Кіріспе

Гонконг актері Томми Там Фу Винг (湯美, 1946 жылғы 19 тамызда туған), кәсіби сахналық аты Ти Лунг (Ti Lung) – Гонконг актері, Шоу Брадерс студиясының көптеген фильмдеріндегі басты рөлдерімен әйгілі, әсіресе "Дуэль", "Қан бауырлар", "Интригалық рулар", "Кек алушы бүркіт", "Жүректі семсерші" және оның жалғасы, сондай-ақ классикалық Джон Ву фильмдері "Асқан жақсылық" және оның жалғасы.

Ерте өмір

1946 жылы 19 тамызда Ти Қытайдың Гуанчжоу провинциясы, Гуандун, Синьхуй ауданында 4 адамдық отбасында – өзі, ата-анасы және кіші әпкесі – дүниеге келді. Ол 4 жасқа толғанда, бүкіл отбасы Гонконгқа көшіп кетті. Гонконгтағы Итон мектебінде білім алды. Бірақ әкесі қайтыс болған соң, отбасын күтін үшін 11 жасында оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Алғашқыда ол азық-түлік дүкенінде жеткізуші болып жұмыс істеді, көбінесе сүт, газет және азық-түлік тасыды. 17 жасында көшедегі топтардан қорғану үшін Жю Ваннан Винг-Чунды үйренді.

