Кіріспе

Қабақ тұқымынан алынатын май – бұл әсіресе Шығыс Еуропада қолданылатын тағамдық май.

Ас дайындауда

Бұл май бұрын Австро-Венгрия империясының бір бөлігі болған, қазір Оңтүстік-Шығыс Австрия (Штирия), Шығыс Словения (Штирия және Прекмурье), Орталық Трансильвания, Румынияның Ораштье-Кугир аймағы, Солтүстік-Батыс Хорватия (әсіресе Меджимурже), Воеводина және Венгрияның жақын орналасқан аймақтарында өндіріледі. Ол бүкіл әлемде, Солтүстік Америка, Мексика, Үндістан және Қытай сияқты елдерде де қолданылады. Қабақ тұқымының майы күшті жаңғақтанған дәмге ие және полиқанықпаған май қышқылдарына бай. Қыздырылған майдың ащы дәмі болады. Қабақ тұқымының майы салатқа қосылатын дәмдеуіш ретінде қолданылады. Типикалық стириялық дәмдеуіш – қабақ тұқымының майы мен алма сірке суынан тұрады. Бұл май десерттерге де қолданылады, мысалы, қарапайым ванильді мұзқаймаққа жаңғақтанған дәм береді. Австрия мен Словенияда деликатес саналады, бірнеше тамшысы қабақ сорпасы және басқа да жергілікті тағамдарға қосылады. Алайда, оны тамақ пісіру үшін пайдаланса, құнды май қышқылдары жойылады.

Өндіріс

Қабақ тұқымынан майды еріткішпен шығару немесе суперкритикалық көмірқышқыл газы әдісімен алады. Май алынғаннан кейін, каротиноидтар сияқты арнайы қосымша экстракциялар жасалуы мүмкін. (сондай-ақ var. oleifera деп те аталады). Жоғары температурада қуыру қабақ тұқымынан алынған майдың хош иісін жақсартады.

Тұқым түрлері мен майы

Желті майдың түсі байқалатын үлгінің қалыңдығына байланысты ашық жасылдан қою қызылға дейін өзгереді. Май жұқа қабаттарда жасыл, ал қалың қабаттарда қызыл түсті көрінеді, бұл дихроматизм деп аталатын оптикалық құбылыс. Қабақ тұқымының майы ең күшті дихроматизмге ие заттардың бірі болып табылады. Оның Крэфт дихроматикалық индексі -44 құрайды. Бұл майды йогуртпен бірге қолданғанда, ол жарқыраған жасыл түске айналады және кейде "жасыл алтын" деп аталады. Әлемдік нарықта қабақ тұқымынан алынған майдың басқа да түрлері сатылады. Халықаралық өндірушілер қабығымен бірге ақ тұқымдарды пайдаланады, нәтижесінде арзан ақ май шығады. Жаңа тұқым өндірушілер Қытайда орналасқан. C. maxima тұқымдасының он екі түрінен алынған майды талдау, бірнеше май қышқылының пайыздық құрамы бойынша келесідей мәліметтер берді: n: қанықпаған Май қышқылының атауы Пайыздық диапазон (14:0) Миристин қышқылы 0,09–0,27 (16:0) Пальмитин қышқылы 12,6–18,4 (16:1) Пальмитолеин қышқылы 0,12–0,52 (18:0) Стеарин қышқылы 5,1–8,5 (18:1) Олеин қышқылы 17,0–39,5 (18:2) Линоль қышқылы 36,2–62,8 (18:3) Линолен қышқылы 0,34–0,82 (20:0) Арахидин қышқылы 0,26–1,12 (20:1) Гадолей қышқылы 0–0,17 (22:0) Бегенин қышқылы 0,12–0,58

Миристин және пальмитин қышқылының жалпы мөлшері 12,8–18,7% аралығында болды. Қанықпаған қышқылдардың жалпы мөлшері 73,1–80,5% құрады. Өте ұзын тізбекті май қышқылдарының (> 18 көміртек атомы) құрамы 0,44–1,37% аралығында болды. Май котиледон жасушаларындағы кішкентай май тамшыларында орналасқан.