Кіріспе
Embraer EMB 110 Bandeirante (ағылшын тілінде: pioneer) – Embraer компаниясы әскери және азаматтық қолдану үшін жасаған бразилиялық екі турбовинттік жеңіл көлік ұшағы. EMB 110 француз инженері Макс Холсте жобалаған; ол 1965 жылы Бразилияның Әуе кеңістігі министрлігі берген талаптарға сәйкес жасалған. Мақсаты – төмен операциялық шығындары мен жоғары сенімділігі бар, әскери және азаматтық рөлдерге жарамды, көп мақсаттағы ұшақ құру. 1968 жылдың 26 қазанында YV 95 прототипі алғашқы ұшуын жасады; келесі жылы Бразилия Әуе күштері үшін 80 көлік ұшағына алғашқы тапсырыспен бірге тағы екі EMB 110 ұшағы дамытылды. 1972 жылдың соңында Бразилияның авиациялық органдарынан типтік сертификат алынды, бұл 1973 жылдың сәуірінде Бразилияның Transbrasil әуе компаниясымен пайдалануға беруге мүмкіндік берді. Әскери және азаматтық сектордағы әртүрлі клиенттер 22 жылдық өндіріс кезеңінде EMB 110 ұшағын сатып алды. Жүзден астам ұшақ Бразилия Әуе күштерінің қызметінде болды, олар жиырма бірінші ғасырда көптеген үлгілерді модернизациялау арқылы олардың қолданылуын жалғастырды. EMB 110 әртүрлі рөлдерге және операторлардың талаптарына бейімделуге қабілетті болғандықтан, әуе бақылауы, теңіз күзеті және іздеу-құтқару миссиялары сияқты арнайы мақсаттарға сәйкес жабдықталды. 1970 жылдары Embraer компаниясы EMB 110 ұшағының кеңейтілген нұсқасын, EMB 120 Brasilia деп атады; ол жылдамырақ, қысыммен жабдықталған кабинасы бар және 30 жолаушыға дейін сыйымды болғандықтан, Embraer компаниясы өз ресурстарын жаңа ұшаққа шоғырландыруды жөн көрді. Осының салдарынан EMB 110 ұшағының өндірісі 1990 жылы тоқтатылды.
The Embraer EMB 110 Bandeirante (English: pioneer) is a Brazilian twin turboprop light transport aircraft designed by Embraer for military and civil use. The EMB 110 was designed by the French engineer Max Holste; it had been designed in line with specifications issued by the Brazilian Ministry of Aeronautics in 1965. The goal was to create a general purpose aircraft, suitable for both civilian and military roles with a low operational cost and high reliability. On 26 October 1968, the YV 95 prototype performed its maiden flight; an additional two EMB 110 development aircraft would follow along with an initial order for 80 transport aircraft for the Brazilian Air Force in the following year. Type certification was received from the Brazilian aviation authorities in late 1972, permitting its entry to service in April 1973 with the Brazilian airline company Transbrasil. Various customers in both the military and civilian sectors opted to procure the EMB 110 during its 22 year production run. Over one hundred examples would serve with the Brazilian Air Force, who would modernise numerous examples during the twenty first century to permit their continued operation. The EMB 110, being customisable to suit various roles and operator requirements, was adapted for various specialist roles, including aerial observation, maritime patrol, and search and rescue missions. During the 1970s, Embraer opted to design an enlarged derivative of the EMB 110, designated as the EMB 120 Brasilia; being faster, outfitted with a pressurized cabin, and able to accommodate up to 30 passengers, Embraer opted to concentrate its resources on the new aircraft. As a result, production of the EMB 110 was terminated during 1990.
