санасы Парламент тәуелсіздігіне және Министрлердің билігіне қарсы тұратын қараңғы және құпия ықпалды көруге шыдамайды” деді. Заң жобасының сәтсіздігі Министрліктің құлауына және Питтің премьер-министр болып тағайындалуына әкелді, Фицвильям өзін оппозицияда тапты. 27 желтоқсанда Фицвильям доктор Генри Зухқа парламенттік реформаға қарсы хат жазып, қазіргі наразылықтың себебі: жемқорлық емес, тәуелсіздіктің болмауы емес, Төменгі палатадағы патриотизмнің жоқтығы емес, бірақ патшалық құқықты өз министрлерін таңдауда ақылсыз және қауіпті пайдалану, халықтың сенімін алғандарды қызметтен шеттету және оны алмағандарды тағайындау. [Пит] амбициясы тынбайтын және шексіз жас жігіт, оны қанағаттандыратын жалғыз нәрсе – бірінші болу, ал осы құштарлығына жету үшін ол оған қалай жететініне аз мән береді және жасырын ықпалдың артқы баспақыштарымен жүруге дайын”. Осы дағдарыс кезінде халықты осы жалғыз мақсаттан – жақсы үкіметтен аластатуға болмайды, ол қайта қол жеткізілгенше елде шатасу мен алаңдату болады: ештеңе оны қайта жасай алмайды, ескі министрлердің ел үкіметіне қайта оралуынан басқа, ал бізді бұдан басқа мақсатқа ауыстыру, қазіргі уақытта орынсыз, бірақ абстрактілі түрде жақсы болуы мүмкін. Фицвильям 1784 жылдың 4 ақпанында Лордтар палатасында Уигтер үшін дебатты басқарды. Ол Питтің жастығын, тәжірибесіздігін, сарайға бейімділігін және оның теңдес, бай және жасы тең адамдар жиі жүретін әлеуметтік орталардан оқшауланғанын сынады, бұл елде әрқашан өз салмағын алатын фактілер еді. Ол әлі жасаған үлкен немесе лайықты нәрселер қайда, оның өнеркәсібіне, қабілетіне және ойлап табуына қандай зор қоғамдық пайда келді? Алайда, жалпы сайлауда Пит көпшілік дауысқа ие болды. Фицвильям Лорд Шелберннің өзіне Йоркширдің Батыс Ридингінің Лорд-лейтенанты лауазымын алу әрекетіне қарсы шықты. Ол 4 қыркүйекте леди Фицвильямға жазғандай: “Оның соңғы уақыттағы мінез-құлқына өте жақын және мұқият куә болғандықтан, және оның қазіргі принциптері туралы пікір қалыптастырғандықтан, мен адал адам ретінде оның басқаруын қолдауға ешқандай себеп көре алмаймын, сондықтан әділ адам ретінде оның қолынан кез келген пайда алудан бас тартуым керек”. Фицвильям енді Портленд герцогының орынбасары болып саналды, Уиг кеңесінде маңызды тұлға болды және парламенттік дебаттарда жиі алғашқы Уиг спикері болды. 17 шілдеде ол Питтің Ирландиямен сауда саясатын “Ұлыбританияның сауда және теңіз саясатының барлық жүйесін құлатқан жүйе” деп сынады, бұл Ұлыбританияның да, Ирландияның да қанағаттандырмады. Ол Ұлыбританияға зиян келтіретіндей болғандықтан, британдық және отарлық нарықтарды Ирландияға ашуды сынағанда “англикан ретінде” сөйледім, ал Ирландияға салынатын ауыр жүктерді сынағанда “ирландиялық ретінде” сөйледім. Ирландияның наразылықтары экономикалық емес, конституциялық еді, ол үкіметтің қоғамдық жиналыстарды өткізуге тыйым салу жоспарын келтірді. Фицвильям 1786 жылы парламенттің келесі сессиясының ашылуында үкімет туралы пікірталас ашуға таңдалды және “Ирландияның даналығы осы елдің сақтығы жетпеген нәрсені істеді” деді. 1787 жылы Фицвильям бір рет ғана сөйледі, Португалиямен саудаға қарсы болды, өйткені бұл Йоркшир өндірушілеріне зиян келтіреді. 1785 жылы Фицвильям заманауи суретші, Король академиясының президенті сэр Джошуа Рейнольдс салған маңызды майлы портретте бейнеленді, оның 1786 жылғы Джозеф Грозер салған гравюрасы осында көрсетілген. Портреттегі дауылды аспан графтың ағасы Рокингемнің өлімінен кейін бастан өткерген эмоционалдық күйзелісіне, сондай-ақ 1783 жылдың соңында Фокс пен Норттың үкіметтен қуылғаннан кейін оның араласқан саяси дауылға сілтеме жасайды. Ландшафт фондық суретінде Фицвильямдың парламенттік дебаттар залынан тысқары кең ауқымды жауапкершіліктері де көрсетілген. Эрнест Смиттің дәл айтқандай, “Фицвильям он сегізінші ғасырдың типикалық аристократы болып өсті – саясат оның тегіне, отбасына және еліне байланысты табиғи жауапкершілік болған адам, бірақ амбицияны көрсетуге арналған алаң емес. Ол әрқашан қаланы емес, елді, ұлттық емес, жергілікті аренаны ұнатты. Ол өзінің рөлін өмір бойы жергілікті қоғамның жетекшісі және партия мен халық арасындағы байланыс ретінде қарастырды. Фицвильямның әлемі – иеліктерінің иесінің әлемі – агенттер, шаруалар, ипотекалар, жалдау шарты және мүліктер оның күнделікті алаңдатулары болды, және оның өмірі белгілі бір шамада осыларға арналуы керек еді”. Рейнольдстың Фицвильямның портреті 1920 жылдан бері жоғалған және 2011 жылы қайта табылды. 