Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мола-ди-Бари, көбінесе жай ғана Мола деп аталады (Barese тілінде: Мауле), – Адриатика теңізі жағасында орналасқан Оңтүстік Италиядағы Апулия аймағындағы Бари қалалық агломерациясының қаласы және коммунасы. Соңғы жылдары бұл қала негізінен ақ түсті ғимараттарымен танымал болды, бірақ өсім, заманауи құрылыс және ғимараттар дизайны, әсіресе қаланың солтүстік (және көбірек заманауи) бөлігінде, қаланың бейнесін едәуір өзгертті. Моланың қалалық орталығы – оның басты алаңы, портына жақын орналасқан XX қыркүйек алаңы, сонымен қатар 13 ғасырға дейін сақталған шіркеуімен (Chiesa Matrice, яғни Бас шіркеу) мақтана алады. Моладағы нан пісіретін орындар фокачча тағамымен әйгілі. 1990 жылдардың басына дейін Мола тұрғындарының қызметінде екі жекеменшік отын пеші болды, біреуі қаланың оңтүстік бөлігіндегі Нино Биксио көшесінде, ал екіншісі басты алаңның қарсы бетіндегі Песче көшесінде орналасқан. Бұл кәсіпорындар жергілікті тұрғындарға нан, әсіресе фокачча және нан пісіруге мүмкіндік берді. Әдетте, фокачча табалары өте үлкен болды (кейбіреулерінің диаметрі жарты метрге жуық) және оларды үйде пісіру қиын болды. Жергілікті пешке пісіруге тапсыру дәстүрі қазір тоқтатылды. Мола сонымен қатар Оңтүстік Италия аймағын таза балықпен қамтамасыз ететін ірі балық аулау өнеркәсібіне үй иесі.
Mola di Bari, commonly referred to simply as Mola (Barese: Màule), is a town and comune of the Metropolitan City of Bari, in the region of Apulia, in Southern Italy, on the Adriatic Sea. In recent times, the town was best known for having primarily whitewashed buildings, however, growth, modern construction, and building design have changed the image significantly, particularly in the northern (and more modern) part of the town. Mola's city center is its main piazza, Piazza XX Settembre near the port and it also boasts a church (Chiesa Matrice, i. e. Mother Church) dating back to the 13th century. Bakeries in Mola are known for their focaccia food. Until the early 1990s, there were two privately owned public firewood ovens available to the inhabitants of Mola, one located on Via Nino Bixio, on the southern part of the town, and the other located on Via Pesce, on the opposite side of the main Piazza. These businesses served the local residents by providing a place to cook baked goods, primarily focaccia and breads. Typically, focaccia pans were quite large (some approaching half a meter in diameter) and were difficult to cook in one's home. The tradition of sending items to be baked by the local oven has passed. Mola is also home to a large fishing industry that supplies fresh fish throughout the southern Italian region.
Тарих
Неолит дәуіріндегі ежелгі елді мекенді археологиялық қалдықтар растайды. Қаланың пайда болуы толыққанды белгісіз, себебі грек (қазіргі таңда шашырап кеткен монеталар, Афина символын бейнелейтін ескі нышан) немесе рим (солтүстік жағалауға жақын империялық кезеңдегі рим вилласы және су сақтағыш құрылыстың қалдықтары) тегін анықтайтын жеткілікті іздер жоқ. 1277 жылға дейін қалалық қонысқа қатысты дәлелдер аз және қайшылы болды, сол жылы Анжу әулетінен Карл I қала қабырғаларын, шіркеу және сарай салумен бірге қаланы қайта жаңартуға бұйрық берді. 13 ғасырда Анжу Карлының қайта құруынан кейін Мола дамып, құлдырады, және 15 ғасырдың басына дейін дерлік үздіксіз қала-мемлекет мәртебесін сақтап келді. Кейбір жергілікті тарихшылардың пікірінше, бұл қала үшін өркендеудің салыстырмалы кезеңі болды, оның халқы айтарлықтай өсті. 1348 жылы Венгрия королі Людовик I-нің Оңтүстік Италияға жасаған жорығы қала үшін ауыр тимеді, жергілікті тұрғындар оған бірден адалдықтарын білдіріп, басқа көршілес орталықтарда болғандай тонаудан сақтап қалды. Неаполь Корольдігі Анжулардан Арагон тажына өткен кезде, таждың қарыздарлығы мемлекеттік мүлікті кредиторларға сатуға әкелді. Осылайша Мола еркін қала-мемлекет мәртебесін жоғалтып, әртүрлі феодалдардың билігіне бағынды: 1417 жылдан бастап Гесуальдо, 1435 жылдан бастап Марамальдо және 1464 жылдан бастап Торальдо. 