Өмірбаян
EMB 110 Bandeirante-нің пайда болу тарихы 1965 жылы Бразилияның Әуе күштері министрлігі берген директиваға тікелей байланысты. Бұл директива азаматтық және әскери мақсатта қолданылатын, сенімді және пайдалану шығындары төмен көлік ұшағын жасауды талап етті. Прототип құрылысын бразилиялық авиация инженері Озирес Силва қадағалады, ол Embraer компаниясын құру және басқаруда да маңызды рөл атқарды. Компания ұшақтың коммерциялық саудасын және сериялық өндірісін жүзеге асыру үшін құрылды. Жозе Мариотто Феррейра басқарған және ұшу инженеры Мишель Куримен бірге, ұшақ шамамен 50 минуттан кейін сәтті қонды. Осыған дейін жобаға 110 000 сағат жұмыс жұмсалып, 12 000 өндірістік суреттер жасалды, 22 000 сағаттық құрылымдық және аэродинамикалық есептеулер жүргізілді; сонымен қатар, ұшақ құрастыру және құрал-жабдықтарға шамамен 282 000 сағат жұмсалды. Прототиптің жақсы нәтижелері ұшақтың өндірісіне және Embraer компаниясының 1969 жылдың ортасында құрылуына келісім беруге әкелді. Жаңадан құрылған компания 1970 жылдың 2 қаңтарында оның өндірісіне жауапкершілікті алды. Типикалық конфигурацияда EMB 110 15-21 жолаушыны тасымалдай алатын және оны екі ұшқыш басқаратын. 1968 мен 1990 жылдар аралығында Embraer компаниясы әртүрлі мақсаттар үшін көптеген конфигурацияларда 494 ұшақ құрастырды. Жолаушылар моделі алғаш рет 1972 жылдың 9 тамызында ұшып, 1973 жылдың 16 сәуірінде құлап кеткен бразилиялық Transbrasil әуе компаниясымен коммерциялық қызметке кірді. 1985 жылдың 8 шілдесінде ирландиялық Ryanair бюджеттік әуе компаниясының алғашқы ұшағы 15 орындық EMB 110 болды; әуе компаниясы 1989 жылға дейін осы типтегі ұшақтарды пайдалануды жалғастырды. EMB 110 типтегі ұшақтың өндірісі 1990 жылы тоқтатылды, оның орнын Embraer EMB 120 Brasilia – туынды ұшақ басты. 1973 жылдың ақпан айында Бразилия Әуе күштеріне осы типтегі ұшақтарды жеткізу басталды. 2010 жылдың 15 желтоқсанында Бразилия Әуе күштері жаңартылған EMB 110 ұшағын ұшырды, ол заманауи авиациялық жабдықтармен жабдықталған. C/P 95 деп аталған ұшаққа Израильдің Elbit Systems компаниясының бразилиялық еншілес компаниясы Aeroeletronica бірнеше жаңа жүйелер орнатты. Сол кезде Бразилия Әуе күштерінің құрамында 96 EMB 110 ұшағы болды. 2017 жылы Бразилия Әуе күштері 48 EMB 110 ұшағын пайдаланғаны хабарланды.
Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар
27 ақпан 1975 жыл: Сан-Паулу Конгонхастан Бауруға 640 рейсімен ұшып бара жатқан VASP EMB 110 Bandeirante тіркелімі PP SBE Конгонхастан ұшып шыққаннан кейін апатқа ұшырады. Барлық 2 экипаж мүшесі мен 13 жолаушы қаза тапты. 22 қаңтар 1976 жыл: Transbrasil Embraer EMB 110C Bandeirante PT TBD тіркелімі 107 рейсімен Шапекодан Эрешимге ұшып бара жатқанда, Шапекодан ұшып шыққан кезде апатқа ұшырады. Ұшақтағы тоғыз жолаушы мен экипаждың жетісі қаза тапты. 23 сәуір 1977 жыл: Бразилия Әуе Күштері, C 95 Bandeirante тіркелімі FAB 2169 Натал Әуе Базасына қонған кезде апатқа ұшырады. 3 маусым 1977 жыл: Бразилия Әуе Күштері, C 95 Bandeirante тіркелімі FAB 2157 Натал Әуе Күштері базасынан ұшып шыққаннан кейін апатқа ұшырады. Барлығы 18 адам қаза тапты. 20 маусым 1977 жыл: Монтевидеодан Сальтоға ұшып бара жатқан Transporte Aéreo Militar Uruguayo EMB110C Bandeirante тіркелімі CX BJE/T584 Сальтоға жақындаған кезде апельсин бақшасындағы ағаштарға соқтығысып апатқа ұшырады. Екі экипаж мүшесі, сондай-ақ 13 жолаушының үшеуі қаза тапты. 