Кіріспе

Жапондық реактивті жаттығу ұшағы

{|Infobox aircraft type
|type = Intermediate trainer aircraft
|national origin = Жапония
|manufacturer = Kawasaki
|designer =
|first flight = 1985 жылдың 29 шілдесі
|introduced = 1988
|retired =
|status = Қызметте
|primary user = Жапония Әуе Күзет Құрамасы
|more users =
|produced = 208+
|number built =
|unit cost= 18 миллион доллар (1988) Бірінші XT-4 прототипі 1985 жылдың 29 шілдесінде ұшты, ал бірінші өндірістік ұшақ 1988 жылдың қыркүйегінде жеткізілді.

Шығу тегі

1981 жылдың қараша айында Кавасаки компаниясы Mitsubishi және Fuji компанияларының бәсекелес ұсыныстарын жеңіп, Жапонияның MT X бағдарламасының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін KA 850 деп аталған оқу ұшағын жобалау және өндіруге негізгі мердігер болып таңдалды. Бұл, Жапония Әуе Күштерінде (JASDF) қолданыста болған Fuji T-1 реактивтік оқу ұшағын алмастыруға бағытталған болатын. Сонымен қатар, болашақ оқу ұшағының сол кездегі Mitsubishi T-2 ұшағы жүзеге асырып келген оқу бағдарламаларының бір бөлігін қабылдауы да жоспарланған еді, ал Mitsubishi T-2 – Mitsubishi F-1 истребителінің негізі болған, жоғары жылдамдықты оқу ұшағы. Кавасакидің жобалау тобын авиация инженері Кохи Изозаки басқарды және Жапон қорғаныс агенттігінің жоспарлаушыларымен тығыз байланыста жұмыс істеді. Жобаға саяси талаптар да енгізілуі керек болды; типтің алғашқы толыққанды жапондық өндіріс турбовентиляторлық қозғалтқышы – Ishikawajima Harima F3 IHI 30 қозғалтқышымен жабдықталуына ерекше мән берілді. Оқу ұшағының берік, зақымдануға төзімді және ұзақ қызмет ететін конструкциясы болуы қажет еді. Осы мақсатқа жету үшін, радиолокациялық дөңгелек, артқы қанаттың бөліктері, құйрық бөлімі және шасси сияқты элементтерде карбон талшығы мен кевлардан жасалған композиттік материалдарды шектеулі түрде қолдану туралы шешім қабылданды. Компьютерлік жобалау (CAD) және компьютерлік өндіріс (CAM) технологиялары да кеңінен пайдаланылды. Осы жұмыстардың нәтижесінде Т-4 оқу ұшағы жасалды. Әуе кеңістігі саласындағы Flight International журналының мәліметінше, егер бағасы тиімді болғанда, Т-4 әлемдік оқу ұшақтары нарығында бәсекеге қабілетті өнім болуы мүмкін еді, бірақ ұзақ жылдар бойы сақталған жапон саясатының әскери экспортты шектеуі осындай экспорттық мүмкіндіктерге жол бермеді. Сондықтан, ұшақтың шетелдік тұтынушыларға сатылуының перспективасы болмады және ол бастапқыда JASDF ғана пайдаланатыны белгілі болды.

Бірінші ұшу

1985 жылдың 29 шілдесінде XT 4 деп белгіленген прототип алғашқы ұшуын жасады. Аэрологиялық сынақтар жүргізген пилоттардың баяндамасына сәйкес, XT 4 ұшағының дыбыс асты жылдамдықтағы маневрлеу қабілеті McDonnell Douglas F 15 Eagle истребителінен артық болған. Төрт XT 4 прототипімен жүргізілген ұшу сынақтары екі жарым жылдан соң, шамамен 500 жеке ұшудан кейін аяқталды. Алған нәтижелерге сәйкес, тек қана шағын өзгерістер енгізілді, мысалы, тежегіштерді жақсарту және гидравликалық басқару жүйесін жетілдіру. T 4 ұшағын Mitsubishi, Fuji және Kawasaki компанияларынан құралған консорциум өндірді, аталған консорциумға Kawasaki компаниясы жетекшілік етті.

Дизайн

Kawasaki T 4 – жапондық субсоникалық аралық жаттығушы реактивтік ұшақ. Бұл екі қозғалтқышты ұшақ, оны Ishikawajima Harima компаниясы жасаған F3 IHI 30 турбовентиляторлық қозғалтқыштармен жабдықталған. Бұл қозғалтқыштар 4 тоннаға дейін итеру күшін тудыруға қабілетті және T-4 ұшағымен бірге жасалған. Қазірге дейін ұшақтың жауынгерлік модификациясы әзірленбеген, бірақ стандартты T-4 үш бекіткіш нүктеге ие, оларға түрлі әуеден әуеге зымырандар, бомбалар және пулеметтік қапты орнатуға болады.

Апаттар

1991 жылдың 12 наурызында 16 5654 ұшағы оқу ұшуынан қайтып келе жатқанда теңізге құлап, жарамсыз деп есептелді. 1991 жылдың 1 шілдесінде 06 5653 ұшағы Хоккайдо жағалауында апатқа ұшырап, бір адам қаза тапты. 2000 жылдың 4 шілдесінде Blue Impulse тобының екі ұшағы (46 5727 және 46 5720) қирады. Үш экипаж мүшесі қаза тапты. Апаттың салдарынан 2001 жылдың наурызына дейін акробатикалық жаттығулар тоқтатылды. 2014 жылдың 29 қаңтарында Blue Impulse тобының 46 5731 және 46 5745 ұшақтары Мацусиманың жанындағы жаттығу ұшуы кезінде әуеде соқтығысты. Екі ұшақ та қауіпсіз түрде базаға оралды.