Модок соғысы (1872-73): АҚШ армиясы мен Модок тайпасы арасындағы қақтығыс. Капитан Джек басқарған тайпа лава жатақтарында айлар бойы қарсылық көрсетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1872–73 жылдардағы Модок халқы мен АҚШ армиясы арасындағы қақтығыс
1872–73 conflict between the Native American Modoc people and the U. S. Army
Модок соғысы немесе Модок жорығы (Лава төсектері соғысы деп те аталады) – 1872 жылдан 1873 жылға дейін Солтүстік Калифорния және Оңтүстік Орегон штатында Модок халқы мен АҚШ армиясы арасындағы қарулы қақтығыс. Эдвард Муйбридж АҚШ армиясының жорығының бастапқы кезеңін фотоға түсірді. Кинтпуаш, сондай-ақ Капитан Джек ретінде танылған, Кламат резервациясынан 150-ден астам модоктық адамдардың 52 жауынгерін бастап кетті. Туле көлінің оңтүстігіндегі лава төсектерінде (қазіргі Лава төсектері ұлттық ескерткіші) қорғаныс позицияларын ұстап, олар айлар бойы оларға қарсы жіберілген, артиллериямен күшейтілген АҚШ армиясының күштеріне қарсы тұрды. 1873 жылдың сәуір айында бейбітшілік комиссиясының отырысында Капитан Джек және басқалары генерал Эдвард Канби мен пастор Элезер Томасты өлтірді, ал тағы екеуін жарақаттады, бұл американдықтарды кетуге мәжбүр етеді деп жаңылысты. Модоктар лава төсектеріне қайта қашты. АҚШ күштері күшейтілгеннен кейін, бірнеше Модок жауынгерлері басылып берді, ал Капитан Джек пен оның тобының соңғы мүшелері тұтқындалды. Капитан Джек пен үш жауынгер екі бейбітшілік комиссарының өліміне айыпталды. Капитан Джек пен үш жауынгер өлім жазасына кесілді, ал қалған екеуі өмір бойына түрмеге кесілді. Топтың қалған 153 Модогы Үндістан аумағына (Оклахома штатына дейін) жіберілді, онда олар 1909 жылға дейін соғыс тұтқындары ретінде ұсталды және шаунилермен бірге резервацияда қоныстанды. Кейбіреулеріне Орегон штатындағы Кламат резервациясына оралуға рұқсат берілді. Көптеген Модоктар (және олардың ұрпақтары) Оклахома штаты болған жерде қалды. Олар жеке федералдық тануға қол жеткізді және Оклахомада жер алды. Бүгінде Орегон және Оклахома штаттарында федералдық танылған екі Модок тайпасы бар.
The Modoc War, or the Modoc Campaign (also known as the Lava Beds War), was an armed conflict between the Native American Modoc people and the United States Army in northeastern California and southeastern Oregon from 1872 to 1873. Eadweard Muybridge photographed the early part of the US Army's campaign. Kintpuash, also known as Captain Jack, led 52 warriors in a band of more than 150 Modoc people who left the Klamath Reservation. Occupying defensive positions throughout the lava beds south of Tule Lake (in present day Lava Beds National Monument), those few warriors resisted for months the more numerous United States Army forces sent against them, which were reinforced with artillery. In April 1873 at a peace commission meeting, Captain Jack and others killed General Edward Canby and Rev. Eleazer Thomas, and wounded two others, mistakenly believing this would encourage the Americans to leave. The Modoc fled back to the lava beds. After U. S. forces were reinforced, some Modoc warriors surrendered and Captain Jack and the last of his band were captured. Jack and five warriors were tried for the murders of the two peace commissioners. Jack and three warriors were executed and two others sentenced to life in prison. The remaining 153 Modoc of the band were sent to Indian Territory (pre statehood Oklahoma), where they were held as prisoners of war until 1909, settled on reservation land with the Shawnee. Some at that point were allowed to return to the Klamath Reservation in Oregon. Most Modoc (and their descendants) stayed in what became the state of Oklahoma. They achieved separate federal recognition and were granted some land in Oklahoma. There are two federally recognized Modoc tribes: in Oregon and Oklahoma.
