Кіріспе

Перу президенті 1800 жылдардың соңында Хосе Николас Балтасар Фернандес де Пьерола и Вильена ("El Califa" ("Халифа" деп аталған); 5 қаңтар 1839 – 23 маусым 1913) – перулік саясаткер және қаржы министрі, Перу Республикасының 23-ші және 31-ші президенті, 1879 жылдан 1881 жылға дейін және 1895 жылдан 1899 жылға дейін қызмет еткен.

Алғашқы жылдар

Николас де Пьерола Перудің оңтүстігіндегі Арекипа қаласында туып, білім алған. Ол Лимаға көшіп, Санто Торибио семинариясында теологияны оқыды, содан кейін заң факультетінде заңгер мамандығын бітірді. Оның ата-анасы 1857 жылы қайтыс болды. Ол Мексика императоры Агустин де Итурбидтің ұлы Агустин Херонимо де Итурбид и Уартетің заңсыз қызы деп есептелетін Дона Иесуса де Итурбидке үйленді. Ол 1914 жылы, Пьероланың қайтысынан бір жыл кейін, 1869 жылы сатып алған Анкаш көшесіндегі үйінде дүние салды.

Экономика министрі

1868-1871 жылдары президент Хосе Балтаның басшылығымен қаржы министрі болды. Ол парламенттен бірнеше компаниямен келіссөздер жүргізу және ең тиімді шарттарды алу үшін кең өкілеттіктер сұрады. Оның келіссөздерінің нәтижесінде француз компаниясы "Дрейфус ағайындыларымен" "Дрейфус келісімі" шартқа қол қойылды. Бұл келісім бойынша Париж қаласындағы Дрейфус компаниясы перуандық гуано экспортына монополия құқығын алды. Алғашында табысты болғанымен, кейіннен Пардо басқармасы кезінде ол қаржыны ұрлауда айыпталды және қызметтен алынды, бірақ Конгресс қолдауын қамтамасыз еткеннен кейін әділетсіз әрекеттерден ақталды.

Прадоға қарсы төңкеріс жасауға әрекет

1877 жылғы 6 мамырда Мариано Игнасио Прадо үкіметін құлату мақсатымен Кальяо портында де Пьероланың жақтастары "Хуаскар" броненосесін басып алды. Отставкадағы Әскери-теңіз капитаны Герман Астете басшылығымен, ол Пакоча шайқасына қатысты, онда "Хуаскар" мониторының бастығы ретінде "Аметист" және "Шах" атты екі британдық кемеден қашуға мәжбүр болды. "Хуаскар" шамамен бір айлық саботаж әрекеттерінен кейін екі күннен соң үкіметке берілді. Пьерола бас тартқаннан кейін Кальяоға жеткізілді, бірақ ол Вальпараисоға, содан кейін Еуропаға кетуді жөн көрді.

Прадоға қарсы төңкеріс

Пиеролаға 1879 жылы Перуге оралуға рұқсат берілді, Чилимен Тынық мұхиты соғысы (1879–1883) осыған мүмкіндік жасады. Осы мәселелерді талқылау барысында президент Мариано Игнасио Прадо вице-президенті Луис Ла Пуэртаны үкімет басқаруға қалдырып, соғыс үшін қару-жарақ сатып алу және қаржы жинау мақсатымен Еуропаға аттанды. Көптеген перуандықтар (және Қарулы күштердің бір бөлігі) мұны соғыс кезінде басқаруға оның қабілетсіздігінің себебі деп қарастырды. Осы оқиғалардың нәтижесінде Пиерола президент Прадоның елден кеткенін пайдаланып, 21 желтоқсанда өзін "Жоғарғы Бас қолбасшы" деп жариялады. Армияның бір бөлігі оның әрекеттерін қолдағандықтан, ол екі тараптың қатысуымен қанды төңкеріс жасады, оның салдарынан көптеген адамдар қаза тапты. Пиерола 1879 жылғы 23 желтоқсанда толық билікті өз қолына алды.