31 қаңтар 1978 жыл: TABA – Transportes Aéreos da Bacia Amazônica EMB 110 Bandeirante PT GKW тіркелімі Эйрунепеден ұшып шыққан кезде апатқа ұшырады. Екі адамнан тұратын экипаж қаза тапты, бірақ 14 жолаушының барлығы аман қалды. 8 ақпан 1979 жыл: Баурудан Сан-Паулу Конгонхасқа ұшуды жүзеге асыратын TAM Airlines EMB 110 Bandeirante PT SBB тіркелімі Баурудан алғашқы көтерілу кезінде ағаштарға соқтығысып, жалынға ұшырады. Екі экипаж және 16 жолаушы қаза тапты. 24 ақпан 1981 жыл: Тукуруиден Белем Вал де Кансқа ұшып бара жатқан VOTEC EMB110P Bandeirante тіркелімі PT GLB жаңбыр мен қатты жел кезінде Белемге жақындаған кезде құрғақ докта кемемен соқтығысты. Кейін ұшақ екі баржаға соқтығысып, екіге бөлінді. Алдыңғы бөлігі сүйрегішке соғылып, артқы бөлігі суға батып кетті. Барлығы 14 жолаушы мен экипаждың тек 3 жолаушысы аман қалды. 6 қараша 1982 жыл: Прествиктен Абердинге ұшып бара жатқан Air Ecosse EMB110PI Bandeirante тіркелімі G OAIR сол жақ қозғалтқышынан және одан кейін оң жақ генераторынан айырылды. Ұшқыш пен оның жалғыз жолаушысы Шотландияның Хаттон қаласының солтүстік-шығысында жерге қонды. Ұшақ қатты зақымдалды. 7 қазан 1983 жыл: Кампо-Гранде мен Урубупунгадан Арачатубаға ұшып бара жатқан TAM Airlines EMB 110C Bandeirante тіркелімі PP SBH екі рет Арачатуба әуежайында ұшып келгеннен кейін ұшу-қону жолағының табалдырығын жақындатып, жерге ұшып түсті. Жеті жолаушы мен экипаж қаза тапты. 18 сәуір 1984 жыл: Екі VOTEC EMB 110 Bandeirante PT GJZ және PT GKL тіркелімдері Императризге қонуға жақындаған кезде әуеде соқтығысты. PT GJZ рейсі Сан-Луистан Императризге ұшып бара жатқанда, жерге құлап, оның барлық 18 жолаушысы мен экипажының өмірін жалмады. PT GKL компаниясы Белем Вал де Канс қаласынан Императриз қаласына ұшып бара жатқанда, оның ұшқышы Токантинс өзеніне апатты түрде қонуға мүмкіндік алды. Оның 17 жолаушы мен экипаждың бір жолаушысы қаза тапты. 28 маусым 1984 жыл: TAM Airlines EMB 110C Bandeirante PP SBC тіркелімі, Petrobras-тың Рио-де-Жанейродан Галеаодан Макаоға дейінгі чартерлік рейсін жүзеге асырып, Сан-Жуао төбесінде жаңбыр мен бұлттар арасында Сан-Педро да Алдея муниципалитеті үстінен төмендеп бара жатқанда ұшып кетті. 16 жолаушы мен екі экипаждың барлығы қаза тапты. Жолаушылар Бразилияның белгілі телеарналарының журналистері болды. Олар Кампос бассейні мұнай кен орындары туралы арнайы мақала дайындап жатыр екен. 19 қараша 1984 жыл: EuroAir EMB 110 Bandeirante G HGGS ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай Инвернесс әуежайынан оңтүстікке қарай 6,5 миль (10,5 км) төбе бетіне құлады. Ұшқыш апатта қаза тауып, ұшақ қалпына келтірілмейтін зақымдалды. 6 желтоқсан 1984 жыл: PBA 1039 рейсі, EMB 110 Bandeirante (тіркеу N96PB) пайдалану арқылы, АҚШ-тың Флорида штатындағы Джексонвилл қаласындағы Джексонвилл халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырады. 11 жолаушы мен екі ұшқыш та қаза тапты. 23 маусым 1985 жыл: Juara-дан Cuiabá-ға ұшып бара жатқан TABA – Transportes Aéreos da Bacia Amazônica EMB 110 Bandeirante тіркелімі PT GJN, Cuiabá-ға қонуға жақындаған кезде 1-ші қозғалтқышта техникалық проблемалар пайда болды. Авариялық қонуға тырысты, бірақ ұшақ тоқтап, ұшу-қону жолына 1 км қашықтықта құлады. 17 адам қаза тапты. 9 қазан 1985 жыл: Витория-да-Конкистадан Сальвадор-да-Баияға жүк рейсін жүргізген Nordeste EMB110C Bandeirante тіркелімі PT GKA, Витория-да-Конкистадан ерекше төмен ұшқаннан кейін алғашқы көтерілу кезінде апатқа ұшырады. Екі экипаж мүшесі қаза тапты. 