Кіріспе

Тұрғын үй құнын қорғаудың құқықтық режимі

Тұрғын үйге иелік етуден туындайтын жеңілдік – бұл тұрғын үй иелерінің үйлерінің құнын мүлік салығынан, кредиторлардан және үй иесінің жұбайының қайтысынан туындайтын жағдайлардан қорғауға бағытталған құқықтық режим. Мұндай заңдар АҚШ-тың көптеген штаттарының заңдарында немесе конституциясында кездеседі. Оңтүстік штаттарындағы үйге иелік етуден туындайтын жеңілдіктің құқықтық тамыры Испания империясының заңдарына дейін жетеді. Ал басқа штаттарда олар 19 ғасыр экономикасының салдарына жауап ретінде қабылданған.

Мәжбүрлеп сатудан иммунитет

Әр түрлі юрисдикциялар үй шаруашылығын қорғау заңдары бойынша әр түрлі деңгейде қорғаныс ұсынады. Кейбіреулері тек белгілі бір сомаға дейінгі мүлікті қорғайды, ал басқаларында жер көлеміне шектеулер қойылады. Егер үй шаруашылығының құны лимиттен асып кетсе, кредиторлар сатуға мәжбүрлей алады, бірақ үй иесі сатудан түскен қаражаттың белгілі бір бөлігін сақтап қалуы мүмкін. Калифорнияда үйленбеген адамдар үшін 75 000 долларға дейін, үйленген жұбайлар үшін 100 000 долларға дейін, ал 65 жастан асқан немесе заңды түрде мүгедек деп танылған адамдар үшін 175 000 долларға дейін қорғалады. Калифорнияда 2015 жылдың басында SB 308 заңы енгізілді. Ол бастапқыда жасқа немесе отбасылық жағдайға қарамастан 700 000 долларлық үй шаруашылығы босатуын ұсынды. Бірақ жақында ол 300 000 долларға дейін төмендетілді. Техас, Флорида, Айова, Оңтүстік Дакота, Канзас және Оклахома штаттары АҚШ-та мүліктің қорғалатын құны тұрғысынан ең кең ауқымды үй шаруашылығын қорғауды ұсынады. Техастың үй шаруашылығы босатуының долларлық лимиті жоқ және муниципалитет ішіндегі (қалалық үй шаруашылығы) және муниципалитеттен тыс жерлердегі (ауылдық үй шаруашылығы) үй шаруашылығы үшін әртүрлі лимиттер бар. Ауылдық жер мөлшері отбасы үшін екі есеге арттырылады: Техаста ауылдық үй шаруашылығын кредиторлардан қорғауға болады. Канзас және Оклахома штаттарында босатулар муниципалитеттің шегінен тыс жердегі кез келген құнды жерді және муниципалитеттің шегіндегі кез келген құнды жерді қорғайды. Көптеген үй шаруашылығы босатулары жерді, соның ішінде ғимараттар, ағаштар және ландшафт сияқты жабдықтар мен жақсартуларды қамтиды. Невада орындау сатудан 605 000 долларлық меншік құқығын қорғайды, бірақ аллодиалдық титул орнатылған және алынбаған үй шаруашылығы үшін босату үйдің барлық меншік құқығына таралады. Нью-Мексикода 60 000 долларлық босату қарастырылған. Аляскада 54 000 долларлық босату бар. Колорадода 200 000 доллар немесе 60 жастан асқан немесе мүгедек адамдар үшін 250 000 доллар көлемінде босату қарастырылған. Көптеген штаттарда заңдармен қамтамасыз етілген "қорғаудың" нақты долларлық құны төмендеді, себебі босату сомалары инфляцияға сирек түзетіледі. Мұндай заңдардың қорғау мақсаты, жоғарыда аталған сияқты кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда, көптеген штаттарда әлсіреген.

Мүліктік салықтан босату

Үй-жайға берілетін салық жеңілдігі көбінесе тек белгілі бір сомаға ғана қолданылады, мысалы, бағаланған құнының алғашқы 50 000 долларына. Қалған сомасы қалыпты тариф бойынша салынады. Егер үйдің құны 150 000 доллар болса, онда салық тек 100 000 долларына салынады, ал 75 000 долларлық үйге – 25 000 долларына ғана салық салынады. Бұл жеңілдік мүліктік салықты прогрессивті салыққа айналдыруға бағытталған. Кейбір аймақтарда бұл жеңілдік жергілікті немесе мемлекеттік (немесе оған баламалы) сату салығы есебінен төленеді.

Мысалдар

Калифорния тұрғын үйлерге арналған мүлік салығынан алғашқы 7000 долларды босатады. Колорадода 50% шегерімге рұқсат етіледі, бірінші 200 000 долларға дейін (мүлік 200 000 доллар немесе одан да жоғары бағаланған жағдайда, бұл 100 000 долларлық босатуға тең), он жыл бойы өз мүлкінде тұрған 65 жастан асқан зейнеткерлер үшін. Грузияда 1% HEST тек бірнеше округтерде ғана қолданылады. Флоридадағы үй шаруашылығына арналған босату муниципалитеттен тыс жерлерде 160 акр, ал муниципалитет ішінде жарты акрды босатуға мүмкіндік береді. Кентукки штатында 2019 және 2020 жылдарға арналған босату мөлшері 39 300 долларға белгіленді. 65 жастан асқан үй иелері босату үшін жыл сайын қайтадан өтініш берудің қажеті жоқ. Луизианада тұрғын үйге арналған алғашқы 7500 доллар жергілікті мүлік салығынан босатылады. Мэн штаты негізгі тұрғын үйдің алғашқы 25 000 долларын мүлік салығынан босатады. Бұл сома муниципалитетке төленеді және мемлекеттік салық декларациясын тапсырған кезде қайтарылады. Мичиган штаты үй иесін жергілікті мектеп округтерінің операциялық шығындарынан босатады. Миссисипиде мүлікке бағаланған барлық салықтардан босату қарастырылады, бірақ бұл бағалау құнынан алғашқы 7500 доллармен немесе нақты босатылған салық сомасынан 300 доллармен шектеледі. Нью-Йорктің мектеп салығын жеңілдету (STAR) бағдарламасы негізгі үйдің бағалау құнынан алғашқы 30 000 долларды мектеп округінің салығынан босатады, бірақ бұл босату 500 000 доллардан кем табысы бар иелерге ғана қолданылады. 65 жастан асқан және кірісі шектеулі адамдар үшін қосымша босатулар бар. STAR бағдарламасы тек мектеп салығына қатысты, басқа муниципалдық органдардан алынатын салықтар үшін үй шаруашылығына босату қарастырылмаған. Нью-Йорк штатының тұрғыны басқа штатта мүлікке ие болса және сол штатта ұқсас босатуды алса, осы босатуды алуға құқығы жоқ. Оклахома штаты бағалау құнынан 1000 доллар шегеруге рұқсат береді, егер меншік иелері жергілікті округ кеңсесіне үй шаруашылығына арналған босату туралы өтініш берсе, жылына шамамен 75-125 доллар үнемдеуге болады. Род-Айленд штатында босатулар қалалар мен округтер арасында әртүрлі болуы мүмкін. Техас штаты салықтан шегеруге рұқсат береді, сонымен қатар округтік салықтар, 65 жастан асқан адамдар және мүгедектер үшін қосымша босатулар қарастырылған. Мектеп округтері 25 000 долларлық босату ұсынуға міндетті (бірақ қалалар мен округтер сияқты басқа салық аудандары емес). Техас штаты үй шаруашылығының бағалау құнын өткен жылғы құнынан 10% -тан асырмауға шектеу қояды.