Кіріспе
Еуропа Конституциясын құру туралы келісімшарт бойынша ұсынылған референдум. Еуропа Конституциясын құру туралы келісімшарт бойынша Ирландияда өткізу жоспарланған, бірақ өтпеген референдум болды. Референдумның 2005 немесе 2006 жылдары Ирландияның Еуропалық Одақ Конституциясын ратификациялауы керек-жоғын шешу үшін өтуі күтілген. 2005 жылғы мамырда Францияда өткен референдумда және 2005 жылғы маусымда Нидерландта өткен референдумда сайлаушылар Конституцияны қабылдамағаннан кейін, Ирландияда жоспарланған референдум мерзімсіз кешірілді. Ирландия үкіметі «Еуропа Конституциясын құру туралы келісімшартқа» 2004 жылдың 29 қазанында қол қойды. Дегенмен, 1986 жылғы Бірыңғай еуропалық актісінен бастап, Еуроодақтың маңызды келісімшарттарын ратификациялау үшін Ирландия Конституциясының 29-бабын өзгерту қажет, ол Ирландия заңын, Еуроодақ заңдарының ішінде басқа заңдармен алмастыру шарттарын белгілейді. Ирландия Конституциясына енгізілетін өзгерістерді тек референдум арқылы бекітуге болады. 2005 жылдың 14 маусымында TNS/MRBI Irish Times жүргізген сауалнама көрсетті, сайлаушылардың 45%-ы референдум өткізуді қаласа, конституциялық референдумда тек 30%-ы «иә» деп дауыс беретінін, 35%-ы «жоқ» деп дауыс беретінін, ал 35%-ы шешімсіз екенін білдірді. Сол кездегі үкіметтік партиялар – Фианна Фейл және Прогрессивті демократтар «иә» деп дауыс беруді қолдады. Бас оппозициялық партия – Fine Gael де «иә» деп дауыс беруді қолдады. Еңбек партиясы, француз социалистік партиясы сияқты, екіге бөлінді, оның парламенттік жетекшісі ратификацияны қолдаса, жастар бөлімі оны қабылдамауды талап етті. Басқа солшыл партиялар, оның ішінде Синн Фейн, Социалистік партия және Социалистік жұмысшылар партиясы «жоқ» деп дауыс беруге шақырды. Жасылдар партиясы мәтінге қатысты екіге бөлінді және оның позициясын анықтау үшін арнайы конвенция Нидерланд пен Францияның «жоқ» деп дауыс беруінен кейін тоқтатылды.
The Irish referendum on the Treaty establishing a Constitution for Europe was a vote that was planned but did not occur. The referendum was expected to take place in 2005 or 2006 to decide whether Ireland should ratify the proposed EU Constitution. Following the rejection of the Constitution by voters in the French referendum of May 2005 and the Dutch referendum of June 2005, the planned Irish referendum was postponed indefinitely. The government of Ireland signed the "Treaty establishing a Constitution for Europe" on 29 October 2004. However the ratification of major EU treaties, starting with the Single European Act of 1986, requires the amendment of Article 29 of the Constitution of Ireland, which prescribes the extent to which Irish law can be superseded by other laws, including EU law. Amendments of the Constitution of Ireland can only be approved by referendum. A TNS/MRBI Irish Times opinion poll on 14 June 2005 showed that while 45% of voters wished to see a referendum, only 30% would vote yes in the constitutional referendum, with 35% voting no and 35% unsure. The then government parties of Fianna Fáil and the Progressive Democrats were in favour of a yes vote. Fine Gael, the main opposition party was also in favour of a yes vote. The Labour Party, like the French Socialist Party, was divided, with its parliamentary leadership supporting ratification but its youth wing calling for a rejection. The other left wing parties were calling for a no vote, including Sinn Féin, the Socialist Party and the Socialist Workers Party. The Green Party was split on the text and a special convention to determine its position was called off after the Dutch and French 'no' votes.