Соғысқа дейінгі оқиғалар
Модок елінен өткен алғашқы американдық зерттеушілер Джон Чарльз Фремонт, Кит Карсон және Билли Чинук 1843 жылы болды. 1846 жылдың 9 мамыр түнінде Фремонт президент Джеймс Полктен, лейтенант Арчибальд Гиллеспи арқылы Мексикамен соғыс болу мүмкіндігі туралы хабарлама алды. Хабарламаларды қарап, Фремонт лагерьге күзет қоюдың қалыпты шарасын ұмытты. Карсон алаңдағанмен, "ешқандай қауіп сезінбеді". Кейінірек сол түні Карсон бір дауыспен оянды. Секіріп тұрып, ол досы және әріптес аңшы Базил Ляжуенсенің қанға малшыққан күйін көрді. Ол дабыл берді, және бірден лагерьде шабуыл жасап тұрған, саны бірнеше ондаған болатын үндістер бар екені анықталды. Шабуылдаушылар жеңілген кезде Фремонттың тобынан тағы екі адам қаза тапты. Бір өлген шабуылшы Кламат көлінің жергілікті тұрғыны екені анықталды. Фремонттың тобы "ашулы күйгесіп" қалды. Жаза ретінде Фремонт 1846 жылдың 10 мамырында Уильямсон өзені мен Кламат көлінің қосылған жеріндегі Докдокуас атты Кламат тайпасының балық аулау ауылына шабуыл жасады, бұл ауыл шабуылға қатысы болмаған болуы мүмкін. Ғалымдардың мәліметтері әртүрлі болғанымен, олар шабуыл ауылдың құрылыстарын толығымен қиратқанына келіседі; Сайдс экспедициясы әйелдер мен балаларды, сондай-ақ жауынгерлерді өлтіргенін хабарлайды. Докдокуастың трагедиясы осы оқиғаға көптеген ғалымдардың қазір Фремонт пен Карсонның соқыр ашкөздікпен, мүмкін, жазалауға дұрыс емес тайпаны таңдағанына келісуімен күшейеді: [Фремонттың үш адамын] өлтірген үндістер тобы көршілес Модок тайпасынан болған. Көптеген "49-шылар" Модок елін өткіріп кеткенімен, 1851 жылдың наурыз айында Ыбырайым Томпсон, қайыс буымын тасымалдаушы, Оңтүстік Орегоннан Сискию жолымен келе жатып, Ерканың жанында алтын тапты. Бұл жаңалық Калифорниядағы алтын асығысының Сиерра-Невададан Солтүстік-Шығыс Калифорнияға дейін кеңеюіне себеп болды. 1851 жылдың сәуір айына қарай 2000-ға жуық кенші "Томпсонның құрғақ қазбаларына" ескі Көшпелілер жолының оңтүстік тармағы арқылы келіп, өз бағын сынады, бұл оларды тікелей Модок аумағынан өткізді.
The first known explorers from the United States to go through the Modoc country were John Charles Frémont together with Kit Carson and Billy Chinook in 1843. On the night of May 9, 1846, Frémont received a message brought to him by Lieutenant Archibald Gillespie, from President James Polk about the possibility of war with Mexico. Reviewing the messages, Frémont neglected the customary measure of posting a watchman for the camp. Carson was concerned but "apprehended no danger". Later that night Carson was awakened by the sound of a thump. Jumping up, he saw his friend and fellow trapper Basil Lajeunesse sprawled in blood. He sounded an alarm and immediately the camp realized they were under attack by Native Americans, estimated to be several dozen in number. By the time the assailants were beaten off, two other members of Frémont's group were dead. The one dead attacker was judged to be a Klamath Lake native. Frémont's group fell into "an angry gloom." In retaliation, Frémont attacked a Klamath Tribe fishing village named Dokdokwas, that most likely had nothing to do with the attack, at the junction of the Williamson River and Klamath Lake, on May 10, 1846. Accounts by scholars vary, but they agree that the attack completely destroyed the village structures; Sides reports the expedition killed women and children as well as warriors. The tragedy of Dokdokwas is deepened by the fact that most scholars now agree that Frémont and Carson, in their blind vindictiveness, probably chose the wrong tribe to lash out against: In all likelihood the band of native Americans that had killed [Frémont's three men] were from the neighboring Modoc The Klamaths were culturally related to the Modocs, but the two tribes were bitter enemies. Although most of the "49ers" missed the Modoc country, in March 1851 Abraham Thompson, a mule train packer, discovered gold near Yreka while traveling along the Siskiyou Trail from southern Oregon. The discovery sparked the California Gold Rush area to expand from the Sierra Nevada into Northeastern California. By April 1851, 2,000 miners had arrived in "Thompson's Dry Diggings" through the southern route of the old Emigrant Trail to test their luck, which took them straight through Modoc territory.