Мансап

1968 жылы, колледждің екінші курсын бітіргеннен кейін, Ти Лунг Шоу ағайындарының жарнамасына жауап беріп, Шоу актерлік курсына түсуге өтініш берді. Курсты бітірген соң, ол Чан Чхтың «Бір қолды семсершінің оралуы» фильмінде шағын рөл алды. Чан Чх оның әлеуетін бірден танып, келесі жобасында – «Соқпаққа тірелген» фильмінде басты рөлді ұсынды, онда ол Голден Чан Хун Литпен бірге ойнады. Осы рөл оның мансабын классикалық ушу фильмдеріндегі ең танымал актерлердің бірі ретінде бастады. Сол кезде Ти Лунг күрестік өнер шебері Цзиу Ваннан Винг Чунды үйренуін жалғастырды. Цзиу Ван Ти Лунға Винг Чун бойынша оқуын аяқтағаннан кейін сертификат берді, ал Ти Лунг кейіннен дзюдо, муай тай, таэквондо, ушу және атпен жүру сияқты басқа да жекпе-жек өнерлерін (және сахналық өнер дағдыларын) үйренді. Мансабының келесі кезеңінде Ти Лунг Дэвид Чанг, Александр Фу Шенг, Ку Фенг, Чен Куан Тай, «Улы Жеңіс» тобы және сол кездегі басқа да ірі Шоу Брос жұлдыздарымен жиі бірге жұмыс істеді, көбінесе шатқалды, мәрт батыр және қабілетті жекпе-жекші рөлінде ойнады. Ти Лунг, сондай-ақ, Шоу студиясының ең құрметті режиссері Чан Чхпен бірлесіп жұмыс істегендігімен де танымал, ол оны «Соқпаққа тірелген» (1969), «Қылышың болса, саяхатта» (1969), «Кек алу» (1970), «Батырлар» (1970), «Дүел» (1971), «Жұдырықтардың қақтығысы» (1971), «Қаһарлы екеу» (1971), «Ашулы қонақ» (1972), «Төрт салтшы» (1972), «Қан бауырлар» (1973) және «Капитан» (1973) сияқты 20-дан астам фильмде бірге ойнаған актер Дэвид Чангпен бірге жұлдызға айналдырды. Олардың табысының арқасында үшеуі «Темір үшбұрыш» деп аталды. 1970-ші жылдардың басында Ти Лунгтың ең танымал фильмдерінің бірі – «Қан бауырлар» (1973) болды, ол Тайваньдағы 11-ші «Алтын жылқы» кинофестивалінде «Ерекше өнер көрсеткені үшін» арнайы сыйлықты және 1973 жылғы Азия киносы сыйлығының жюри арнайы сыйлығын жеңіп алды. 1974 жылы Ти Лунг Роберто Леони режиссерлік еткен неміс фильмінде Les Humphries Singers тобымен бірге ойнады («Es knallt und die Engel singer» фильмінде Буч Лион рөлінде). Одан кейін Ти Лунг Лар Кар Лёнг, Чу Юань, Сун Чунг және Тонг Гаймен бірлесіп, «Санжыралы қылыш» (1976), «Интригалар кланы» (1977), «Сентиментальды қылышкер» (1977), «Ақталушы бүркіт» (1978) және «Шаолин ханзадасы» (1983) сияқты бүгінгі күнге дейін сүйікті фильмдерді түсірді. Шоу ағайындарының ушу фильмдерін шығарудың әйгілі стандартты формуласы Чу Юаньды режиссер, Гу Лонгты түпнұсқа драматург, ал Ти Лунгты басты кейіпкер ретінде қабылдады. Чу Юань басқа режиссерлерге қарағанда Гу Лонг фильмдерін көбірек түсірді, ал Ти Лунг 1977 жылғы «Интригалар кланы», 1978 жылғы «Жартылай адам – жартылай құс» фильмі, 1976 жылғы «Санжыралы қылыш» және 1977 жылғы «Сентиментальды қылышкер» сияқты басқа актерлерге қарағанда Чу Юань фильмдерінде көбірек ойнады. 1979 жылы ол 1978 жылғы «Ақталушы бүркіт» фильміндегі «Қара бүркіт» рөлі үшін 25-ші Азия киносы сыйлығында «Үздік актер» сыйлығын жеңіп алды. 1980-ші жылдары Шоу Брос студиясынан кеткеннен кейін Ти Лунгтың мансабы нашарлап, 1986 жылға дейін созылды, ол Джон Ву «Жақсы болашақ» фильмінде Чоу Юнфатпен бірге Триада мүшесі Сонг Це Хо рөлінде ойнады. Фильм кассада үлкен табысқа қол жеткізді және Ти Лунгты қайтадан халық назарына түсірді, бірақ ол жас, келбетті жекпе-жекшіден азап шеккен, батыр-жаншыл гангстерге айналдырды. Фильмдегі рөлі үшін ол 1986 жылғы 23-ші «Алтын жылқы» кинофестивалінде «Үздік актер» сыйлығын жеңіп алды. Осы рөлден кейін Ти Лунгтың келесі танымал рөлі Джеки Чанмен бірге «Мас шебер II» фильмінде болды, онда ол қытай халық қаһарманы Вонг Фэй Хунның әкесі Вонг Кей Инг рөлін сомдады. 1994–1995 жылдары Ти Лунг TVB телеарнасы үшін түсірілген «Пак Чжоның әділеттілігі» телесериалында Бао Чжэнь рөлін ойнады. Бұл сериал Гонконг теледидарынан көрсетілген кезде, Қытай мен Гонконгтағы көптеген жанкүйерлер Ти Лунг/TVB-ның Бао Чжэнін Джин Чаочунь/Қытайдың Бао Чжэнімен салыстырды. Ти Лунг сондай-ақ Энди Лаумен «Үш патшалық: Аждаһаның қайта тірілуі» фильмінде легендарлық Гуан Ю рөлінде жұмыс істеді. Содан бері ол теледидарда әр түрлі рөлдерде тұрақты түрде жұмыс істеп келеді. 1999 жылы Ти Лунг «The Kid» (1999) фильмінде сэр Лунг рөлін ойнағаннан кейін фильмдерге қайта оралды, бұл оған 2000 жылы Гонконг киносының 19-шы сыйлығында «Үздік қосалқы актер» сыйлығын жеңіп алуға мүмкіндік берді. 2007 жылы ол «Алтын Баухиния» сыйлығының өмірлік жетістіктері үшін сыйлығын алды. 2015 жылға дейін ол Гонконг пен Малайзияның бірлесіп түсірген «The Kid from the Big Apple» фильмінде Мастер Лам рөлін ойнады. Бұл рөл оған 7-ші Макао халықаралық кинофестивалінде «Үздік актер» сыйлығын жеңіп алды. Фильмнің жалғасы 2017 жылдың қараша айында Малайзияда көрсетілуге жоспарланған.

"Ти Лунг" атты сахналық есімнің шығу тегі

Бала кезінде Ти Лунг француз актері Ален Делонға зор құрметпен қараған. 1968 жылы Шоу Бразерс студиясында ол өзі сияқты жақсы актер болу ниетімен Ален Делонға ұқсайтын есім қоюды өтінді. Бір күні өндіріс бөліміндегі (Мона Фонг) хатшы оған "Ти Лунг" есімін таңдап берді, ол жарасып қалды. "Ти" сөзі бақытты білдіретін алдынан келетін сөз, ал "Лунг" - айдаһар деген мағынаны тасыды.

