Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перудегі тау. Таудың басқа да атаулары – Матарао және Матаражу. Жергілікті халық тауды көбінесе Матаражу деп атайды, бұл атау Анкаш кечуа тіліндегі "мата" (жұп) және "раху" (қарлы шың) сөздерінен шыққан, яғни "жұпты қарлы шыңдар" деген мағынаны білдіреді.
Mountain in Peru
Other names given to the mountain were Matarao and Mataraju, Mataraju being the name by which the local indigenous inhabitants prefer to call the mountain, from Ancash Quechua mata (twin) and rahu (snow peak), meaning 'twin snow peaks'.
Аңыз
Хуаскаран – Анкаш аймағында тұратын асыл адам еді, ал Хуандой – осы таудың қазіргі орнына жақын шағын қалада тұратын әйел. Хуаскаран осы қызға қатты ғашық болғандықтан, олар үнемі жасырын кездесіп тұратын. Бір күні Хуаскаранның әкесі оның кішкентай әйелге ғашық екенін біліп, Күн құдайынан жәрдем сұрады. Екі ғашықты бөлісе алмайтынын түсінген соң, оларды тауларға айналдыруға шешім берді, бірақ құдай оларды мәңгілікке біріктіріп, тау болғандарына қарамастан, махаббаттарын жалғастыруға мүмкіндік берді.
Huascarán was a noble man who lived in a certain place in Áncash, while Huandoy was a woman who lived in a small town very close to where this mountain is now. Huascarán was enormously in love with the girl, so they always saw each other secretly. One day Huascarán's father found out that he was in love with the little woman, so he asked the Sun God for help. Seeing that he could not separate the two lovers, he decided to turn them into mountains, but the divinity decided to bring them together so that despite their being mountains continued with their love.
География
Таудың екі айқын шыңы бар, олардың ең биігі оңтүстік шыңы (Хуаскаран Сур), биктігі – [биктігін қосу керек]. Хуаскаран оның айналасында орналасқан Хуаскаран ұлттық паркіне атын берді және трекинг пен тау шаруашылығы үшін танымал орын болып табылады. Хуаскаран шыңы Жер бетіндегі Жер ортасынан ең алыс нүктелердің бірі болып табылады, Эквадордағы Чимборазо шыңынан кейін орналасқан, шамамен 9,76392 м/с² үдеумен.
The mountain has two distinct summits, the higher being the south one (Huascarán Sur) with an elevation of
Huascarán gives its name to Huascarán National Park which surrounds it, and is a popular location for trekking and mountaineering. The Huascarán summit is one of the points on the Earth's surface farthest from the Earth's center, closely behind the farthest point, Chimborazo in Ecuador. with an estimated acceleration of 9.76392 m/s2.
Үстірту
Хуаскаранға көбінесе Мушо ауылынан батысқа қарай, екі шыңды бөліп тұратын жотадағы "Ла Гарганта" деп аталатын биік лагерь арқылы көтеріледі. Көтерілу әдетте бес-жеті күнге созылады, ең басты қиындықтар – көбінесе жолды кесіп жатқан үлкен жарықтар. Қалыпты маршрут орташа қиындық деңгейінде және Халықаралық француздық жіктеу жүйесі бойынша PD мен AD (таудың жағдайына байланысты) аралығында бағаланады. 2016 жылдың 20 шілдесінде Хуаскаранның қалыпты маршрутында тоғыз альпинист шамамен 14 км биіктікте қар көшкініне ілігіп, төртеуі қаза болды.
Huascarán is normally climbed from the village of Musho to the west via a high camp in the col that separates the two summits, known as La Garganta. The ascent normally takes five to seven days, the main difficulties being the large crevasses that often block the route. The normal route is of moderate difficulty and rated between PD and AD (depending on the conditions of the mountain) according to the International French Adjectival System. On July 20, 2016, nine climbers were caught in an avalanche on Huascarán's normal route at approximately , four of whom died.
Тарих
Хуаскарань-Сур шыңына алғаш рет 1932 жылғы 20 шілдеде неміс-австриялық бірлескен экспедиция жетті. Команда кейіннен қалыпты бағытпен (қазіргі Гарганта жолы деп аталады) өтті. Солтүстік шыңға (Хуаскаран Норте) 1908 жылғы 2 қыркүйекте Энни Смит Пек кірген американдық экспедиция көтерілді, бірақ бұл алғашқы көтерілуге қатысты дау бар. 1989 жылы "Әлеуметтік альпинистер" деп аталған сегіз әуесқой альпинист тобы таудың шаңырағында "Гиннес рекордтар кітабының" (1990 жылғы басылымы) мойындаған "әлемдегі ең биік кешкі ас" өткізді, осы оқиға туралы Крис Дарвин мен Джон Эми "Әлеуметтік альпинистер" кітабында баяндаған. Олар қайырымдылыққа 10 000 фунт стерлинг жинады.
