Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық ЛДС басшысы және жаппай қырғын жасаған (1812–1877)
American LDS leader and mass murderer (1812–1877)
Қазалау
1857 жылдың қыркүйегінде Арканзас штатынан келген Бейкер-Фанчер тобы, Ютаның оңтүстігіндегі Таулы шалғында лагерь құрды. Бұл жер батысқа, Калифорнияға қарай ұзақ сапарға дайындалатын көшпенділер үшін тоқтау орны болған. Оларға үндістер мен мормондық әскерлердің біріккен тобы шабуыл жасады, сонымен қатар шабуылдаушылар үндістер кейпінде болған. Бұл қақтығыстың бірнеше себебі болды, соның ішінде АҚШ Федералды үкіметі мен мормон қоныс салушылары арасындағы шиеленістің күшеюі (1857-1858 жылдардағы Юта соғысын қараңыз) және Бейкер-Фанчер тобында 1838 жылы болған Хаун Милл қырғынында мормондарды өлтірген адамдар бар деген қауесет. Қоршаудың үшінші күні Ли (үндістер кейпінде емес) ақ тумен Бейкер-Фанчер тобының қоршауына жақындап, эмигранттарды қаруларын және мүлкін мормондарға тапсыруға көндірді, оларға орналасқан жерге қауіпсіз өтуді ұсынды. Эмигранттар ұсынысты қабылдап, басылды, бірақ Бейкер-Фанчер тобының шамамен 120 адамы мормондық әскерлер мен пайют үндістерінің қолынан қаза тапты, тек 17 кішкентай бала ғана аман қалды. Уильям Эшворт өзінің өмірбаяндық естеліктерінде, "ақ адамдардың басшылары" қырғыннан кейін "осы оқиғаға қатысқандарын ешқашан айтпауға" қатаң ант бергенін жазды. Ли Бригам Янгқа үндістердің кінәлі екенін, "бұл іске ешқандай ақ адам араласпағанын" айтты. Кейін Ли өзінің әскери басшыларының бұйрығымен, наразылық білдіре отырып әрекет еткенін және бірнеше жыл бойы мормондық және жергілікті билікте белсенді болып қала бергенін мәлімдеді.
In September 1857, the Baker–Fancher party, an emigrant group from Arkansas, camped at Mountain Meadows, a staging area in southern Utah used to prepare for the long crossing of the Mojave Desert by groups travelling westward to California. They were attacked by a combined group of Native Americans and Mormon militia men dressed as Native Americans. There were multiple motives for the conflict, including a general atmosphere of rising tensions between the US Federal government and Mormon settlers (see Utah War of 1857 1858) and a rumor that the Baker–Fancher party included those who had murdered Mormons at the 1838 event known as Haun's Mill massacre. On the third day of the siege, Lee (not dressed as a Native American) approached the Baker–Fancher encirclement under cover of a white flag and convinced the emigrants to surrender their weapons and property to the Mormons in return for safe conduct to nearby Cedar City. The emigrants accepted the offer and surrendered, however approximately 120 of the Baker–Fancher party were then killed by Mormon militia and Paiute Indians, leaving only about 17 small children as survivors. William Ashworth notes in his autobiography that after the massacre, the "leaders among the white men had bound themselves under the most binding oaths to never reveal their part in it." Lee told Brigham Young that the Indians had been solely responsible, that "no white men were mixed up in it." Lee later maintained that he had acted under orders from his militia leaders, under protest, and remained active in Mormonism and local government for several years afterwards.