Бірінші жаулық
Модоктар бастапқыда американдықтармен ешқандай қиындыққа тап болмағанмен, Пит-Ривер тайпасының шабуылында қоныс аударушылар өлтірілгеннен кейін, үндістерді білмейтін американдық әскерлік жасақ жазықсыз Модок ауылына шабуыл жасап, ерлер, әйелдер мен балаларды өлтірді. Бір қатты жараланған адам Вилламет алқабындағы Орегон елді мекендеріне қашып, шабуыл туралы айтты. Оның хабары жылдам тарады, ал кейін оқиға орнына келген Орегондық еріктілер ерлер, әйелдер мен балалардың денелерінің мүжілгенін және көл жағалауында бір шақырымнан астам жерге шашырап жатқанын, ал олардың керуендері тоналып, өртелінгенін хабарлады. Келесі жазалау шарасы ретінде, Бен Райт есімді үндістерге қарсы күрескен Калифорниялық милиция 41 Модоқты бейбіт келісімдерде өлтірді. Модок басшысының інісі Джон Шончин осы оқиғадан аман қалғандардың бірі болды.
Although the Modoc initially had no trouble with Americans, after the murders of settlers in a raid by the Pit River Tribe, an American militia unit, not familiar with the Indian peoples, retaliated by attacking an innocent Modoc village, killing men, women and children. One badly wounded man escaped to the Oregon settlements in Willamette Valley and told of the attack. His report spread quickly and Oregon volunteers who later reached the scene, reported bodies of men, women and children mutilated and scattered for more than a mile along the lake shore and their wagons plundered and burned. In another round of retaliation, California militia led by an Indian fighter named Ben Wright killed 41 Modoc at a peace parley. John Schonchin, the brother of the Modoc chief, was one of the natives who escaped.
Кеңестік ағаш өсірудің Ұлы шарты
Америкалық қоныс аударушылар Модок жеріне енуді жалғастырып, үкіметті осы аумақты басып алуға шақырғандықтан, аймақтағы әскери қақтығыстар тоқтамады. Кламат және Яхускиннің жауынгерлері де қоныс аударушылар мен көшпенділерге шабуыл жасап, оларды кері қайтаруға тырысты. 1864 жылы АҚШ пен Кламат, Модок және Яхускин тайпасы – 1000-нан астам үнді, олардың көп бөлігі Кламат тайпасынан – келісімге келді. Осы келісім бойынша үндістер миллиондаған акр жерді АҚШ-қа беріп, АҚШ қазіргі Орегон штатының шегінде Кламат резервациясын құрды. Келісім шарттарына сәйкес, Модок тайпасы, олардың басшысы Ескі Бас Шончин, Калифорниядағы Жоғалған өзен, Туле көлі және Төменгі Кламат көлі аймандарындағы жерлерін тастап, Жоғарғы Кламат өзені аңғарындағы резервацияға көшіп барды. Бұл тайпалар өздерін орнықтыруға қажетті жылдар бойы азық-түлік, киім-кешек және жамылғы алатын болды. 1867 жылы Ханттингтон басқарушысының және 1869 жылы Кинтпуаш (Капитан Джек деп те аталады), Орегон штатындағы АҚШ-тың үнді істері жөніндегі басқарушысы Альфред Б. Мичэм, резервациядағы АҚШ-тың үнді агенті О. К. Кнапп, резервациядағы Яйнакстағы көмекші агент Иван Д. Апплегейт және Уильям С. Маккей арасындағы кеңес нәтижесінде Модок тайпасы ақыры көшірілді. Мичэм Орегоннан шыққан және Капитан Джек пен Модок тайпасын жақсы білген. Кездесуге күтпеген жерден әскерилер келген кезде Модок жауынгерлері әйелдері мен балаларын тастап қашып кетті. Мичэм әйелдер мен балаларды вагонға отырғызып, резервацияға бет алды. Ол Капитан Джектың қарындасы "Мэри патшайымына" Капитан Джекті резервацияға көшуге көндіру үшін онымен кездесуге рұқсат берді. Ол бұл мақсатына жетті. Резервацияға келген соң Капитан Джек және оның тайпасы Модок-Пойнт жерін тұрақты мекен етуге дайындалды.