Жеке өмір

1975 жылы Ти Лунг сұлулық королевасы және актриса Тао Ман Мингке үйленді. 1980 жылы Тао Там Чун Ин (譚俊彦) атты ұл туды. Ол сонымен қатар Джерри Лэмб пен Ян Лэмбтің інісі.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1969 Бір қолды семсершінің оралуы (獨臂刀王) Лу Хонг Өлім нүктесі (死角) Чжан Чун Қаруы бар, саяхаттаймын (保鏢) Сианг 1970 Кек алу! (報仇) Гуан Юлоу Батырлар (十三太保) Ши Цзинси Әнші-қатқасыр (小煞星) музыкант камео 1971 Қыран патша (鷹王) Цзинь Фэй Жаңа бір қолды семсерші (新獨臂刀) Фэн Цзюньцзе Дуэль (大決鬥) Тан Жэньцзе Атақты есімсіз батырлар (無名英雄) Тие Ху Жұдырықтардың жекпе-жегі (拳擊) Вэнь Лие Қақтығысқан егіздер (雙俠) Бао Тинтянь 1972 Ашулы қонақ (惡客) Вэнь Лие Су жолы (水滸傳) У Сун Қылыш шеберлерінің трилогиясы (群英會) Сюй Шиин 3-бөлім: "Ақ су жағалауы" (白水灘) Жастар (年輕人) Лам Тат Ылғилық орман (快活林) У Сун Төрт атты (四騎士) Фэн Сяо 1973 Қан бауырлар (刺馬) Ма Синьи Ұрпақтар арасындағы дау (叛逆) Лин Чжао Капитан (大海盜) Чжан По Цай 1974 Есірткіге тәуелді (吸毒者) Куан Чэн чун Сынықтар (Shatter) Тай Пах Шаолиньнің бес ұстазы (少林五祖) Цай Те чун Екі жақтан сүйіскендер (小孩與狗) Жабайы бестік (五虎將) Фан И фэй «Жарылыс» және періштелер әні (Es knallt und die Engel singen) Слим Чу Ұзаққа созылған махаббат (Love as Long Tin) Ұшқыш доңғалақтағы жас ғашықтар (電單車) Сун Да Сондай-ақ режиссер 1975 Жаңа көтерілісші Ген Лай Сондай-ақ сценарист және режиссер Барлық адамдар бауыр (All Men Are Brothers) У Сун Қара магия (Black Magic) Сюй Нуо Императрица (The Empress Dowager) Гуансюй императоры 1976 Соңғы дауыл (The Last Tempest) Гуансюй императоры 7 адамдық армия Батальон командирі У Чаочжэн Шаолинь ғимараты Цай Дэчжун Жылан ханзадасы Жылан ханзадасы Қара магия 2-бөлімі Ци Чжунпин Сиқырлы қылыш (The Magic Blade) Фу Хунсюэ 1977 Интригалар кландары (Clans of Intrigue) Чу Люсян Кек алуға ұмтылыс (Pursuit Of Vengeance) Фу Хунсюэ Өлім жекпе-жегі (Death Duel) Фу Хунсюэ Ұшқыш гильотин 2 (The Flying Guillotine 2) Ма Тан Кунг-фу мұрагері Жаде жолбарысы (The Jade Tiger) Чжао Уцзи Теңіз командалары (The Naval Commandos) Капитан Лян Гуаньцин Сентименталды қылышкер (The Sentimental Swordsman) Ли Сюньхуан Батыл садагер (The Brave Archer) Дуань Чжисин 1978 Кек алушы қыран (The Avenging Eagle) Қара қыран Чик Мин син Құбыжық туралы аңыз (Legend of the Bat) Чу Люсян Қылыштың жаны (Soul of the Sword) Атаусыз Семсерші және құпиялы әйел (Swordsman and Enchantress) Мырза Сяо 1979 Өлімге әкелетін сындыратын қылыш (The Deadly Breaking Sword) Дуань Чанцин Кунг-фу оқытушысы (The Kung Fu Instructor) Ван Ян Гуандуннан шыққан он жолбарыс (Ten Tigers from Kwangtung) Лай Яньчиу 1980 Сотталған кісі өлтіруші (The Convict Killer) Тенг Пяо/Темір тізбек Батырлар (The Heroes) Ко Фэй / Вонг Фэй Сентименталды қылышкердің оралуы (Return of the Sentimental Swordsman) Ли Сюньхуан 1981 Батыл садагер 3 (The Brave Archer 3) Дуань Чжисин Император және оның бауыры (Emperor and His Brother) Чэнь Цзяло 1982 