1788 жылдың 8 сәуірінде Фицвильям Зухқа Уигтердің Үндістандағы үкімшілігі үшін Уоррен Гастингстің импичменті туралы жазды: “намысқа қатысты, төмендеп, құлдыраған, тіпті осы Парламенттің бала кезінде сөйлеуге рұхсат етілмеген, осы Парламент уже ұлттың әділдігін қорғау және әрекетсіздер мен әлсіздерге тирандық жасаған ағылшын атынан тазару міндетін берді”. 1788-89 жылдардағы Регенттік дағдарысы Фокстың ханзада Уэльстің корольдің ауруы кезінде мұрагерлік құқығымен бірдей құқыққа ие екенін мәлімдегеннен кейін Йоркширде Питке қолдау көрсетуге әкелді. Зух Фицвильямдың ханзада Уэльстің мұрагерлік құқығына қолдау көрсету туралы ұсынысына: “[ол] өте қауіпті тәжірибе болар еді” деп қарсылық көрсетті. Фицвильям аш...
not the corruption, not the lack of independence, not the want of patriotism in the House of Commons, but the unwise and desperate exercise of the royal prerogative to choose its own Ministers, by the dismission of those who have the confidence of the people, and the appointment of those who have it not. [Pitt was] a young man whose ambition is so restless, and boundless, that nothing will satisfy him but being first: while to gain the object of his passion, he cares little by what road he reaches it, and meanly submits to creep up the backstairs of secret influence. At this crisis, nothing should divert the public from this single object, a good government—till that is again obtained all must be confusion and distraction in the country: nothing can make it again, but the return of the old Ministers to the government of the country any other object, diverting us from that, is at this moment ill timed, though it may be good abstractly. Fitzwilliam led the debate for the Whigs in the Lords on 4 February 1784. He attacked Pitt:
his youth, his inexperience, his prediliction for court, and seclusion from those social circles where his equals of rank and fortune and years commonly resorted, were facts which always would have their weight in this country. Where were the great or meritorious things he had yet done, for which he had been so highly and strangely praised? what mighty schemes of public utility do the public owe to his industry, his abilities, and his invention? However, in the general election Pitt won a large majority. Fitzwilliam repudiated Lord Shelburne's attempt to get him the office of Lord Lieutenant of the West Riding of Yorkshire. As he wrote to Lady Fitzwilliam on 4 September: "Having experienced very closely and very attentively his Lordship's conduct of late, and consequently having formed an opinion of his present principles, I can see no reason to expect that as an honest man I shall ever be able to give support to his administration, and therefore as a fair one I must decline receiving any favour at his hands". Fitzwilliam was now considered the Duke of Portland's deputy, and was a key figure in Whig councils and was frequently the first Whig speaker in parliamentary debates. On 18 July he attacked Pitt's trade policies with Ireland as "a system that overturned the whole policy of the navigation and trade of Great Britain", satisfying neither Britain nor Ireland. He said he spoke "as an Englishman" when he criticised the opening up of British and colonial markets to Ireland as detrimental to Britain and "as an Irishman" when he criticised the considerable burdens Ireland would be placed under. Ireland's grievances were constitutional, not economic, and he cited the government's plan to prevent public meetings. Fitzwilliam was chosen to open the debate on the address at the opening of the next session of Parliament in 1786, and said that "The wisdom of Ireland had accomplished what the prudence of this country could not achieve". In 1787 Fitzwilliam spoke only once, in opposition to trade with Portugal as this would be detrimental to Yorkshire manufacturers. In 1785 Fitzwilliam had been depicted in a magnificent portrait in oils by the leading painter of the day, Sir Joshua Reynolds, President of the Royal Academy, an engraving of which, by Joseph Grozer dated 1786, is shown here. The portrait, with