1495 жылы Франция королі Карл VIII Неаполь Корольдігіне талап ету үшін Италияға келген кезде, Мола, Апулиядағы басқа порттармен бірге, арагондықтар Венеция Республикасына үлкен қарыздың орнына берді. Венеция қалаға бірнеше рет шабуыл жасады, бірақ қаланың қамалын бағындыра алмады, ол Неапольге адал болды. 1530 жылға дейін жалғасқан Венеция билігі кезінде Мола Адриатика теңізінің арғы жағымен байланыстарын нығайтып, жалпы экономикалық өркендеуге қол жеткізді. Торальдо әулетіне қайта оралғаннан кейін қала Карафалардың иелігіне өтті, ал 1584 жылы Мола тұрғындары 50 000 дукаттың қомақты сомасын жинады, бұл оларға феодалдық тәуелділіктен арылып, тек патшалыққа бағынуға мүмкіндік берді. Бірақ көп ұзамай бұл жер Антонио Карафа сатып алды, ол бірнеше жылдан кейін қарыздарын өтеу үшін оны аукционға сатуға мәжбүр болды. Тек 1670 жылы Мола феодалдық биліктің қалдықтарынан толыққанды құтылып, Неаполь Корольдігіндегі бастапқы мәртебесін қайта қалпына келтіре алды.
The old settlement of Neolithic people is confirmed by some archaeological remains. The origin of the city is not known entirely because of lack of sufficient traces to assert a Greek origin (coins now dispersed, with an old emblem showing the symbol of Athens) or Roman (with a Roman villa of the imperial period close to the northern coast and the remains of a water tank). The proof of the existence of an urban settlement remains scarce and contradictory up until 1277, when Charles I of Anjou ordered the reconstruction of the city along with the building of city walls, a church, and a castle. After its re foundation by Charles of Anjou in the 13th century, Mola then passed its ups and downs and retained the status of city state, almost continually, until the early fifteenth century. According to some local historians, this was a period of relative prosperity for the town, whose population recorded a significant increase. Virtually painless was the descent in Southern Italy of the Hungarian army of Louis I in 1348, to whom the local population immediately declared fidelity, saving the place from being looted, as it happened to other neighboring centres. With the passage of the Kingdom of Naples from the Angevins to the Crown of Aragon, the indebtedness of the Crown determined the sale of state property to the creditors. Mola thus lost the status of a free city state and was subjected to different feudal lords: the Gesualdo from 1417, the Maramaldo from 1435 and the Toraldo from 1464. In 1495, with the arrival in Italy of Charles VIII of France to claim the Kingdom of Naples, Mola, along with other ports in Apulia, was ceded by the Aragonese to the Republic of Venice, in exchange for a huge loan. Venice attacked the city repeatedly but was never able to conquer the city castle, which remained loyal to Naples. With the period of Venetian rule, which lasted until 1530, Mola strengthened ties with the other side of the Adriatic and recorded an overall economic progress. Back again under the Toraldo family, the city then passed to the Carafa, and in 1584 the people from Mola managed to collect the considerable sum of 50,000 ducats, which allowed them to break free from the feudal yoke to be subject only to the royal property. Soon, however, the estate was bought by Antonio Carafa, who a few years later was forced to sell it at auction to pay his debts. It was only in 1670 when Mola was finally able to get rid of remnants of feudal power and to restore its original status within the Kingdom of Naples.
