Кіріспе

1878 жылғы Баннок соғысы – 1878 жылдың маусым және тамыз айларында Айдахо және солтүстік-шығыс Орегон штаттарында АҚШ әскері мен Баннок және Пайют шауып шабуылдағандары арасындағы қарулы қақтығыс. 1870 жылы Банноктардың саны басқа шошон тайпаларының Банноктарға қосылуына байланысты 600-дан 800-ға дейін жеткен. Оларды басқарған Баффало Хорн басшысы 1878 жылдың 8 маусымында шайқаста қаза тапты. Оның қазасынан кейін Иган басшы Банноктарға жетекшілік етті. Ол және оның бірнеше шауып шабуылдағандары шілде айында оның лагеріне жасырын кірген Уматилла тобының қолынан қаза тапты. АҚШ әскері 21-ші жаяу әскер полкі мен еріктілерден құралды, оған бригадир генерал Оливер О. Ховард басшылық етті. Жақын жердегі штаттар да аймаққа жасақтар жіберді. Қақтығыс 1878 жылдың тамыз және қыркүйек айларында қалған Баннок-Пайют күштерінің бас тартуымен аяқталды; көптегендері Форт-Холл резервациясына қайтып оралды. АҚШ әскері Невада мен Орегоннан 543 Пайют және Баннок тұтқындарын Вашингтонның оңтүстік-шығысындағы Якама үнді резервациясында ұстауға мәжбүр етті.

Өмірбаян

Баннок тайпасы Айдахо штатының солтүстігіндегі Солтүстік Пайют ұлтынан ерекше топ ретінде қалыптасты. 18-шы ғасырда бұл пайюттар қазіргі Айдахо штатының Жылан өзені жазығына оңтүстікке қарай жылжуға ұмтылыс жасады, себебі тілдік жағынан ұқсас және атқа мінумен айналысатын шошон тайпасымен одақ құру мүмкіндігі оларды қызықтырды. Осы кезеңде осы пайюттар Банноктар деп аталды. Банноктар шошондардың атқа міну мәдениетін тез қабылдады және шошондармен аралас некелер арқылы басқа да байланыстар орнатты. Банноктар еуропалықтардан жұққан жұқпалы аурулар эпидемиясы салдарынан көптеген мүшелерін жоғалтқан шошон тайпасы үшін қауіпсіздік пен халықты арттырды.

Еуропалық америкалықтардың келуі

1805 жылы американдық Льюис пен Кларк экспедициясы қазіргі оңтүстік Айдахоның осы аймағына келген кезде, баннок-шошон тайпасы бірнеше жылдан бері Канададан келген Гудзон Бэй компаниясы мен Солтүстік-Батыс компаниясының өкілдерімен сауда жасап жүрген. Олар жылдар бойы басқа еуропалық саудагерлермен жасасқандай, американдықтармен де қару-жарақ және жылқыға тез саудаға кірісті. Шошон-баннок тайпасы американдық саудаға тәуелді болғанына қарамастан тәуелсіздігін сақтап келді. Олар 1840 жылы аяқталған таулы аймақтың тері саудасына қатысты. Америкалық саудамен болған оң ынтымақтастық 1850 жылдары, тері саудасымен бірге, еуропалық американдықтардың Жылан аңғарына қоныс аударуының күшеюіне байланысты төмендеді. Бойз ойпаты мен Монтананың Биверхед аймағында алтынның табылуы іздеушілер мен саудагерлерді қозғады, олар Жылан аймағы арқылы өтіп, саяхаттары барысында аң мен су ресурстары үшін бәсекелесті. 1860 жылдардың ортасына қарай американдық саудагерлер мен қоныс аударушылар Жылан аймағында бекініп, шошон-баннок тайпасының көп бөлігіне әсер етті. Шошон-баннок тайпасына еуропалық американдықтардың келуі және саудаға негізделген экономиканың жылдам дамуы үлкен әсер етті. Мәдени тұрғыдан алғанда, еуропалық американдықтардың өмір салты шошон-баннок тайпасының құндылықтары мен маусымдық дәстүрлеріне қарсы келді. Ауыл шаруашылығының жаңа тәсілдері, мал өсіру және өндіріс шошон-баннок тайпасының дәстүрлі ресурстарын ығыстырды. Олар еуропалық американдық әдістер мен өнімдерге көбірек тәуелді болды. Америкалық көшбасшылар шошон-баннок тайпасынан жер алуға құштарлық танытты және 1860 жылдары Жылан өзені жазығына иелік ету үшін тауарлармен сауда жасауға кірісті. Жер саудасы Айдахо аумағына, әсіресе Жылан аңғарының Бойз аймағына жаңа қоныс аударушылар толқынын әкелді. 1866 жылы Бойз-Жылан аңғарындағы шошон-баннок тайпаларын қорқынышты және агрессивті қоныс аударушылардан қорғау мақсатында губернатор Лион Бойз қаласының жанында бірнеше жүз баннок тайпасы үшін босқындар лагерін құрды. Лагерьдегі жеткіліксіз ресурстар шошон-баннок тайпасын жұмыс және тамақ үшін жергілікті қоныс аударушыларға тәуелді қылды. Көптеген шошон-баннок тайпасы өздеріне тиесілі резервация жерлерін беруді сұрады. Шығыс Айдахоға көшіру ұсынысы шошон-баннок тайпасының дүниетанымына және жермен діни байланысына қайшы келді, өйткені олардың мәдени практикалары Жылан аңғарындағы жергілікті маусымдық өзгерістерге негізделген. Олар ата-бабаларының рухтары әлі де осы жерде мекендейді деп сенді. Шошон-баннок тайпасының басшылығы осы ата-бабаларының мекендеген жерімен тікелей байланысты деп есептелді, бұл басшыға оның мәртебесін берді. Күрделі және даулы кеңестен кейін шошон-баннок тайпасының көшбасшылары мен американдық үкімет өкілдері Бойз босқындарын Форт-Холл резервациясына көшіруге ресми түрде келісті. Олар 1869 жылы көшіруді аяқтады.