its turbulent sky, alludes to both the emotional turmoil the Earl had relatively recently suffered on the death of his uncle, Rockingham, and the political turmoil in which he had become embroiled following the dismissal of Fox and North from government at the end of 1783. Set in a landscape background, it also alludes to Fitzwilliam's wider responsibilities, which extended beyond the Parliamentary debating chamber. As Ernest Smith has perceptively noted, 'Fitzwilliam grew up to be the typical eighteenth century aristocrat – a man to whom politics was a natural responsibility due to his order, his family and his country, but not a field for the display of ambition. He was always fonder of the country than the town, of the local rather than the national arena. He saw his role throughout his life as that of leader of his local society and a link between the party and the public Fitzwilliam's world was that of the great estate owner Agents, tenantry, mortgages, leases and properties were his daily concern, and to these his life had in some measure to be dedicated.' The portrait of Fitzwilliam by Reynolds had been missing since 1920 and was rediscovered in 2011. On 8 April 1788 Fitzwilliam wrote to Zouch on the Whigs' impeachment of Warren Hastings for his rule in India: " disgraced, degraded, run down as they were, scarcely suffered to speak in the infancy of the present Parliament, this very Parliament has already conferred on them the distinguished duty of vindicating the justice of the nation, and of rescuing the name of Englishmen from the obloquy of tyranny over the inoffensive and the impotent". The Regency Crisis of 1788–89 led to an outbreak of support for Pitt in Yorkshire in the aftermath of Fox's assertion that the Prince of Wales had as much right to the throne during the King's illness as if he had inherited it. Zouch countered Fitzwilliam's proposal for a popular address in favour of the Prince of Wales' hereditary right: "[it would be a] very hazardous experiment". Fitzwilliam opened the debate in the Lords on 15 December 1788, claiming that the Prince's right was "a question which could not be brought under discussion without producing effects which every well meaning and considerate individual must wish to avoid". In January 1789 when the Commons' resolutions in favour of a Regency Bill (which would restrict the Prince of Wales' regal authority) came up to the Lords, Fitzwilliam said they would "reduce the constitution from the principles of a limited monarchy, and change it to the principles of a republic". He criticised Lord Camden's proposal that the Regent could create new peers only if the two Houses of Parliament consented: "[This was] in the highest degree unconstitutional, and he should, in consequence, think it his indispensable duty to come forward with a declaration condemning all such doctrines as repugnant to the principles of the British constitution". If the Duke of Portland had formed an administration upon the Prince of Wales becoming Regent, Fitzwilliam would have been First Lord of the Admiralty, although Fitzwilliam was relieved when the King recovered from his illness and prospects of assuming this office subsequently disappeared. The Prince of Wales and the Duke of York toured the North of England in late 1789, and on 31 August they went to the race course at York and went in Fitzwilliam's carriage to enter the City of York, which was carried by the crowd rather than horses. On 2 September they were received by Fitzwilliam at Wentworth House for a lavish party, with 40,000 people enjoying a festival in the estate. The Oracle described it thus: "It was in the true style of ancient English hospitality. His gates were thrown open to the loyalty and love of the surrounding country. The diversions, consisting of all the rural sports in use in that part of the kingdom, lasted the whole day; and the prince, with the nobility and gentry, who were the noble earl's guests, participated in the merriment". The Annual Register said the ball was "the most brilliant ever seen beyond the Humber". In the general election of 1790 Fitzwilliam contributed £20,000 to the Whigs' general election subscription and subsequently, the Whigs in Yorkshire enjoyed a recovery.