Анжевин қамалы
Жағалауды қарақшылардың шабуылдарынан қорғау мақсатында, қала қабырғаларымен бірге қайта жаңарту жұмыстарымен қатар, 1277 жылы Анжу әулетінен Карл I патша сарай салынсын деп бұйрық берді, ал жұмыстың басшылығын танымал патшалық ағаш шеберлері Пьер д'Анжикур мен Тулустан Жанға тапсырды. Жоба екі жылдан кейін аяқталды. Он бесінші және он алтыншы ғасырлар аралығында ғимарат қаланың тағдырымен бірге өтіп, әртүрлі феодалдардың қолынан өтті, көптеген шабуылдарға қарсы тұрып, ешқашан жаугершілікке түспеді. Дегенмен, 1508 жылғы венециялық қамалдау салдарынан келген ауыр зардаптардан кейін түбегейлі жөндеу жұмыстары жүргізілуге тиіс болды, бұл жұмыстар бірнеше жылдан кейін сәулетші Эвангелиста Менганың әскери жобасы бойынша жүзеге асырылды, ол ғимаратқа қазіргі жұлдыз тәрізді көпбұрышты нысан берді. Оқтан қорғану үшін салынған мықты қабырғалар әлі де көптеген жасырын есіктермен жабдықталған еді. Ғимаратты қоршап тұрған бекініс теңізбен байланысты болды, ал қамал қала қабырғаларымен көпір арқылы жалғастырылды.
In order to defend the coast from pirate raids, together with the rebuilding of the town by its walls, Charles I of Anjou in 1277 ordered the construction of a palacium, entrusting the direction of the work to the famous royal carpenters Pierre d'Angicourt and Jean from Toul. The project was completed two years later. Between the fifteenth and sixteenth centuries the building followed the fate of the town and passed through the hands of various feudal lords, resisting numerous attacks without ever being taken. However the considerable damage with the Venetian siege of 1508 imposed a radical restoration, which took place a few years later on a military project by architect Evangelista Menga, who gave it its current form of star polygon. The mighty walls scarp, built in order to withstand an attack with firearms, were still equipped with numerous trap doors. A moat surrounded the building and communicated with the sea, while the castle was connected to the city walls by means of a bridge.
Собор
Баридің қасиетті Николайына арналған бұл ғимарат ескі қаланың ішінде, теңізден көп алыс емес жерде орналасқан. Он үшінші ғасырдың соңында, Анжу әулеті қаланы қайта жаңартқан кезде салынған деп есептеледі, бірақ он алтыншы ғасырда өте қиын жағдайда болды. Сондықтан Бари архиепископы Жироламо Саули оны қайта құруды ұсынды, бұл жұмыс 1547-1575 жылдары далматин шеберлері Франческо мен Джованни Шибениктен және Джон Корчуладан жасалды. Ғимарат Адриатикалық Ренессанстың көрнекті үлгісі болып табылады, алайда барокко стиліндегі қосымшалар апсиданың және кейбір шағын ғибадатханалардың сыртқы келбетін өзгертіп жіберді. Жақында жасалған жөндеу жұмыстары роза тәрізді терезе мен екі есік бойындағы Арыстар (сол жақта) және есік бағаналарын ұстап тұрған Карлығаштарды (алдыңғы жағында) көркейтіп, нығайтты. Ішкі кеңістік үш бөлікке бөлінген, бүйіндік бөліктері жалпы стильді анықтайтын күмбездермен және әсем коринфтік бағаналармен ерекшеленеді.
Dedicated to St. Nicholas of Bari, it is located inside the old town, not far from the sea. Built in the late thirteenth century, presumably during the re founding of the city by the Anjou, it was already in very poor condition in the sixteenth century. The Archbishop of Bari Girolamo Sauli therefore requested its reconstruction, which took place in the years 1547–1575 through the work of Dalmatian masters Francesco and Giovanni from Šibenik and John from Korcula. The building is a fine example of Adriatic Renaissance, although the Baroque extensions have altered the appearance of the apse and some chapels. Recent renovations have enhanced the rose window and the two portals, the Lions (on the left side) and Dwarfs bearing the door columns (in front). The interior space is divided into three naves, the lateral ones with vaults that characterize the overall style and the imposing Corinthian columns.