Жоғарғы Бас қолбасшы

Пьерола астанадағы әскерлердің адалдығын қамтамасыз еткеннен кейін, баспасөзді цензуралаудың аяусыз науқанын бастады. Елорданың ең көне газеті "El Comercio" 3 жыл бойы шықпады. Әскер тазартылды, бірнеше жағдайда еңбек жылдығы ескерілмеді. Пиеролаға адал офицерлер тәжірибесіне емес, тек саяси адалдығына сүйене отырып тағайындалды. Генерал Андрес Авелино Касерес және адмирал Лизардо Монтеро Флорес өздерінің ықпалының күрт азайғанын көрді. Перу армиясы Такна мен Арикадағы бірнеше жеңілістен кейін Пьерола армияның қалған бөлігін астананы қорғауға бұйырды. Осылайша, Перу армиясы және еріктілердің нашар қаруланған азаматтары Лиманы қорғауға дайындалды. Жаудың алдауына ілігіп, Пьерола Чилидің қаланың солтүстігінен шабуыл жасайтынын күтті және үлкен әскер контингентімен Анкон қаласына бет алды. Бірақ, шабуыл оңтүстіктен басталды. Осылайша, және күшейте беру мүмкін болмағандықтан, Перу әскерлері Сан-Хуан және Мирафлорес шайқастарында жеңілді, ал 1881 жылдың қаңтарында Лима қаласы генерал Бакедано әскерлеріне түсті. Лиманың оңтүстік шеткі аудандары, соның ішінде Чоррильостың сәнді жағажай аймағы тоналып, толығымен өртеп тасталды. Чили әскерлері 1881 жылы Лимаға басып кіргеннен кейін Пьерола астананы тастап, Аякучоға қашуға мәжбүр болды, бірақ ол жерде де Перу әскерлеріне басшылық ете алмады. Бәсекелестікке тосқауыл қойғандай, Чили оның үкіметін мойындаған емес. Чили Лимаға өз үкіметін орнатты, ал Пьерола сол жылдың 28 қарашасындағы қақтығыстың ортасында отставкаға кесуге мәжбүр болды. Оның күштерінің қалдығы Андрес Авелино Касерес жинады, ол басып келген Чили әскерлеріне қарсы партизан соғысын жүргізе алды.

Касереске қарсы төңкеріс

Алайда, бұл Пьероланың соңы емес еді, өйткені ол 1882 жылы өзі құрған Перу Демократиялық партиясының басшысы ретінде бірнеше жылдан кейін Перу президенті екенін көрсетті. 1894 жылы Лиманы басып алу үшін күресшілермен бірігіп, Перудің Азаматтық партиясымен одақтасып, Ремиджио Моралес Бермудездің қайтысынан кейін үкіметті басып алған Андрес Авелино Касересті құлатты. Касерес Моралес Бермудездің вице-президентінің қызметке кіруіне кедергі келтірген болатын. Пьерола Касересті құлатуға қол жеткізіп, 1895 жылы тағы да Перу президенті болды. Саясаткердің екінші төңкерісі өте даулы болды, себебі ол мессиялық және зорлық-зомбылыққа толы болды: Пьероланың Лимаға жеңіспен кіруі тиіс болған оқиғада мыңнан астам адам қаза тапты.

Төрағалық

1895 жылғы Перу сайлауында Пьероланың бағдарламасына Civilista партиясының бірнеше өкілі кіргендіктен, оған ешқандай қарсы кандидаттар болған жоқ. Ол 4310 жарамды дауыстан 4150 дауыс алып, Президент болып сайланды. Жалпы, оның президенттігі "Аристократиялық Республика" дәуірін ашты, осы кезеңде экономикалық және саяси "элита" елдің жалғыз және күдіксіз билеуші тобы болды. Бұл кезеңде Перудің қираған экономикасын жаңғырту үшін қаржы, әскери, діни және азаматтық реформалар жүргізілді. Оның ең сәтті реформаларының бірі – британ фунт стерлингімен тең құндылығы бар "Libra Peruana" алтын валютасын енгізу болды, бұл Перуге беспрецеденттік ақша-кредиттік тұрақтылық сыйлады. Ел экономиканы баяу, бірақ тұрақты түрде реформалауға кірісті, бұл рецессияны азайтуға және мемлекеттің тиімді жаңғыруына мүмкіндік берді. Ол сонымен қатар жапон азаматтарының Перуға көшіп келуіне де демеушілік етті. Осылайша, оның екінші мерзімі 1899 жылы сәтті аяқталды және сол жылы Civilista партиясының белгілі өкілі Эдуардо Лопес де Романья президент болып сайланды.

Төрайымнан кейінгі кезең

1900 жылы Пьерола саясатқа қайта оралуға ниеттенді, бұл жолы Лима қаласының мэрі лауазымына кандидат болды. Бұл кеңінен саяси қателік деп есептелді, себебі ол Агустин Эльгуера басқаратын тәуелсіз коалициядан жеңіліске ұшырады. 1904 жылы ол президенттікке қайта кандидат болды, бірақ сайлау өтетінге дейін үміткерліктен бас тартты. Оның саясаттағы ықпалы азайды және ол ағалары Карлос, Исаия және Амадеоның президент Аугусто Б. Легуияны құлату әрекетін қолдап, тағы бір саяси қателік жасады. Оның саяси ықпалы соңғы жылдары одан әрі төмендеді. 1913 жылы Лима қаласында қайтыс болды. 1990 жылғы президенттік сайлауда оның шөбересі Николас де Пьерола Балта (сонымен қатар президент Хосе Балтаның немересі) кандидат болды. Сенімсіз дереккөз: күні=2016 жылдың сәуір айы.