6 ақпан 1987 жыл: Талайр MB 110P2 тіркелімі P2 RDM Папуа-Жаңа Гвинеядағы Жаңа Британия аралындағы Рабаулдан келе жатқан Хоскинс әуежайынан аз жерде теңізге құлап түсті. 17 адамның үшеуі аман қалды. 1 наурыз 1988 жыл: Комеир 206 рейсі, EMB 110 ұшағы, Йоханнесбургте апатқа ұшырады, барлық 17 адам қаза тапты. Бір дерек көзі бұл оқиғаның себебін жолаушылардың бірі әкелген жарыққұрылғысынан туды деп болжайды, ол жақында үлкен сақтандыру полисін жасаған шахтер екен. 24 мамыр 1988 жыл: Atlantic Southeast Airlines Flight 2366, Lawton–Fort Sill Regional Airport, Оклахомадан ұшып шыққан Embraer 110, 35-ші ұшу-қону жолағынан ұшып шығу кезінде №1 қозғалтқышының істенуінен апатқа ұшырады. 50–100 фут биіктікке көтерілгеннен кейін ұшақ биіктігін жоғалтып, жерге соқтығысып, ұшақтың бір бөлігі өртке ұшырады. №1 қозғалтқыштың компрессорлық турбинасының бөлігі бөлініп кеткені анықталды. Қаза болғандар жоқ. 14 қараша 1988 жыл: Oy Wasawings Ab рейсі Seinäjoki-ге Ilmajoki, Финляндияда қону кезінде апатқа ұшырады. Нәтижесінде алты адам қаза тауып, алты адам жарақат алды. 20 қыркүйек 1990 жыл: Пернамбуку үкіметіне тиесілі EMB110P1 Bandeirante тіркелімі PT FAW, Фернанду-ди-Нороньядан Ресифиге ұшып бара жатқанда, ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай теңізге құлады. Барлық 12 экипаж мүшесі мен жолаушысы қаза тапты. 8 қазан 1991 жыл: Спрингфилд, Миссуриден Саутенд, Англияға жөнелтіліп жатқан EMB110P1 Bandeirante, тіркелімі N731A, мұз жағдайларына байланысты төмендеп, Гренландияның Нарсарсуакына жақын 5125 фут биіктікте мұз қабатына соқтығысты. Барлық үш экипаж мүшесі аман қалды және Дания Әскери-теңіз күштерінің тікұшағымен құтқарылды. 11 қараша 1991 жыл: Nordeste EMB110P1 Bandeirante тіркелімі PT SCU, Ресифиден Масейоға 115 рейсін орындап, алғашқы көтерілу кезінде қозғалтқыш істеніп, содан кейін өрт шықты. Ұшақ халыққа толы ауданда құлады. Ұшақтағы барлық 13 адам және жердегі 2 адам қаза тапты. 3 ақпан 1992 жыл: Сальвадор-да-Баиядан Гуанабиге бағытталған Nordeste EMB 110 Bandeirante тіркелімі PT TBB нашар ауа райындағы ең төменгі деңгейден төмен түсіп, Каэтитеге жақын бұлттармен жасырылған төбеге құлады. Барлық 12 жолаушы мен экипаж мүшесі қаза тапты. 13 қаңтар 1993 жыл: Titan Airways жүк рейсі Лондон Саутенд әуежайынан Глазго халықаралық әуежайына бағытталған Sellafield маңындағы төбеге құлады. Рейс G ZAPE, 110P ұшағын пайдаланды және екі ұшқыш та қаза тапты. 26 қазан 1993 жыл: Бразилия Әуе Күштерінің патрульдік P 95 (EMB 111 Bandeirante Patrulha) тіркелімі FAB 2290, Каноас Әуе Базасынан ұшып шығып, жаман ауа райында Ангра-дус-Рейс теңізіне құлады. Барлық 3 экипаж мүшесі қаза тапты. 19 шілде 1994 жыл: Alas Chiricanas Flight 901 Панамалық ішкі әуе компаниясы ALAS, тіркелімі HP 1202AC, EMB 110P1 ұшағын пайдаланып, кабинада бомба жарылғаннан кейін құлады, 21 адам қаза тапты, жолаушылардың арасында он екі еврей бизнесмендері болды. 24 мамыр 1995 жыл: G OEAA, UK ішкі әуе компаниясы Knight Air Flight 816, Лидс пен Абердин арасындағы EMB 110 P1 ұшағы тік түсу спираліне түсіп, ұшу кезінде қирады және Лидс маңындағы Данкесвик Мур шалғынына құлады. Барлық 12 адам қаза тапты. Апаттың себебі бірінші немесе екінші жасанды горизонт аспаптарының істенуі болды. Осы ұшақта бірінші жасанды горизонтты орнату талабы болғандықтан, экипаж ұшақтың қандай аспаптары бұзылғанын анықтаудың қарапайым құралы болмай қалды. Ұшақ спиральға түсіп, ұшқыш кеңістіктік бағдарын жоғалтып, құтқара алмады. 13 қыркүйек 1996 жыл: Helisul EMB 110 Bandeirante тіркелімі PT WAV, Порто Але...