Форт-Холлдағы өмір

Форт-Холл резервациясы Идахо штатының шығысындағы Жоғарғы Жылан өзенінің бойында, өзеннің оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан 1,8 миллион акрлық жер болды. Аймақта суару және егін шаруашылығына мүмкіндіктер болғанмен, шошон-баннок тайпасы резервациядан тыс жердегі дәстүрлі тағамдары мен бизонға тәуелді болғандықтан, сондай-ақ үкімет оларды осылай өмір сүруден бас тартуға шақырғандықтан, тірі қалу үшін бірден қиындықтарға тап болды. 1872 жылы халық саны 1037 адамды құрады. Шошон-баннок тайпасы күн көрісін табу үшін күресті. Үкімет қауымды азықтандыру үшін қажетті жабдықтарды сатып алуға жеткілікті қаражат бөлгенімен, 1874–1875 және 1876–1877 жылдардың қысында аң аулаудың азаюы және үкімет тарапынан жеткілікті азық-түлікпен қамтамасыз етілмеуі салдарынан азық-түлік дағдарысы туды. Көптеген шошон-банноктар Форт-Холлдан өз күштерімен тірі қалу үшін кетіп қалды. Сонымен қатар, 1877 жылғы Нез-Персе соғысы шенеуніктерді тайпаны қатаң бақылауға алуға және оларды резервация шегінде ұстауға мәжбүр етті. 1878 жылғы баннок соғысының көптеген себептері болды. Ауыр жағдайлар шошон-баннок қауымдары арасында жік тудырды. Банноктар шошондарды жаулап алушылар деп қарастыра бастады және оларға қарсы ұрлық және басқа да қылмыстар жасады. Түпкілікті американдықтар мен еуропалық американдықтар арасындағы шиеленіс те артты, нәтижесінде 1877 жылдың тамызында Форт-Хиллдегі түпкілікті американдық Пе-Топе екі керуеншіні атып, жаралаған кезде зорлық-зомбылық орын алды. Сол кездегі Форт-Холл резервациясының үкіметтік агенті Уильям Данильсон тайпа басшыларынан Пе-Топені қылмысы үшін айыптауды талап етті. Қуғын-сүргінге жауап ретінде Пе-Топенің досы Нампе-Йо-Го резервацияның етпен қамтамасыз етушісі Александр Роданды өлтірді. Агент Данильсон тайпадан кісі өлтірушіні ұстап, АҚШ билігіне тапсыруды сұрады, бірақ шошон-баннок тайпасы оған қарсылық көрсетті. Олардың татуласу дәстүріне сәйкес, Нампе-Йо-Гоның отбасы оның қылмысын өзі шешуі керек, тайпа емес деді. Сол жазда көптеген шошон-банноктар резервациядан кетіп қалды, себебі азық-түлік жетіспеді, түпкілікті американдықтар мен еуропалық американдықтар арасындағы зорлық-зомбылық, тайпалар арасындағы қақтығыстар және Данильсонның әрекеттері осыған себеп болды. Бұл 1878 жылғы баннок соғысын тудырды, өйткені АҚШ үкіметі армияға адамдарды резервацияға қайтаруға және оларды бақылауға алуға бұйрық берді.