The summit of Huascarán Sur was first reached on 20 July 1932 by a joint German–Austrian expedition. The team followed what would become later the normal route (named today Garganta route). The north peak (Huascarán Norte) had previously been climbed on 2 September 1908 by a U. S. expedition that included Annie Smith Peck, though this first ascent is somewhat disputed. In 1989, a group of eight amateur mountaineers, the "Social Climbers", held what was recognised by the Guinness Book of Records (1990 edition) to be "the world's highest dinner party" on top of the mountain, as documented by Chris Darwin and John Amy in their book The Social Climbers, and raised £10,000 for charity.
Хуаскаран Норте
1908 жылы өрмеленіп, PD+/AD деңгейінде бағаланған қалыпты бағыттан басқа, қалған барлық бағыттар қиын және қауіпті. Солтүстік-батыс қырқасы ("Италия" жолы), ED1/ED2 бағасымен 1974 жылдың 25 шілдесінде Э. Детомати, К. Пьяццо, Д. Саэтоне және Т. Видоне өрмеленді. Солтүстік-батыс беті ("Поляк-чех" нұсқасы), ED1/ED2 деңгейінде 1985 жылдың 14 шілдесінде Б. Данихелова, З. Хоффманова, А. Каплониак, Е. Парнейко және Е. Шчесниак көтерілді. Солтүстік беті ("Параго" жолы), ED1 сыныпталған, 1966 жылдың 10 шілдесінде R. Paragot, R. Jacob, C. Jacoux және D. Leprince Ringuet өрмеленді. Солтүстік беті ("Швейцария" бағыты) ED2+ деңгейінде 1986 жылдың 23 мамырында Д. Анкер мен К. Саурер көтерілді. Бұл бағытқа кем дегенде төрт күн уақыт керек. Солтүстік беті ("Испан" жолы), ED2+ деңгейінде 1983 жылдың 20 шілдесінде Ж. Морено, К. Вальес және Ж. Томас өрмеленді.
Apart from the normal route, climbed in 1908 and rated PD+/AD , all the other routes are committing and serious. Northwest ridge ('Italian' route), rated ED1/ED2 climbed on 25 July 1974 by E. Detomasi, C. Piazzo, D. Saettone and T. Vidone. Northwest face ('Polish Czech' variant), rated ED1/ED2, climbed on 14 July 1985 by B. Danihelkova, Z. Hoffmanova, A. Kaploniak, E. Parnejko and E. Szczesniak. North face ('Paragot' route), rated ED1, climbed on 10 July 1966 by R. Paragot, R. Jacob, C. Jacoux and D. Leprince Ringuet. North face ('Swiss' route), rated ED2+, climbed on 23 May 1986 by D. Anker and K. Saurer. This route requires at least four days on the face. North face ('Spanish' route), rated ED2+, climbed on 20 July 1983 by J. Moreno, C. Valles and J. Tomas.
Хуаскарань Сур
Ал Оңтүстік шыңына қатысты айтсақ, қалыпты бағыттан өзгелерінің бәрі қиын. Батыс қырқасы ("Shield" бағыты), D+ санатында, 1969 жылғы 15 маусымда В. Брода, С. Мерлер және Б. Сеггер көтерілген. Жақындау Гарганта бағытымен, бірақ бағыт батыс қырқасының жиегімен жүріп, шың мұздығына жеткеннен кейін дамиды. TD санатындағы батыс қырқасына тікелей ("Lomo fino" бағыты) 2007 жылғы 7 шілдеде М. Ибарра және С. Спаррано көтерілді. Жақындау Гарганта бағытымен, бірақ бағыт батыс беткейінен тікелей жоғары қарай дамиды. Солтүстік-шығыс қырқасы ("испан" бағыты), TD+ санатында, 1961 жылғы 18 шілдеде Ф. Маутино, П. Акуна, А. Перес және С. Ривас көтерілді. Бағыт Шопикалки жотасынан басталып, Матара мұздығының жоғарғы бөлігін кесіп өтеді және солтүстік-шығыс қырқасына жетеді, ол қырлар мен қар үйінділері арқылы жүреді.
As for the South summit, apart from the normal route all the others are difficult. West ridge ('Shield' route), rated D+, climbed on 15 June 1969 by W. Broda, S. Merler and B. Segger. Approach as for the Garganta route but after the route develops over the knife edge West ridge before getting to the summit icefield. West ridge direct ('Lomo fino' route), rated TD , was climbed on 7 July 2007 by M. Ybarra and S. Sparano. Approach as for the Garganta route but after the route develops straight over the West face. Northeast ridge ('Spanish' route), rated TD+, was climbed on 18 July 1961 by F. Mautino, P. Acuna, A. Perez and S. Rivas. The route starts from Chopicalqui col, takes across the upper part of the Matara glacier and reaches the northeast ridge developing across cornices and snow mushrooms.