Кіріспе

Перудегі тау. Таудың басқа да атаулары – Матарао және Матаражу. Жергілікті халық тауды көбінесе Матаражу деп атайды, бұл атау Анкаш кечуа тіліндегі "мата" (жұп) және "раху" (қарлы шың) сөздерінен шыққан, яғни "жұпты қарлы шыңдар" деген мағынаны білдіреді.

Аңыз

Хуаскаран – Анкаш аймағында тұратын асыл адам еді, ал Хуандой – осы таудың қазіргі орнына жақын шағын қалада тұратын әйел. Хуаскаран осы қызға қатты ғашық болғандықтан, олар үнемі жасырын кездесіп тұратын. Бір күні Хуаскаранның әкесі оның кішкентай әйелге ғашық екенін біліп, Күн құдайынан жәрдем сұрады. Екі ғашықты бөлісе алмайтынын түсінген соң, оларды тауларға айналдыруға шешім берді, бірақ құдай оларды мәңгілікке біріктіріп, тау болғандарына қарамастан, махаббаттарын жалғастыруға мүмкіндік берді.

География

Таудың екі айқын шыңы бар, олардың ең биігі оңтүстік шыңы (Хуаскаран Сур), биктігі – [биктігін қосу керек]. Хуаскаран оның айналасында орналасқан Хуаскаран ұлттық паркіне атын берді және трекинг пен тау шаруашылығы үшін танымал орын болып табылады. Хуаскаран шыңы Жер бетіндегі Жер ортасынан ең алыс нүктелердің бірі болып табылады, Эквадордағы Чимборазо шыңынан кейін орналасқан, шамамен 9,76392 м/с² үдеумен.

Үстірту

Хуаскаранға көбінесе Мушо ауылынан батысқа қарай, екі шыңды бөліп тұратын жотадағы "Ла Гарганта" деп аталатын биік лагерь арқылы көтеріледі. Көтерілу әдетте бес-жеті күнге созылады, ең басты қиындықтар – көбінесе жолды кесіп жатқан үлкен жарықтар. Қалыпты маршрут орташа қиындық деңгейінде және Халықаралық француздық жіктеу жүйесі бойынша PD мен AD (таудың жағдайына байланысты) аралығында бағаланады. 2016 жылдың 20 шілдесінде Хуаскаранның қалыпты маршрутында тоғыз альпинист шамамен 14 км биіктікте қар көшкініне ілігіп, төртеуі қаза болды.

Тарих

Хуаскарань-Сур шыңына алғаш рет 1932 жылғы 20 шілдеде неміс-австриялық бірлескен экспедиция жетті. Команда кейіннен қалыпты бағытпен (қазіргі Гарганта жолы деп аталады) өтті. Солтүстік шыңға (Хуаскаран Норте) 1908 жылғы 2 қыркүйекте Энни Смит Пек кірген американдық экспедиция көтерілді, бірақ бұл алғашқы көтерілуге қатысты дау бар. 1989 жылы "Әлеуметтік альпинистер" деп аталған сегіз әуесқой альпинист тобы таудың шаңырағында "Гиннес рекордтар кітабының" (1990 жылғы басылымы) мойындаған "әлемдегі ең биік кешкі ас" өткізді, осы оқиға туралы Крис Дарвин мен Джон Эми "Әлеуметтік альпинистер" кітабында баяндаған. Олар қайырымдылыққа 10 000 фунт стерлинг жинады.

Хуаскаран Норте

1908 жылы өрмеленіп, PD+/AD деңгейінде бағаланған қалыпты бағыттан басқа, қалған барлық бағыттар қиын және қауіпті. Солтүстік-батыс қырқасы ("Италия" жолы), ED1/ED2 бағасымен 1974 жылдың 25 шілдесінде Э. Детомати, К. Пьяццо, Д. Саэтоне және Т. Видоне өрмеленді. Солтүстік-батыс беті ("Поляк-чех" нұсқасы), ED1/ED2 деңгейінде 1985 жылдың 14 шілдесінде Б. Данихелова, З. Хоффманова, А. Каплониак, Е. Парнейко және Е. Шчесниак көтерілді. Солтүстік беті ("Параго" жолы), ED1 сыныпталған, 1966 жылдың 10 шілдесінде R. Paragot, R. Jacob, C. Jacoux және D. Leprince Ringuet өрмеленді. Солтүстік беті ("Швейцария" бағыты) ED2+ деңгейінде 1986 жылдың 23 мамырында Д. Анкер мен К. Саурер көтерілді. Бұл бағытқа кем дегенде төрт күн уақыт керек. Солтүстік беті ("Испан" жолы), ED2+ деңгейінде 1983 жылдың 20 шілдесінде Ж. Морено, К. Вальес және Ж. Томас өрмеленді.

Хуаскарань Сур

Ал Оңтүстік шыңына қатысты айтсақ, қалыпты бағыттан өзгелерінің бәрі қиын. Батыс қырқасы ("Shield" бағыты), D+ санатында, 1969 жылғы 15 маусымда В. Брода, С. Мерлер және Б. Сеггер көтерілген. Жақындау Гарганта бағытымен, бірақ бағыт батыс қырқасының жиегімен жүріп, шың мұздығына жеткеннен кейін дамиды. TD санатындағы батыс қырқасына тікелей ("Lomo fino" бағыты) 2007 жылғы 7 шілдеде М. Ибарра және С. Спаррано көтерілді. Жақындау Гарганта бағытымен, бірақ бағыт батыс беткейінен тікелей жоғары қарай дамиды. Солтүстік-шығыс қырқасы ("испан" бағыты), TD+ санатында, 1961 жылғы 18 шілдеде Ф. Маутино, П. Акуна, А. Перес және С. Ривас көтерілді. Бағыт Шопикалки жотасынан басталып, Матара мұздығының жоғарғы бөлігін кесіп өтеді және солтүстік-шығыс қырқасына жетеді, ол қырлар мен қар үйінділері арқылы жүреді.