Кіріспе

Мохамед Мустафа Ма әл Айнен (محمد مصطفى ماء العينين; шамамен 1830–31 ж. Оуалата, қазіргі Мавритания – 1910 ж. Тизнит, Марокко; толық аты Мохамед Мустафа бен Мохамед Фадель Ма әл Айнен аш Шангити محمد مصطفى بن محمد فاضل ماء العينين الشنقيطي) – Солтүстік Африкада француз және испан отаршылдығына қарсы күрескен Сахара маврларының діни және саяси қайраткері. Ол Мохаммед Фадил Маминнің (Фадилия тариқатының, Кадирия суфилік бауырластығының негізін қалаушысы) ұлы және Мавританиядағы белгілі марабоут (дін қызметкері) шейх Саад Бухтың үлкен ағасы болды.

Марокконың жеңілуі және соңғы жылдары

1906 жылы сұлтан Әбділазиз Алжирастық конференцияны бекітті, бұл Мароккоға отарлық державаларға маңызды жеңілдіктер берді. Ма әл-Айнайн мұны опасыздық деп есептеді және 1907 жылы сұлтанның інісі және қарсыласы Әбделхафидті қолдады (сол кезде француздықтарға қарсы болған). Осының салдарынан Махзеннен қару-жарақ ағыны азайды. Сол кездегі полковник Гуро басқаратын француз әскерлері Француз Суданында ілгері жылжыды, және Ма әл-Айнайн 1908 жылы Тизнитке (Марокко) қайта шегінуге мәжбүр болды. 1909 жылы олар Әбделхафидпен бірлесіп, оның ағасын тақтан түсіру үшін күресуге ниет білдірді, және олар мұндайда сәтті болды. 1910 жылы Мароккода тәртіпсіздік күшейді, себебі жаңа сұлтан еуропалық қысымның арқасында әлсіреп бара жатты. Ма әл-Айнайн Марокконың еуропалықтардың қолына түсіп қалуынан алаңдап, 6000 сарбаздық әскердің басында Тизниттен солтүстікке қарай жаңа сұлтан Әбделхафидті құлату мақсатымен джихадты кеңейтуге шешім қабылдады. Ол 1910 жылдың 23 маусымында француз генералы Моньеден жеңіліске ұшырады. Бірнеше айдан кейін, сол жылдың 23 қазанында Тизнитте дүние салды.

Ма әл-Айнайн мұрасы

Ма әл Айнайн қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, оның ұлы Эль Хиба, Көк сұлтан атымен танылған, француздерге қарсы соғысты жалғастырды, бірақ соңында жеңіліске ұшырады. Ма әл Айнайн зор беделге ие болды және оның есімі Марокко мен Полисарио фронты екеуі де қастерлейді. Марокколықтар үшін ол Марокко мен Сахараның біртұтастығы идеясын бейнелейді. Ма әл Айнайнның көптеген ұрпақтары Мароккода, Полисарио фронтында және Мавританияда жоғары лауазымдарды иеленеді. Ма әл Айнайн Марокконың Тизнит қаласында жерленген, оның қабірі қастерлі қасиетті орынға айналған.