Камас Прери

1878 жылдың мамыр айында Басшы Буффало 200 Баннок жауынгерін Форт-Халлдан Жылан өзеніндегі Пейн Ферриге жинап, лагерь құру үшін Үлкен Камас шалқырына көшіп барды. Сол кезде Үлкен Камас шалқыры мен Жылан өзені арасындағы аймақты бірнеше ақ қоныс аударушылар, 2500 бас ірі қара және 80 жылқы мекендеген. 30 мамырда Баннок тобы даладағы ковбойларға бұқа терісінен тігілген тонды сатуға тырысқаннан кейін, жанжал кезінде екеуін атқылап өлтірді. Лу Кенслер мен Джордж Несби жарақаттарынан аман қалды және үшінші серіктері Уильям Сильвимен бірге Бейкердің жақын маңдағы лагеріне барды. Осы оқиғадан көп ұзамай Лава жатақтарының жанындағы лагерьдегі Банноктарға ақ адамдар шабуыл жасады. Олар қақтығыста бір қоныс аударушыны өлтірді, бірақ лагерьдегі мүліктерін жоғалтты. Айдахоның Бойс қаласындағы аумақтық астанаға зорлық-зомбылықтың күшеюі туралы хабар жетті. Губернатор Брейман Колумбия әскери департаментінің қолбасшысы, бригадир генерал О.О. Ховардқа хабарлады. Брейман 30 мамырдағы хатында полковник Рубен Ф. Бернардтың атты әскерін Бойзеден жазыққа күш көрсету үшін сол кешкісін жібергенін жазды; ол одан әрі қақтығысқа жол бергісі келмеді. Бернардтың атты әскері 2 маусымда Баннок лагеріне жетіп, оларды Лава жатақтарына шегінуге мәжбүрледі. Әскерилер бұл қорғану үшін қолайлы екенін атап өтті. Баннок тобы батысқа қарай жылжып, Жылан өзенінде орналасқан Гленн Ферри және Кинг-Хилл бекеттеріне шабуыл жасады. Содан кейін олар өзен бойымен жылжып, жол бойы бірнеше қоныс аударушыларды өлтірді. Бернардтың атты әскері Rattlesnake бекетіне дейін жол жүрді, онда олар тағы да әскери атты әскермен, сондай-ақ Алтурастан келген жергілікті қарулы еріктілермен бірікті. Осы кезде Бернард Лава жатақтарында 300 Баннок жауынгері бар екенін, сонымен қатар Гленн Ферри және Кинг-Хилл бекеттеріне шабуыл жасаған 200 адамның болғанын мәлімдеді. Банноктар өздерінің Пайют одақтастарымен кездесу үшін батысқа асығып бара жатты, олар Оуихи өзені бойымен Джунипер таулары мен Лава каньонына қарай жол тартқан.