Rounds of hostilities continued in the area as American settlers continued to encroach on Modoc land and urged the government to take over the territory. Warriors of the Klamath and the Yahooskin also attacked settlers and migrants in efforts to repulse them. In 1864 the United States and the Klamath, Modoc, and Yahooskin band—over 1000 Indians, mostly Klamath—signed a treaty, by which the Indians ceded millions of acres of lands and the US established the Klamath Reservation, within the boundaries of present day Oregon. Under the treaty terms, the Modoc, with Old Chief Schonchin as their leader, gave up their lands in the Lost River, Tule Lake and Lower Klamath Lake regions of California, and moved to a reservation in the Upper Klamath River Valley. In return, the Indians would receive food, blankets, and clothing for as many years as would be required to establish themselves. and Superintendent Huntington in 1867, the Modoc finally relocated in 1869 following a council between Kintpuash (also known as Captain Jack); Alfred B. Meacham, the US Superintendent of Indian Affairs for Oregon that replaced Huntington; O. C. Knapp, the US Indian agent on the reservation; Ivan D. Applegate, sub agent at Yainax on the reservation; and William. C. McKay. Meacham was from Oregon, and knew Captain Jack and the Modoc. When soldiers suddenly appeared at the meeting, the Modoc warriors fled, leaving behind their women and children. Meacham placed the women and children in wagons and started for the reservation. He allowed "Queen Mary", Captain Jack's sister, to go meet with Captain Jack to persuade him to move to the reservation. She succeeded. Once on the reservation, Captain Jack and his band prepared to make their permanent home at Modoc Point.
Кламаттардың қатыгездік жасауы
Алайда модоктар үйлерін салып бастағаннан кейін көп ұзамай, ұзақ жылдар бойы соғысқан кламаттар модоктардың ағаштарын ұрлай бастады. Модоктар шағымданып, бірақ АҚШ-тың үнді агенті оларды кламаттардан қорғай алмады. Капитан Джектің тобы резервацияның басқа бөлігіне көшіп кетті. Жарайтын жер табуға бірнеше әрекет жасалды, бірақ кламаттар оларға тынышсыздық тудыра берді. 1870 жылы капитан Джек және оның шамамен 200 адамнан тұратын тобы резервациядан шығып, Жоғалған өзенге қайтып келді. Оның тобы резервацияда болған айларда, бірнеше қоныс аударушылар Жоғалған өзен аймағындағы бұрынғы модок жерлерін басып алды.
Shortly after the Modoc started building their homes, however, the Klamath, longtime rivals, began to steal the Modoc lumber. The Modoc complained, but the US Indian agent could not protect them against the Klamath. Captain Jack's band moved to another part of the reservation. Several attempts were made to find a suitable location, but the Klamath continued to harass the band. In 1870, Captain Jack and his band of nearly 200 left the reservation and returned to Lost River. During the months that his band had been on the reservation, a number of settlers had taken up former Modoc land in the Lost River region.
Жоғалған өзенге қайта оралу
Модок пен Кламат арасындағы жаман қарым-қатынасты мойындаған Мичэм Вашингтондағы Үндістер ісі жөніндегі комиссарға капитан Джектің Модок тобына резервацияның оңтүстік төменгі бөлігіндегі Яйнакс қаласында жеке резервация беруді ұсынды. Шешім күтіліп тұрғанда, Мичэм капитан Джекке Клер-Лейкке қалуды бұйырды. Орегон қоныс салушылары Модок жауынгерлерінің елді мекендерді аралап, шаруалардың үйлерін тоналауына шағымданып, Мичэмнен Модоктарды Кламат резервациясына қайтаруды сұрады. Модоктардың шабуыл жасауының бір себебі – азық-түлік тапшылығы болды, ал АҚШ оларды жеткілікті түрде жабдықтамады. Капитан Джек және оның тобы бұрынғы аумақтарында аң аулау арқылы жақсы өмір сүрді.
Acknowledging the bad feeling between the Modoc and the Klamath, Meacham recommended to the Commissioner of Indian Affairs in Washington, D. C. that Captain Jack's Modoc band be given a separate reservation at Yainax, in the lower southern part of the reservation. Pending a decision, Meacham instructed Captain Jack to remain at Clear Lake. Oregon settlers complained that Modoc warriors roamed the countryside raiding the homesteads; they petitioned Meacham to return the Modoc to the Klamath Reservation. In part, the Modoc raided for food; the US did not adequately supply them. Captain Jack and his band did better in their old territory with hunting.
