Кіріспе

Дикирх (dikiʁʃ; немесе (жергілікті) Дикрих; Diet Kirch, яғни "халық шіркеуі") – Люксембургтің солтүстік-шығысындағы қала мәртебесі бар коммуна, Дикирх кантонында және 2015 жылы таратылған Дикирх ауданында орналасқан. Қала Сауэр өзенінің жағасында жатыр. Қаланың гербінде сарайдағы тәж киген арыстан бейнеленген, ол 1988 жылы бекітілген. Герб қаланың 14 ғасырдағы мөрі мен қаруларының негізінде жасалған. 1977 жылы Дикирх Люксембургте жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа ие болған алғашқы қала атанды. Дикирхте қаланың атын алып жүретін ұлттық маңызы бар сыра зауыты бар. Дикирхте үш орта мектеп орналасқан: Дикирх классикалық лицейі, Алексис Хек атындағы техникалық қонақ үй лицейі және Нордстад лицейі. Қала Люксембург армиясының ұлттық операциялық штабына және Haerebierg әскери орталығына (Геренберг төбесінде орналасқан) және Ұлттық әскери тарих мұражайына үйірмек. Бұл Дикирхтің Екінші дүниежүзілік соғысының маңызды шайқасы – Арденн шайқасындағы (неміс деректерінде Rundstedt Offensive деп аталады) өте маңызды рөлін көрсетеді. 1945 жылдың 18 қаңтары күні түнінде АҚШ-тың 5-ші жаяу әскер дивизиясы осы жерде Сауэр өзенін кесіп өтті. Қала сонымен қатар Ұлы Герцогтық полициясының алты аймақтық штаб-пәтерінің бірі және Люксембургтің екі сот округінің бірі болып табылады. Спорттық шараларға келетін болсақ, Дикирх жыл сайын өткізілетін кросс-кантри жарысы – Eurocross үшін танымал, ол IAAF рұқсатымен өткізіледі және Габриела Сабо мен Ирина Микитенко сияқты әлемдік деңгейдегі жүгірушілерді тартады.

Тарих

Ескі деректерге сәйкес, қала өзінің атын 8 ғасырдың соңында Шарль Ұлы сакстарды өзінің бақылауына алу үшін қоныстандырған кезде алды. Бұл елді мекендердің бірі Дикирх ауданында орналасты. Сакстарды христиан дініне өткізу үшін шіркеу салынды, ол елді мекенге «Диет Кирх» («халық шіркеуі») деген ат берді. Ежелгі франк тілінде тиуда (Ежелгі жоғарғы неміс: «diot» – халық). Þeudō – герман тілінен қайта құрастырылған сөз, ол «Deutsch» терминінің этимологиясында маңызды рөл атқарады. 14 ғасырда Богемияның соқыр патшасы Иоанн қаланы нығайтып, оны қамал қабырғасымен және өзен суымен толықтырылған бекініспен қоршады. 19 ғасырдың басына дейін, француз билігі кезінде ескі қабырғалар бұзылып, олардың орнына ағаш аллеялары салынғанға дейін қала көбінесе нығайтылған күйде болды. 1960 жылдардағы ауқымды қазба жұмыстары Сент-Лоран шіркеуінің римдік құрылыс екенін көрсетті. 20 ғасырдың басында қала орталығының солтүстігінде қабырғаның қираған қалдықтары мен мозаикалар табылды. 1992–1993, 1999 және 2008 жылдардағы археологиялық зерттеулер ортағасырлық қаланың барлық аумағын қамтыған және 5 ғасырдың басында тасталған үлкен римдік вилланың реконструкциясын жүргізуге мүмкіндік берді. Дикирх – «Дикирхтің халықаралық маршы» атты 20 км-ден 40 км-ге дейінгі әскери жол маршының ұйымдастырушы қаласы және оның атауын бергені. Марш Иоанн Соқырдың құрметіне өткізіледі және әскери қызметшілерді де, азаматтарды да қатысуға шақырады, олар «Армия маршының» медалін алуға тырысады – Люксембург армиясының марапаты. 2020 және 2021 жылғы марштар коронавирус пандемиясының салдарынан тоқтатылды және 2022 жылдың жазында да тоқтатылуы мүмкін еді, бірақ марш ұйымдастырушылары оның жалғасуын қамтамасыз ету және халықаралық қатысушыларды шақыру үшін маршты виртуалды форматта өткізуге шешім қабылдады. Марш НАТО-ның ықпал ету аймағындағы әскерилердің, әсіресе АҚШ армиясының қызығушылығын тудырды. Аризона штатының Баккей қаласында орналасқан 492-ші азаматтық істер батальоны АҚШ-та өткен ең ірі жекелеген марш іс-шарасын ұйымдастырғанымен және елшілік өкілдерінің қатысуымен ерекшеленді. 2023 жылы марш Дикирхте тікелей өткізілетін форматқа қайта оралды.

Талисман

Қаланың талисманы – есек. Дикирх қаласының орталығында есек фонтаны бар. Жыл сайынғы кавалькада (карнавалдық шеру) есек символымен өткізіледі.