Кландар арасындағы жанжал (Clan Feuds) Тие Чжунтан Шаолинь ханзадасы (Shaolin Prince) Дао Син Жолбарыс өлтіруші (Tiger Killer) У Сун Сентименталды қылышкердің қауіптері (Perils of the Sentimental Swordsman) Чу Люсян Гонконг жалдамалы әскерлері (Mercenaries from Hong Kong) Ло И 1983 Аждаһаның жасырын күші (The Hidden Power of the Dragon Sabre) Генерал Тие Чжэнь Саяхатшы қылышкер (Roving Swordsman) Шэнь Шэнйи 1984 Ішкі кеңістіктен келген дос (A Friend from Inner Space) Джо Вэн Тағдырдың чемпионы (Destiny's Champion) Бенсон Чжан Өлімге әкелетін тұраққа түскен ниндзя (Ninja in the Deadly Trap) Өлім сақинасы (Death Ring) Шанхай 13 Док басшысы Есірткі және кунг-фу шебері (Opium and the Kung Fu Master) Тие Цяо Сан 1985 Шебер кері қайтарады (The Master Strikes Back) Оқытушы Тун Тие Чжэн 1986 Жақсы ертең (A Better Tomorrow) Сун Чи Хо Нағыз түстер (True Colours) Хо Лун Кинемен бомбалары (The Kinemn Bombs) 1987 Жақсы ертең 2 (A Better Tomorrow 2) Сун Чи Хо Уислі туралы аңыз (The Legend of Wisley) Пак Кей Вай Мэй Джейн Командир Халық қаһарманы (People's Hero) Санни Ку 1988 Қала соғысы (City War) Кен Чоу Жолдағы жолбарыс (Tiger on Beat) Лун Заң немесе әділдік? (Law or Justice?) Лонг Фэй Мені сүй, әке (Love Me Dad) Кен Чанг 1989 Жаңа ғанибеттер (Just Heroes) Лун Камео Жүргін, тұрма (Run, Don't Walk) Лук Пуи 1990 Қылмыстың көкірегі (The Killer's Blues) Вай И Минг 1991 Той (The Banquet) Аспаз Камео 1993 Ашулы қылыш (Blade Of Fury) Тан Си Тунг / Чонг Фэй Бірінші оқ (First Shot) Вонг Ят Чунг Жауынгердің трагедиясы (A Warrior's Tragedy) Фу Хун Сует Аяқ киімсіз бала (The Bare Footed Kid) Тюен Чинг ван 1994 Мас шебер II (Drunken Master II) Вонг Кей Ин 1999 Бала (The Kid) Сер Лунг 2000 Менің атымды тазалаңыз, мырза коронер! (Clean My Name, Mr. Coroner!) Офицер ЦК Лау Жоғары К Зенг Парамаунт Мотель Мастер Күн 2001 Судьядағы тұман (Mist in Judge) Фун Ка ваи 2002 Шымкенттік ойын (Frugal Game) Делон 2003 Жұлдызды жүгіруші (Star Runner) Бауырлас Лунг Грей 2005 Жаңа туылған, күшті өмір сүру! (New Born, Living Strong!) 2006 Аспандық миссия (Heavenly Mission) Чо Хун Әйелім гангстер 3 (My Wife Is a Gangster 3) Басшы Лам Соңғы би (One Last Dance) Капитан Сингапурлық фильм 2008 Жүргін, әке (Run Papa Run) Мейбелдің әкесі Үш патшалық: Аждаһаның қайта тірілуі (Three Kingdoms: Resurrection of the Dragon) Гуан Ю Көбелектердің махаббаты (The Butterfly Lovers) Чжу Гонгуань 2010 Нефрит және інжу (The Jade and the Pearl) Патша Жауынгердің жолы (The Warrior's Way) Ең қайғылы сыбызғы (Saddest Flute) Мұздаған (Frozen) Сан 2013 7 Қаскөй (7 Assassins) Префект Чук 2015 Махаббаттың бәрі (All You Need Is Love) Ескі капитан 2015 Үлкен алмадан келген бала (The Kid from the Big Apple) Ұстаз Лин (Лин Чун Жен) 2017 Үлкен алмадан келген бала 2: Біз ұмытпаймыз (The Kid from the Big Apple 2: Before we forget) Лин Чун Жен 2018 Демалыс (Staycation (一家大晒)) 2019 Теңіздегі тұздық (Mermaid in the Sea)