Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Рим армиясының офицері Грациан "Фунарий" (4-ғасыр) – Рим империясының 4-ғасырда өркендеген иллириялық сарбазы. Ол Рим императорлары Валентиан I және Валенстің, Валентиан әулетінің негізін қалаушылардың әкесі болды.
Roman army officer
Gratianus "Funarius" ( 4th century AD) was an Illyrian soldier of the Roman Empire who flourished in the 4th century. He was the father of Roman emperors, Valentinian I and Valens, founders of the Valentinianic dynasty.
Өмір
Грациан Оңтүстік Паннония Секундада (қазіргі Хорватия) орналасқан Сибале (Винковци) қаласында, шамамен 280 жылдары дүниеге келген. Жастық шағында ол арқан сатумен айналысқандықтан, «арқаншы» деген мағына беретін Фунарий деген лақап атқа ие болған. Грациан әскерге қатысып, Константин Зордың тұсында *domesticus protector* шеніне жеткен. Осы кезеңде Салонада (Сплит) «Атиан» есімді *domesticus protector* болғандығы куәландырылған, бұл Грациан да сол жерде қызмет еткен болуы мүмкін деген ойға жетелейді. Грацианның алғашқы тәуелсіз қолбасшылық қызметі, Константиннің жылдам әскеріндегі трибун болған. 320 жылдардың соңында немесе 330 жылдардың басында ол Африканың *comes*-і болып тағайындалған, мүмкін шекараны бақылау үшін. Бірақ, көп ұзамай Грациан парақорлыққа айыпталып, отставкаға жіберілген. 340 жылдардың басында Грациан қайта шақырылып, Британияның *comes*-і болып тағайындалды. 342/3 жылы қыста Констанс I императордың аралға жасаған жорығы кезінде ол *comitatenses* бірлігіне қолбасшылық ету үшін шақырылған болуы мүмкін. Әскери қызметтен кейін Грациан туған жеріне оралып, жақсы беделге ие болған қарапайым азамат ретінде өмір сүрген. Грациан отставкаға шыққаннан кейін император Констанций II оның барлық мүлкін тәркілеген, өйткені ол узурпатор Магненцийді қолдады деген күдік болған. Дегенмен, ол әскерде әлі де танымал болған, бұл оның ұлдарының табысты мансабына әсер еткен болуы мүмкін. Оның өлімі туралы әдеби деректерде ештеңе айтылмаған. PLRE оған арналған жазуды келтіреді, ол ең соңғы 367 жылға дейін дабылған және ол сол кезде қайтыс болған деп болжайды. Драйверс сондай-ақ, оның сол аттас немересі жазуда аталмағандықтан, ересек Грациан немересінің 367 жылдың 24 тамызында билікке отыруынан бұрын қайтыс болған болуы керек деп атап өткен. Оның ұлы Валент император болғаннан кейін Константинополь Сенаты оның қоладан жасалған мүсінін орнату туралы шешім қабылдады.
Gratianus originated from the town of Cibalae (Vinkovci), in southern Pannonia Secunda (modern Croatia), possibly in the 280s. During his youth, he obtained the nickname Funarius, meaning "the rope man" because he was a rope salesman. Gratianus joined the army and rose through the ranks to become protector domesticus during the reign of Constantine the Great. A protector domesticus named " atianus" is attested at Salona (Split) during this time, leading some to think Gratianus could have been stationed there. Gratian's first independent command was as a tribune, probably in the mobile field army of Constantine. During the late 320's or early 330's he was made comes of Africa, possibly to supervise the frontier. However, Gratianus was soon accused of embezzlement and was forced to retire. Gratianus was recalled during the early 340s and was made comes of Britannia. He may have been recalled to command a unit of comitatenses under emperor Constans I during his campaign on the island in the winter of 342/3. After his military career ended, Gratianus returned to his birthplace and lived as a private citizen with good reputation. In Gratian's retirement, the emperor Constantius II confiscated all of his estates because of his suspected support of the usurper Magnentius. Nevertheless, he was still popular within the army; this popularity could have contributed to the successful careers of his sons. His death is not mentioned in literary sources. The PLRE cites as inscription dedicated to him, dated to the year 367 at the latest, and presumes he was dead by that time. Drijvers additionally observed that, since his grandson of the same name was not named in the inscription, the elder Gratian must have died before his grandson’s accession in August 24, 367. After his son Valens became emperor, the Senate in Constantinople decreed a brass statue of him.