Лиссабон шарты
Француздар мен голландтар Конституцияны қабылдамауы ратификация процесін тоқтатты. Барлық мүшелердің қолдауы қажет болғандықтан, Конституция жойылып, 2007 жылдың шілдесінде Еуропалық Кеңес қабылданбаған Конституцияның орнына жаңа шарттың құрылуына келісті. 2007 жылғы 18-19 қазанда өткен Еуропалық Кеңестің отырысында келісілген мәтінде Конституцияға жоспарланған көптеген өзгерістер енгізілді, бірақ Конституция сияқты қолданыстағы шарттардың орнына емес, оларды өзгертті. Лиссабон реформасы туралы келісімге 2007 жылғы 13 желтоқсанда қол қойылмас бұрын, Валери Жискар д’Эстен бұл туралы "Лиссабон келісімінің құралдар жиынтығы" атты мақаласында түсіндірді. "Еуропалық Одақ шарты Конституциямен бірдей" деген ағылшын тіліндегі нұсқасы 2007 жылғы 30 қазандағы "The Independent" газетінде жарияланды. Мақалаларда былай делінген: "Лиссабон шарты Амстердам және Ницца шарттарының жалғасы болып табылады, бұл туралы көпшілік білмейді. [ ] Il est illisible pour les citoyens [ ] les propositions institutionnelles du traité constitutionnel [ ] se retrouvent intégralement dans le traité de Lisbonne, mais dans un ordre différent, et insérés dans les traités antérieurs". "Лиссабон шарты – түзетулердің каталогы. Ол жұртшылыққа түсініксіз. Мазмұны жағынан алғанда, ұсынылған институционалдық реформалардың барлығы Лиссабон шартында бар. Олар тек бұрынғы шарттарда басқа тәртіппен реттелген және бөлінген". Лиссабон шартына қарсы болған Деклан Ганли және Патриция МакКенна сияқты белсенділер Гискардың сөздерін басқаша келтірді: "Қоғамдық пікірді біз оларға тікелей ұсынбаған ұсыныстарды өздері білмей қабылдауға итермелейді" және "Барлық бұрынғы ұсыныстар жаңа мәтінде болады, бірақ олар жасырылады және қандай да бір жолмен маскиреленеді". Irish Times газетінде Гискар толық цитатаның былай деп жазылуы керек екенін айтты: "Соңғы идея – конституциялық келісімнің инновацияларының бір бөлігін сақтап, оларды бірнеше мәтінге бөліп жасыру. Ең инновациялық ережелер Маастрихт және Ницца шарттарына қарапайым түзетулер болады. Техникалық жетістіктер түссіз, зиянсыз келісімге біріктіріледі. Мәтіндер ұлттық парламенттерге жіберіледі, олар бөлек дауыс береді. Осылайша қоғамдық пікір біз тікелей ұсынбаған ережелерді өздері білмей қабылдауға итермеленеді. Бұл "бөліп ратификациялау" процесі қазіргі қиындыққа лайық емес. Бұл жақсы фокус болуы мүмкін. Бірақ ол Еуропа құрылысының заңгерлер мен дипломаттар арқылы жасырын ұйымдастырылғанын еуропалық азаматтарға көрсетеді". Лиссабон шартына қатысты алғашқы референдум 2008 жылғы 12 маусымда өтті, оны ирланд сайлаушылары 53,4%-қа 46,6% дауыспен қабылдамады, дауыс беруге қатысқандардың саны 53% болды. Лиссабон шартына қатысты екінші референдум 2009 жылғы 2 қазанда өтті, онда ұсыныс 67,1%-ға 32,9% дауыспен мақұлданды, дауыс беруге қатысқандардың саны 59% құрады.
"le traité de Lisbonne se situe exactement dans la ligne des traités d'Amsterdam et de Nice, ignorés du grand public. [ ] Il est illisible pour les citoyens [ ] les propositions institutionnelles du traité constitutionnel [ ] se retrouvent intégralement dans le traité de Lisbonne, mais dans un ordre différent, et insérés dans les traités antérieurs"
"The Treaty of Lisbon is thus a catalogue of amendments. It is unpenetrable for the public. In terms of content, the proposed institutional reforms are all to be found in the Treaty of Lisbon. They have merely been ordered differently and split up between previous treaties." Anti Lisbon Treaty campaigners like Declan Ganley and Patricia McKenna quoted Giscard differently: "Public opinion will be led to adopt, without knowing it, the proposals that we dare not present to them directly" "All the earlier proposals will be in the new text, but will be hidden and disguised in some way." To the Irish Times Giscard complained the full quote should have read: "The latest brainwave is to preserve part of the innovations of the constitutional treaty, but hide them by breaking them up into several texts. The most innovative provisions would become simple amendments to the treaties of Maastricht and Nice. The technical improvements would be regrouped in a colourless, harmless treaty. The texts would be sent to national parliaments, which would vote separately. Thus public opinion would be led to adopt, without knowing it, the provisions that we dare not present directly. This process of 'dividing to ratify' is obviously unworthy of the challenge at stake. It may be a good magician's act. But it will confirm European citizens in the idea that the construction of Europe is organised behind their backs by lawyers and diplomats". The first referendum on the Treaty of Lisbon held on 12 June 2008 was rejected by the Irish electorate, by a margin of 53.4% to 46.6%, with a turnout of 53%. The second referendum on the Treaty of Lisbon held on 2 October 2009 and the proposal was approved by 67.1% to 32.9%, with a turnout of 59%.