406 ж. Ұлыбританияда император жарияланған рим басқыншысы Марк туралы мақала. Әскери төңкеріс, провинциялардың қорғалуы, Рим империясының құлдырауы талданды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
406 жылы Рим Британиясында император деп жарияланған римдік узурпатор Маркус (қ. 406). Ол сол жылы болған көтерілісте қаза тапты.
Roman usurper who was proclaimed emperor in 406 in Roman Britain
Marcus (d. 406) was a Roman usurper who was proclaimed Emperor of Roman Britain. He was killed later that same year in a subsequent mutiny.
Мансап
Маркус Рим Британиясындағы жоғары шенді әскер болған, оны жергілікті әскер 406 жылы, мүмкін жазда император деп жариялаған. Бәлкім, Британиядағы әскер командирлерінің бірі (Comes Britanniarum, Comes Litoris Saxonici немесе Dux Britanniarum), ол империя өз орталығын қорғау үшін Британия сияқты алыс провинциялардан әскерін шығарып жатқан кезде, шетелден келген шабуылдардың күшеюіне жауап ретінде билікке келген болуы мүмкін. Тарихшы Дж. Б. Бери британдық легиондардың 406 жылғы көтерілісі негізінен император Гонорийдің әскери саясатымен (magister militum) Стиличіоға қарсы бағытталғанын айтса, ежелгі дереккөздер (Тебалық Олимпиодор, Зосим және Орозий) көтерілісті Галлия мен Италияға жасалған варварлардың шабуылдарымен байланыстырады, әсіресе вандалдар мен алан тайпаларының Рейн өзенін кесіп өтуі, Аквитаниялық Проспер бұл оқиғаны 406 жылдың 31 желтоқсанымен даталаған. Сондықтан, қазіргі тарихшылар осы оқиғаның көтеріліске түрткі болғандығын талқылап келеді. Н. Х. Бейнс және М. Куликовский сияқты тарихшылар көтеріліс Рейн өзенін кесіп өтуден басталды деп санайды, демек, оны 405 жылдың 31 желтоқсанымен даталау керек. Алайда, Ф. Пашуд және Энтони Бирли сияқты басқалар Проспердің көрсеткен күні дұрыс деп санайды және Галлиядағы көтеріліске себеп болған оқиғалар Италиядан Галлияға кірген варварлармен байланысты болды дейді, бұл, мүмкін, 405/6 жылдары Италияға шабуыл жасаған Радагаистус әскерінің бір бөлігі болған. Көтерілістің себебі қандай болмасын, Маркустың қысқа билігі туралы белгілі нәрсе – ол әскерге ұнамай, көп ұзамай олардың қолынан қаза тапты және орнына тағы бір қысқа мерзімді билеуші, Грациан келді. Маркус 406 жылдың қазан айында қайтыс болды. Грациан 407 жылдың басында әскерлер тарапынан өлтіріліп, орнына Константин III келді. Оның тарихи емес туындысы, Historia Regum Britanniae еңбегінде, Джеффри Монмутский король Дионоттан Британия тағын тартып алған Gracianus Municeps туралы айтады; ол осы кейіпкерлерді тарихи Грациан мен Маркусқа негіздеген болуы мүмкін. Ол Альфред Дагганның "Кішкентай императорлар" тарихи романында сипатталған үш императордың бірі.
Marcus was a high ranking soldier in Roman Britain who was proclaimed emperor by the local army sometime in 406, possibly during the summer. Possibly one of the army commanders in Britain (Comes Britanniarum, Comes Litoris Saxonici or Dux Britanniarum), he may have risen to power in response to increasing raids from abroad at a time when the Empire was withdrawing troops from its far flung provinces, such as Britain, to protect its heartland. While the historian J. B. Bury has suggested that the revolt of the British legions in 406 was primarily directed against Stilicho, the magister militum of the Emperor Honorius, the ancient sources (Olympiodorus of Thebes, Zosimus and Orosius) generally link the revolt to the barbarian incursions into Gaul and Italy, especially the Vandal and Alanic tribes crossing the Rhine, which Prosper of Aquitaine dated to 31 December 406. Modern historians have therefore debated whether this event was the trigger for the rebellion. Historians such as N. H. Baynes and M. Kulikowski argue that the rebellion was triggered by the crossing of the Rhine, which should therefore be dated to 31 December 405. Others, however, such as F. Paschoud and Anthony Birley, argue that Prosper's date is correct and that the events in Gaul which triggered the rebellion were related to the barbarians who entered Gaul from Italy, probably part of the army of Radagaisus which invaded Italy in 405/6. Whatever the cause of the rebellion, all that is known of Marcus' brief reign is that he did not please the army and was soon killed by them and replaced by another short lived usurper, Gratian. Marcus died around October 406. Gratian, in turn, was killed by the troops in early 407 and replaced by Constantine III. In his pseudo historical work, the Historia Regum Britanniae, Geoffrey of Monmouth tells of a Gracianus Municeps who took the throne of Britain from King Dionotus; it is possible that he based these characters on the historical Gratian and Marcus. He is one of three would be emperors described in Alfred Duggan's historical novel The Little Emperors.