АҚШ-тың Модокқа жауап бермеуі
Үнді істер жөніндегі комиссар Мичэмнің Модок тайпасы үшін жеке резервация туралы өтінішіне жауап берген жоқ. Қоныс аударушылардан шағымдар көбейген соң, Мичэм Колумбия департаментінің бас қолбасшысы генерал Эдвард Канбиден капитан Джектің тобын Кламат резервациясындағы Яйнаксқа көшіруді сұрады, ол олардың пайдалануына арналған деп ұсынған жер еді. Канби Мичэмнің өтінішін Тынық мұхиты департаментінің бас қолбасшысы генерал Скофилдке жіберіп, күш қолдануға дейін бейбіт жолмен шешуге тырысу керектігін ұсынды. Джек Мичеммен сөйлесуді сұраған, бірақ оның орнына інісі Джон Мичемді жіберді. Ол "жағдайдың мән-жайынан мүлдем хабарсыз болды және Джекпен немесе Модок тайпасымен ешқашан кездеспеген", бірақ "Модоктарды Лост-Риверден шығару" міндеті жүктелді. 12 сәуірде Үнді істері жөніндегі комиссия АҚШ суперинтенданты Т. Б. Оденеалға тапсырма берді. Американдық үндістерге қарсы күш қолданып, оларды басу қажет деген пікірлер қайтадан жанданды.
The Commissioner of Indian Affairs never responded to Meacham's request for a separate reservation for the Modoc. After hearing more complaints from settlers, Meacham instead requested General Edward Canby, Commanding General of the Department of the Columbia, to move Captain Jack's band to Yainax on the Klamath Reservation, his recommended site for their use. Canby forwarded Meacham's request to General Schofield, Commanding General of the Pacific, suggesting that before using force, peaceful efforts should be made. Jack had asked to talk to Meacham, but he sent his brother John Meacham in his place. He "knew almost nothing of the background of the situation and had never met Jack or the Modocs" but was charged with "getting the Modocs to leave Lost River." On April 12, the Commission of Indian Affairs directed US Superintendent T. B. Odeneal There was renewed public sentiment to use force against the American Indians to suppress them.
Канбидің ескерткіш тақтасы мен айқасы
Тулелейк қаласының сыртындағы Лава Бедс ұлттық монументіне ескерткіш тақта мен Канби айқасының көшірмесі орнатылды. Гиллем лагерінде барлық қаза тапқандардың (модок және АҚШ армиясының) есімдері тізімделген; Лава Бедс-те тағы бір тарихи белгі орнатылған. Соғыстарда қаза тапқан жалғыз генерал – генерал Э. Р. С. Канбидің қазасын еске алу үшін жылдар бойы түрлі адамдар мен топтар күш салып келді. Ағаш крест – бұл оқиғадан тоғыз жыл өткен соң, 1882 жылы АҚШ солдаты орнатқан түпнұсқаның көшірмесі. Канби Лава Бедсте басқарып тұрған сол әскерлердің бір бөлігі басқа да үнді соғыстарында күресті, сол себепті халықтың қызығушылығы артып, жоғары деңгейде болды.
A memorial plaque and a reproduction of Canby's Cross have been set up at Lava Beds National Monument outside of Tulelake. The names of all the fallen (both Modoc and US Army) are listed at Gillem's Camp; another historical marker is at the Lava Beds. Over the years, various individuals and groups have made efforts to memorialize the death of General E. R. S. Canby, the only general to be killed in the Indian Wars. The wooden cross is a replica of an original erected by a U. S. soldier in 1882, nine years after the event. Some of the same troops whom Canby had commanded at the Lava Beds were fighting other Indian Wars, and public interest ran high.
Көркем әдебиет
Джонстон, Терри С. «Жынды тілдің қанаты»: Модок соғысы, 1872–1873, Нью-Йорк: Макмиллан, 1991.
Риддл, Пакстон. «Жоғалған өзен», Беркли сауда басылымдары, 1999.
Johnston, Terry C. Devil's Backbone: The Modoc War, 1872–3, New York: Macmillan, 1991
Riddle, Paxton. Lost River, Berkley Trade Publications, 1999