Кіріспе

Чех композиторы және скрипкашы (1874–1935)

Йозеф Сук (4 қаңтар 1874 – 29 мамыр 1935) – чех композиторы және скрипкашы. Ол Антонин Дворжактан дәріс алды, содан кейін оның қызына үйленді.

Өмірбаян

Йозеф Сук (Богемияның Кřečovice қаласында туған) жас кезінен бастап музыкаға терең бойымен сіңіп, жақсы білім алды. Ол әкесі Йозеф Сук ағадан орган, скрипка және фортепиано ойнауды үйреніп, скрипканы чех скрипачисі Антонин Бенневицтен одан әрі жетілдірді. Теориялық білімін Йозеф Бохуслав Фёрстер, Карел Книттл және Карел Штеккер сияқты бірнеше композиторлармен бірге оқыды. Кейіннен ол Хануш Виханның басшылығымен камералық шығармаларға ден қойды. Музыкалық дағдысының көбі мұрагерлік екені жиі айтылды. Мектепті бітіргеннен кейін тағы бір жыл Виханмен сабақтарды жалғастырғанмен, Сукқа ең үлкен шабыт оның тағы бір ұстазы, чех композиторы Антонин Дворжактан келді. Дворжактың сүйікті шәкірттерінің бірі ретінде танылған Сук ұстазымен жеке қарым-қатынаста болды. Бұл Дворжактың Сукқа деген құрметімен түсіндіріледі, ол 1898 жылы Суктың Дворжактың қызы Отилиге үйленуімен айқын көрінді, бұл композитордың өмірі мен музыкасындағы ең бақытты сәттердің бірі болды. Дегенмен, Сук өмірінің соңғы кезеңі қайғылы оқиғалармен толды. 1905 жылдың 14 айы ішінде Суктың ұстазы Дворжак қана емес, Отили де дүниеден озды. Осы оқиғалар Суктың «Асраел» симфониясына түрткіс болды. Ортақ тамырларының болуы және бірнеше айдың арасында дүниеден озғандарының сәйкес келуіне байланысты Сук шығармалары мен стилі бойынша чех композиторы Отакар Острчилмен жиі салыстырылды. Сук, Витезслав Новак және Острчил чех модернизмінің жетекші композиторлары саналады, ал үшеуіне де Дворжактан келген ортақ ықпал зор болды. Көрнекті неміс тұлғалары, композитор Йоханнес Брамс және сыншы Эдуард Ханслик, Суктың чех квартетімен жұмыс істеген кезінде оның туындыларын жоғары бағалады.

Жеке өмір

1898 жылы Сук Дворактың қызы Отили Сукова Дворакковаға үйленді. Отили өзі де композитор болған. 1898 жылы олардың Йозеф есімді ұлы дүниеге келді. Отили 1905 жылы 27 жасында, әкесі қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Йозеф Сук кіші, 2011 жылы қайтыс болған белгілі скрипкашы Йозеф Суктың әкесі болды. Сук 1933 жылы зейнетке шықты және 1935 жылғы 29 мамырда Чехословакияда (қазіргі Чехия) Бенешов қаласында қайтыс болды. Ол Кречовицедегі Әулие Лука шіркеуінің зиратына жерленді.

Музыкалық стиль

Суктың музыкалық стилі оның ұстазы Дворжактың күшті ықпалымен басталды. Сук стиліндегі ең үлкен өзгеріс оның ерте музыкалық стиліне "тоқталған" кезде болды (музыка Сук өмірінде мектептен тыс аз роль атқарды).

Суктың көптеген қағаздары Прагада сақталады. Сондай-ақ, Сук шығармаларының жаңа каталогы бар, ол бұрынғыларынан көбірек қолжазбаларды қамтиды, олардың кейбіреулерінде Сук жасаған эскиздер де бар. Сук өзі туралы былай деді: "Мен тек өз ар-ойым мен құрметті Музыкаға ғана бас иемін, бірақ сонымен бірге мен өз еліме қызмет етемін және бізді елімізді сүюге үйреткен ұлттық ояну дәуіріндегі ұлы тұлғаларды мақтаймын".