Кіріспе

Палайо Фалиро (Παλαιό Φάληρο, ; Katharevousa: Palaion Faliron, Παλαιόν Φάληρον, "Ескі Фалер") – Сарон шығанағының жағалауында орналасқан қала және Грекияның Афина агломерациясының оңтүстік бөлігіндегі муниципалитет. 2021 жылғы халық санауы бойынша 64 863 тұрғыны бар. Оны Афинаның басқа аудандары – Каллитея, Неа Смирни, Агиос Димитриос және Алимос – қоршап тұр. Пикродафни арнасы Палайо Фалиро мен Алимос шекарасында теңізге құяды. Палайо Фалиро Афина Ривьерасы деп аталатын аймақтың солтүстік-батыс бөлігінде жатыр. Жағалау аймағы 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қарай қайта жаңартылып, қазір жағалау бойындағы серуендеу жолы, бірнеше спорт аренасы, яхта порты және Әскери-теңіз дәстүрі паркі орналасқан, онда мұражай кемелері көрсетіледі. Палайо Фалироның шағын аудандары: Амфитея, Батис, Эдем, Панагица, Флоисвос, Пальмира, Пикродафни, Агия Варвара және Копсачила.

Климат

Палайо Фалиро Афина Ривьерасында орналасқан, ыстық, жартылай құрғақ климатқа (Кеппен климаттық жіктелімі: BSh) ие, және жазда ыстық Жерорта теңізі (Csa) климатына жақын. Қыстары жұмсақ, жаздары ыстық, әсіресе жазғы түндері жылы болады.

Тарих

Ежелгі грек және қазіргі грек тілдерін жазу және латын әрпіне көшіру ережелері айқын ерекшеленеді, бұл шатасу тудыруы мүмкін. Сондықтан грек атауы Φάληρον (Фалерон) ағылшын тілінде әртүрлі нұсқаларда кездесуі мүмкін (Фалерум, Фалиро т.б.), тарихи контекстке байланысты, бұл сөздің бір екенін жасырады. Фалерон ежелгі дәуірде маңызды орын болған, және қазір де Афинаның демі болып табылады; алайда, оның классикалық географиясының нақты анықтамасы жоқ, бірақ демнің орналасқан жері жақсы белгілі. Паузаний бұл жер Афина мен Колия мүйісінен (яғни Айос-Космас) 20 стадий қашықтықтағы жағалауда орналасқан деп жазған. Страбон Пирейдің шығысындағы жағалау демдерін тізімдеп, Фалероннан бастайды. Ежелгі қала орны – бұл Әулие Георгий шіркеуінің айналасындағы аудан және батыстағы ашық тіректейтін порты. Ескі Фалеронның биіктіктерінен теңізге дейін конгломерат тас блоктарының қалдықтары табылған, және олар Фукидид жазған Фалерон қабырғасының бөлігі болуы мүмкін. Паузаний рим кезеңінде Фалерон белгісіз құдайға арналған алтарьға ие болғанын атап көрсетеді (Фалерондағы Зевс ғибадатханасының жанында). Император Юстиниан тұсында, византиялық Стефан өзінің географиялық сөздігінде «Этникада» Фалеронды Аттиканың демі және порты деп жазған. Рим-Византия империясынан кейінгі франк билігі кезінде Афина соңғы рим қабырғаларының ішінде шектелген, ал одан тыс жерлер қараусыз қалған. Осман кезеңінде порт Porto Vecchio (ескі порт) деп аталған, ал оның порты бір кезде Әулие Николайға арналған шағын шіркеу болған Әулие Георгий шіркеуінің жанында орналасқан. Порттың тағы бір атауы – Әулие Николайдың Скаласы. 1674 жылы Афинадағы ағылшын консулы Жан Жиро бұл жерді «Үш мұнара» немесе Трипирги деп атады, бұл атау 19 ғасырға дейін сақталды. Бұл атау, көбінесе, орта ғасырларда осы аудандағы ежелгі қираған орындарының болуына байланысты туған. Фалерон шайқасы 1827 жылдың мамыр айында Грек тәуелсіздік соғысы кезінде Акропольде қоршауда қалған гректерге көмектесу мақсатымен жасалған сәтсіз әрекеттің бөлігі болды. Грек әскері «Үш мұнара» аумағына қонды және Акропольге қарай жылжыды, бірақ экспедиция апатқа ұшырады және маусым айында бекініс капитуляциялады. 19 ғасырдың соңында бұл аудан ескі Фалерон деп аталды, 1850-1860 жылдары Нео-Фалерон елді мекенінің дамуынан кейін, қазір Пирейдің маңындағы қалашыққа айналды. 1920 жылға дейін ескі Фалерон – бұл теңіз жағалауындағы шағын ауыл, онда үйлер азырақ, ал олардың арасында бидай, арпа және сұлы егілген, сондай-ақ көптеген жүзімдіктер болған. Кейбіреулері балықшылар, ал көпшілігі шаруалар, малшылар және мал өсірушілер болған. 1883 жылы ескі Фалеронды Афинамен байланыстыратын алғашқы қоғамдық көлік – атпен жүретін трамвай желісі ашылды. 1890 жылы бу трамвайлары енгізілді, кейіннен электрлендірілді. Батыс «Дельта» ауданында 1926 жылдың тамызында Бриндизи – Фалиро – Стамбул бағытымен бірінші халықаралық рейсі бар теңіз ұшақтары әуежайы ашылды. 2000-шы жылдарда, әсіресе 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындары кезінде Палайо Фалиро инфрақұрылымында үлкен жақсартулар жасалды, мысалы, Афинаның оңтүстік жағалау аймағын қамтитын 3-трамвай желісі құрылды.