Тұтқындау және өлтіру
1874 жылы Ли қырғынға қатысқаны үшін тұтқындалып, сотқа тартылды. Бірінші сот алқасы шешім қабылдай алмады, себебі айыптау тарапы Бригам Янгты қырғынның нағыз ұйымдастырушысы ретінде көрсетуге тырысты. 1876 жылы өткен екінші сотта кінә толығымен Лидің үстіне жүктелді, ол сотталып, өлім жазасына кесілді. Ли өзінің кінәлі екенін мойындады, бірақ ешқандай адамды жеке өзі өлтірмегенін айтты. Ол бастапқыда осы іске қарсы болғанын, кейін басқа мормон басшыларының кінәсін жасыру үшін оны құрбандыққа шалғанын мәлімдеді. Ли Бригам Янгтың оқиғадан кейін ғана хабардар болғанын айтты. Алайда, Джон Д. Лидің «Өмірі мен мойындаулары» атты кітабында (немесе редактордың қолымен) былай деп жазылған: «Сол күнден бері мен генерал Джордж А. Смиттың сол кезде Оңтүстік Ютаға барып, халықты капитан Фанчердің көшін жоюға дайындағанына сеніп келемін, және қазір оның Бригам Янгтың тікелей бұйрығымен осы мақсатта жіберілгеніне сенемін». 1877 жылдың 23 наурызында Ли 1857 жылғы қырғын болған жерде, Маунтин-Медоус қаласында атылып өлім жазасын алды. Оның соңғы сөздерінде Янгқа сілтеме жасалды: «Мен Бригам Янгтың қазір үйретіп, істеп жүргендерінің бәріне сенбеймін. Мұны кім естісе де маған бәрібір. Бұл менің соңғы сөзім. Мен қорқынышты, жамандыққа толы жағдайда құрбан болдым». 1961 жылдың 20 сәуірінде ЛДС шіркеуі Лидің шіркеу мүшелігін қайта жаңартты.
In 1874, Lee was arrested and tried for leading the massacre. The first trial ended inconclusively with a hung jury, seemingly because of the prosecution's attempt to portray Brigham Young as the true mastermind of the massacre. A second trial in 1876, in which the prosecution placed the blame squarely on Lee's shoulders, ended with his conviction and he was sentenced to death. Lee never denied his own complicity, but claimed he had not personally killed anyone. He said he had been a vocally reluctant participant and later a scapegoat meant to draw attention away from other Mormon leaders who were also involved. Lee further maintained that Brigham Young had no knowledge of the event until after it happened. However, in the Life and Confessions of John D. Lee he (or an editor) wrote, "I have always believed, since that day, that General George A. Smith was then visiting southern Utah to prepare the people for the work of exterminating Captain Fancher's train of emigrants, and I now believe that he was sent for that purpose by the direct command of Brigham Young." On March 23, 1877, Lee was executed by firing squad at Mountain Meadows on the site of the 1857 massacre. His last words included a reference to Young: "I do not believe everything that is now being taught and practiced by Brigham Young. I do not care who hears it. It is my last word I have been sacrificed in a cowardly, dastardly manner." On April 20, 1961, the LDS Church posthumously reinstated Lee's membership in the church.
Ұрпақтар
Лидің 19 әйелі және 56 баласы болған, ал оның ұрпақтары қазір өте көп. Бұрынғы бас заңгер Рекс Э. Ли – Джон Лидің тікелей ұрпағы, сондай-ақ оның ұлдары Юта штатының сенаторы Майк Ли және Юта Жоғарғы Сотының судьясы Томас Р. Ли де оның ұрпақтары. Гордон Х. Смит тағы бір ұрпақ болып, Орегон штатынан АҚШ сенаторы болды. АҚШ өкілдері Мо Удалл (Аризона штаты, Демократ) және Стюарт Удалл (Аризона штаты, Демократ) және олардың ұлдары, сенаторлар Марк Удалл (Колорадо штаты, Демократ) және Том Удалл (Нью-Мексико штаты, Демократ) да оның ұрпақтарынан. Стюарт Удалл Джон Ф. Кеннеди және Линдон Б. Джонсон президенттері кезінде АҚШ Ішкі істер министрі қызметін атқарды. Оның тағы да көптеген белгілі ұрпақтарының тізімі үшін Lee–Hamblin отбасы туралы да қараңыз.
Lee had 19 wives and 56 children, and his descendants are now numerous. Former solicitor general Rex E. Lee is a direct descendant of John Lee, as are his sons Senator Mike Lee of Utah and Utah Supreme Court justice Thomas R. Lee. Another descendant, Gordon H. Smith, was a U. S. senator from Oregon. U. S. representatives Mo Udall (D–AZ) and Stewart Udall (D–AZ) and their respective sons, senators Mark Udall (D–CO) and Tom Udall (D–NM) are also descendants. Stewart Udall served as United States Secretary of the Interior under presidents John F. Kennedy and Lyndon B. Johnson. See also the Lee–Hamblin family for a list of more of his noteworthy descendants.
Фильмдердегі бейнелеулер
Джон Лиді Джон Гриз "Сентябрь таңы" (2007) фильмінде сомдады.
John Lee was portrayed by Jon Gries in the film September Dawn (2007).