Барлық таланттардың қызметі (18061807)
Осылайша "Барлық таланттар министрлігі" басталды. Фицвильям бұл жаңа үкіметте көзге түспеді, өзі келісетін саясатты іске асыруға сенетін адамдарға осы мүмкіндікті беруді жөн көрді. Ол әлі де құл саудасын жою мәселесінде Фоксқа қарсы болды, бірақ үкіметтің оны қабылдауына кедергі жасамады, алайда 24 маусымда Лордтар палатасында сөйлеген сөзінде "қабылданған қаулылардың салдарынан алаңдаушылық сезінгенін" білдірді, бірақ "оларды қолдауға бейім екенін де жасыра алмады". Фокс қыркүйек айында қайтыс болғаннан кейін Фицвильям Аддингтонға (қазір Виконт Сидмут) өкілдігінен бас тартып, Холланд лордын Лорд Приви Сейл қызметіне тағайындауды ұсынды. Фицвильям портфелі жоқ министр ретінде Кабинетте қалды, ал Лорд Гренвилл бұл "баршамыз үшін ең маңызды шарт" екенін айтты. Кабинет Фицвильямды Рокингем графы титулына ие етуді ұсынды, сонда Грей 25 қыркүйекте оған былай деп жазды: "[Бұл] Рокингем графы тұсында біріккен және Фокс ұзақ жылдар бойы қолдаған партияның принциптері мен беделіне деген құрметтің белгісі ретінде маған ерекше қуаныш сыйлар еді, және сіздің жеке қызығушылығыңызды тудырмайтындығына сенемін". Фицвильям екі күннен кейін бұл шешімнің Кабинет емес, жеке шешім екенін, ал Рокингемнің есімі 1782 немесе 1783 жылдары графтық қайта жаңғыртылғанда құрметке бөленуі мүмкін екенін мәлімдеді. Бұл оның есіміне құрметпен қарастырылып, оның тұлғасына ұзақ жылдар бойы адал болған және оның принциптерін сақтаған көптеген адамдарға қуаныш сыйлар еді. Өзімнің тарапымнан айтсам, оның өкілі және оның атағының мұрагері ретінде тағайындалу мен үшін үлкен мәртебе болар еді және өмірімнің мақтанышына айналар еді. Бірақ уақыттың өтуі, жиырма төрт жылдың өтуі барлық әсерін жояды, енді бұл тек қана оның ізгі есімі ұмытылмауы және әлемге мәлім болуы деген қатаң тілек емес, арада өткен оқиғалар жағдайды өзгертіп, қазіргі жағдайда мен өзім оның титулын қайта жаңғыртуға кедергі жасаймын – бұл оның құрметіне болар ма? – Мен қиялыммен де оның абыройын Слиго графының титулына тіркеп жатырмын деп ойлай алмаймын. Менің сезімім бұған жол бермейді. Желтоқсан айында Ирландияда зорлық-зомбылық оқиғалары болды, және Фицвильям 12 желтоқсанда Грейге былай деп жазды: "Бірінен кейін бірі келген үкіметтер Ирландияның сенімін жоғалтты, және біздікін де солай болады деп қорқамын; қажеттілік сағаты келгенше ештеңе істемейміз, содан кейін не істейтін болсақ, ол кез келген пайдалы әсер үшін тым кеш болады". Кабинет католиктердің эмансипациясы жөніндегі ұсынысты сәтсіздікке ұшыратқаннан кейін король олардың енді ешқашан эмансипацияны ұсынбауға уәде берулерін талап етті. Олар бас тартты және үкімет құлады. Грей Лорд Гренвиллге Фицвильямға Гартер орденін ұсынуды ұсынғаннан кейін, Лорд Гренвилл оны Фицвильямға (ол қабылдады) 1807 жылдың 1 қаңтарында ұсынды, бірақ король бас тартты.
it would have been considered as honourable to his memory and would have been gratifying to the numerous body of persons who had long been attached to his person, and who continued to adhere to his principles: for myself I can speak, that to have succeeded him as his representative and heir in his rank in the peerage, would have been in my view of the thing a great distinction, and would have formed the pride of my life. But not only the lapse of time, twenty four long years, take away from all its effect; it is no longer the anxious desire that the name of so much virtue should not be obliterated; that it should ever be present to the world: a variety of intervening circumstances have altered the very nature of the thing, and under existing ones I must become myself a bar to the revival of his title—would it be for his honour—can I by any stretch of the imagination, bring myself to conceive, that I am reviving his dignity in the peerage when I am placing it at the tail of a Marquess of Sligo etc. etc. All my feelings forbid it. In December outbreaks of violence were occurring in Ireland, and Fitzwilliam wrote to Grey on 12 December that "one administration after another has lost the confidence of Ireland, and ours I fear will do so too; we shall do nothing till the hour of necessity is come, and then what we shall do will be done too late for any advantageous effect". When the Cabinet unsuccessfully put forward proposals for Catholic Emancipation, the King demanded that they pledge never again propose Emancipation. They refused and the government fell. After Grey had suggested to Lord Grenville that Fitzwilliam be offered the Garter, Lord Grenville offered it to Fitzwilliam (who accepted) on 1 January 1807 but the King refused.
Отбасы
Лорд Фицвильям 1770 жылы Бессбороның 2-ші графы Уильям Понсонбидің қызы леди Шарлоттаға үйленді. Ол 1822 жылы қайтыс болғаннан кейін, 1823 жылы Ричард Мольсворттың қызы, 3-ші виконт Мольсворттың қызы және Уильям Понсонбидің, 1-ші барон Понсонбидің жесірі Луизаға екінші рет үйленді. Ол 1824 жылдың ақпанында 74 жасында қайтыс болды. Лорд Фицвильям 1833 жылдың ақпанында 84 жасында қайтыс болды, оның орнына бірінші некесінен туған ұлы Чарльз келді.