Көлік

Палайо Фалироның негізгі даңғылдары – оны Пирей портымен және басқа оңтүстік қалашықтармен байланыстыратын теңіз жағалауындағы Посейдонос даңғылы, сондай-ақ Палайо Фалироны Афина орталығымен байланыстыратын Андреа Сингроу даңғылы. Палайо Фалиро трамвай және автобустармен қамтамасыз етілген. Палайо Фалиро X96 экспресс автобус бағыты арқылы Афина халықаралық әуежайымен тікелей байланысқа ие. Афродита көшесінде Посейдонос даңғылын кесіп өтетін жаңа жаяу өткел салу жоспарлануда.

Палайо Фалироның шіркеулері

Палайо Фалироның ең көне шіркеуі – Хиротагародағы Әзіз Георгий шіркеуі, Теңіз салт-дәстүрі мұражайының жанында орналасқан. Ол, шамамен, 17 ғасырда салынған, сол кезде түріктер бұл аймақты «Үш мұнара» деп атаған. 1985 жылы қайта жаңартылған. Әзіз Александр шіркеуі – Палайо Фалироның қалалық шіркеуі, ол Әзіз Александр көшесінде, қаланың басты сауда көшесінде, Алькионис көшесінің бұрышында орналасқан. Палайо Фалиро халқының өсіп келе жатқан рухани қажеттерін қанағаттандыру мақсатында, шіркеу 1916 жылдың 5 маусымында «Палайо Фалиро қалалық лигасының» тапсырысымен, Константинополь архиепископы Әзіз Александрдың құрметіне салынды. Іргетасы сол кездегі ханзада, кейіннен Грекия королі Александрдың қатысуымен қаланды. 1952 жылы шіркеу сол жерде толығымен қайта салынды. Марияның көтерілу шіркеуі Ахилл көшесінде орналасқан. Бұл ғимарат Константинопольдегі Ая София шіркеуінің үлгісімен салынған, ірі әрі әсем. Алғашқы шіркеу 1930 жылы салынған, ал 1969 жылы өртенген. Әзіз Варвара даңғылындағы Әзіз Варвара шіркеуі, Палео Фалироның сол аттас ауданына есім берген. 1936 жылы бастапқыда ағаш шіркеу ретінде салынған, ал қазіргі Византия стиліндегі шіркеу 1965 жылы аяқталды. Амфитеас көшесіндегі Агия Кириаки шіркеуі 1955 жылы жеке ағаш шіркеу ретінде құрылды. 1957 жылы ол қалалық шіркеуге айналды. Қазіргі тас ғимарат 1964 жылы салынды, ал аумағында Палеолог көшесінің бұрышында жеке тас мұнара орналасқан.

Спорт

Грекия скауттары Палайо Фалиро қаласында теңіз скауттары тобына ие. Палайо Фалиро қаласында сондай-ақ А1 су поло командасы, AC Palaio Faliro бар. Палайо Фалиро қаласы грек баскетбол клубы Paleo Faliro B. C.-нің де орналасқан жері, қазіргі уақытта бұл клуб Грекияның екінші лигасына қатысады.