Армия мен Баннок арасындағы қақтығыстар

8 маусымда Сильвер-Сити, Айдахо штатынан, капитан Дж. Б. Харбер басқаратын 26 ерікті әскери адамнан тұратын топ Басшы Буффало Хорн мен оның жауынгерлерімен кездесті. Саут-Маунтинде, шағын кеншілер ауылында, олар атысқа түсті, нәтижесінде екі Сильвер-Сити еріктісі және бірнеше баннок қаза тапты, олардың ішінде басшы да болды. Банноктар жаңа басшы, бас Еганды сайлады және Пайюттармен кездесу үшін Айдахо штатындағы Джунипер тауына және Орегон штатының оңтүстік-шығысындағы Стинс тауына бағыт алды. Калифорния, Невада және Юта штатары сияқты басқа штаттар да аймаққа милиция күштерін жіберді. Банноктар батысқа қарай жылжуда, лагерьлерге шабуыл жасауды жалғастырды, нәтижесінде бірнеше қоныс аударушылар қаза тапты. Айдахо және көршілес штаттардағы адамдар зорлық-зомбылықтың оларға да таралуы мүмкін деп қорқып жүрді. Бернард 9 маусымда Сильвер-Ситиге келді және дереу Иордан аңғарына бет алды. Әскерлер Банноктармен Стинс тауында кездесу үшін жылжыды. Бернардтың атты әскері бас Еганның банноктарын Орегонға қарай қуды, ақырында 23 маусымда Сильвер-Крик маңында шайқасты. Нәтижесінде үш АҚШ сарбазы қаза тауып, үш сарбаз жараланды, ал банноктардың қазасы туралы мәлімет жоқ. Полковник Бернард 25 маусымда генерал Хауардпен кездесу үшін жақын жердегі Карри лагеріне көшті. 29 маусымда баннок жауынгерлері мен Крессент-Сити ерікті милициясы арасында шайқас болды. Бернард 350 атты әскерімен бірден келді және қаланы қорғады. Банноктар Фокс аңғарына қарай жол тартқан, олардың саны 350-ден 400-ге дейін жетеді деп есептелді. АҚШ күштері олардың солтүстікке қарай Каюза және олардың наразылығын бөлісетін басқа да үндістермен қосылуға ниеттенгенін ойлады. 6 шілдеде шериф Сперридің ерікті тобы Орегондағы, қазір Батл-Маунтин мемлекеттік паркі деп аталатын шағын каньонның басында Уиллоус-Спрингс маңында жаулармен кездесті. Генерал Хауард 7 шілдеде Баттер-Крик пен Колумбия өзенінің қиылысында банноктармен кездесіп, қақтығысқа ұшырады. Бес АҚШ сарбазы жарақат алды, ал біреуі жараларынан қайтыс болды. Шайқаста банноктар тарапынан белгісіз сандағы адам қаза тапты, олар оңтүстік-шығысқа қарай жылжыды. Келесі шайқас 12 шілдеде болды, капитан Майлз Уматилла агенттігінің, Уматилла өзенінің жанындағы резервацияның, халқы баннок тобының әлеуетті одақтасы болған, үлкен бандок жауынгерлеріне кездейсоқ тап болды. Өз аумақтарына мемлекеттік милиция күштерінің көбейіп кетуінен қорқып, Уматиллалар қорғанысқа шықты. Уматиллалар тез беріліп, Майлзбен банноктарға қарсы күресуге дайын екенін мәлімдеді. Тарихшы Бригам Д. Мадсден олардың бас Еганның басына қойылған үлкен сыйлыққа қызығушылық танытқанын айтады. Қақтығыс бес баннок жауынгерінің қазасына және олардың қашуына әкелді. Сол түні Уматилла басшылары банноктарды қуды. Олар келіссөздер жүргізу үшін лагерьке кіріп, бас Еганды және басқа да бірнеше жауынгерлерді өлтірді. 20 шілдеде Бернардтың подполковник Форсайт басқаратын жасағы Джон-Дей өзенінің Солтүстік саласының каньонында баннок күштерімен кездесті. 27 шілдеде генерал Хауардтың стратегиясы біріккен жауға қарсы күрестен, шашыраған баннок топтарын қууға өтті. Оның Айдахо штатында көптеген әскери бөлімдері жұмыс істеді. Қалған топтар мен әскерилер арасындағы соңғы қақтығыстардың көпшілігін тамыз және қыркүйек айларында Майлз басқарды. Банноктардың қалған бөлігі Форт-Холл резервациясына оралды немесе топта бейбіт аң аулауға шықты. Таралған банноктар мен әскери күштер арасында тағы бірнеше шайқастар болды, мысалы, 9 тамызда Беннетт-Крик маңындағы Снейк өзенінде, бірақ қаза болғандар тіркелмеді.

Салдары

1878 жылғы Баннок соғысынан кейін американдық үкімет Банноктың Форт-Холл резервациясына кіруін және одан шығуын шектеді. Басқа тайпалармен байланыс та, Банноктардың жергілікті ресурстарды пайдалану еркіндігі де шектелді. Шайқастардың салдарынан және ресурстардың жетіспеуінен қажыған Банноктар резервация ішінде қоғам құруға күш салды. Басқа Баннок және Пайют тұтқындары Орегон штатындағы Мальхер резервациясында интернировкаланды. Пайюттар бұл оқиғаға тікелей қатыспағанмен, 1878 жылдың қараша айында генерал Говард 543 Баннок және Пайют тұтқынын Мальхер резервациясынан Оңтүстік-Шығыс Вашингтон аймағындағы Якама үнді резервациясына көшірді. Олар жылдар бойы қиын жағдайларда өмір сүрді. 1879 жылы Мальхер резервациясы қоныс аударушылардың қысымымен жабылып, "тоқтатылды". Айдахо және Невададан келген Солтүстік Пайюттар ақырында босатылып, 1886 жылы Якамадан кеңейтілген Дак-Вэлли үнді резервациясына Батыс Шошон тайпасымен бірге көшірілді.