Кіріспе

ғимараттың өзі Клементинум – Прагада орналасқан тарихи ғимараттар кешені, онда Чехия Республикасының Ұлттық кітапханасы орналасқан. Бұрын кешенде Ұлттық, Университет және Техникалық кітапханалар орналасқан; Қалалық кітапхана да Марианскэ-Намести алаңында жақын жерде болды. 2009 жылы Техникалық кітапхана мен қалалық кітапхана Техника 6 мекенжайындағы Прага Ұлттық техникалық кітапханасына көшірілді.

Тарих

Оның тарихы 11 ғасырда Әулие Климентке арналған шағираттың құрылуымен басталады. Орта ғасырларда Доминикан монастыры салынды, ол 1556 жылы иезуиттер колледжіне айналдырылды. 1622 жылы иезуиттер Карл университетінің кітапханасын Клементинумға көшірді, ал колледж 1654 жылы университетпен біріктірілді. Иезуиттер 1773 жылы император Мария Тереза Клементинумды обсерватория, кітапхана және университет ретінде құрғанға дейін сақталды. Ұлттық кітапхана 1781 жылы құрылды және 1782 жылдан бастап Клементинум міндетті депозиттік кітапхана мәртебесіне ие болды. 1918 жылы жаңадан құрылған Чехословакия мемлекеті кітапхананы басқаруды өз қолына алды. 1990 жылдан бері ол Ұлттық кітапхана болып табылады. Онда Моцарт туралы материалдардың жинағы, Тихо Браге және Коменскийге қатысты деректер, сондай-ақ чех әдебиетінің тарихи үлгілері сақталған. Архитектурасы барокко стилінің көрнекті мысалы болып табылады және 20 000 шаршы метрді алып жатқан Клементинум Прагадағы Прага сарайынан кейінгі екінші ірі кешен болып есептеледі. 2006 жылға дейінгі бірнеше жыл бойы болашақ кітапхана қорына арналған кеңістікті кеңейту мүмкіндіктері талқыланды, себебі қазіргі Клементинум ғимараттарының сыйымдылығы 2010 жылға дейін толып қалуы күтілді. 2006 жылғы 10 қаңтарда Прага билігі Прага орталығына жақын, Летна ауданында орналасқан қалалық меншікті Ұлттық кітапханаға сату туралы шешім қабылдады. 2006 жылдың көктемінде жаңа ғимараттың жобасын іздеу үшін халықаралық сәулет конкурсы жарияланды. Конкурстың жеңімпазы Ян Каплики болды, бірақ бұл шешім күшін жойды, сондықтан Чехия Ұлттық кітапханасы әлі де жобаның мақұлдануын күтуде. 2005 жылы Чехия Ұлттық кітапханасы ЮНЕСКО-ның «Жикжи» сыйлығын (Дүниежүзілік естелік) иеленді.

Қызықты жайттар

Бір кезде Клементинум әлемдегі үшінші үлкен иезуит колледжі ретінде танымал болды. Чехия аймағындағы ең алғашқы ауа райының жазбалары 1775 жылы Клементинумда басталып, бүгінге дейін жалғасуда. Клементинум Хорхе Луис Борхестің "Құпия керемет" шығармасында еске алынады. Басты кейіпкер Клементинум кітапханасы туралы арман көреді, онда кітапханашылар кітаптардың арасынан Құдайды іздейді. Кітапханашылардың бірі: "Құдай Клементинумның төрт жүз мың кітабының біріндегі бір беттегі бір әріпте жатыр. Менің әкелерім мен олардың әкелері сол әріпті іздеді, мен де оны іздеп көзімді жоғалттым", – дейді. Сонда бір оқырман кіріп, басты кейіпкерге атлас әкеледі, ол атлассыз екенін айтады. Басты кейіпкер кітапты кездейсоқ ашып, Үндістан картасын табады, оның ең кішкентай әріптерінің біріне тиіп, содан кейін Құдайды табады. Клементинум ішіндегі барокко стиліндегі кітапхана залы әдемі интерьерымен, оның ішінде Ян Хиблдің төбе суреттерімен танымал.