Кіріспе
Шаян тәрізділер отбасысы
Автоматты санаттамалық қорап
| қазбалық таралуы =
| атауы = Жалпақ шаян тәрізділер
| суреті = Scyllarides latus.jpg
| сурет сипаттамасы = Scyllarides latus
| таксоны = Scyllaridae
| авторы = Latreille, 1825
| бөлімшелік дәрежелері = Кіші отбасылар. Ең ірі түрі, Scyllarides haanii, ұзындығы дейін жете алады.
Automatic taxobox
| fossil range =
| name = Slipper lobsters
| image = Scyllarides latus. jpg
| image caption = Scyllarides latus
| taxon = Scyllaridae
| authority = Latreille, 1825
| subdivision ranks = Subfamilies The largest species, Scyllarides haanii, may reach long.
Экология
Слипер лобстерлері әдетте континенттік шельфтердің түбінде тіршілік етеді, олар 500 метрге дейін тереңдікте кездеседі. Слипер лобстерлері шала, мидиялар мен устрицаларды қоса алғанда, әртүрлі моллюскалармен, сондай-ақ қабықшалылар, полихеттер мен теңіз жұлдыздарымен қоректенеді. Олар баяу өседі және ұзақ өмір сүреді. Басқа декаподты қабықшалыларға құйрықпен секіруге мүмкіндік беретін алып нейрондары жоқ, сондықтан жыртқыштардан қашу үшін басқа тәсілдерге, мысалы, субстратқа көмілуге және қалың қорғаныш экзоскелетке тәуелдеуі керек. Слипер лобстерлерінің ең маңызды жыртқыштары – сүйекті балықтар, ал Жерорта теңізінде Scyllarides latus үшін ең маңызды жыртқыш – сұр триггербалық. Бұл онға жуық сатылас бір жылдың көп бөлігіне созылады, содан кейін дернәсіл бірнеше аптаға созылатын "нисто" сатысына өтеді. Бұл сатыластан ересектерге өту туралы көбінесе ештеңе белгісіз, олар бірнеше рет түлеу арқылы өсе береді.
Коммерциялық маңызы
Олар кездесетін барлық жерде ауланады, бірақ жалпақ лобстерлер тікенді лобстерлер немесе нағыз лобстерлердей қарқынды балық аулау нысаны болған емес. Жалпақ лобстерлерді аулауға қолданылатын әдістер түрдің экологиясына байланысты өзгереді. Thenus және Ibacus сияқты жұмсақ төсекті ұнататындары көбінесе тралмен ауланады, ал жартастар, үңгірлер және рифтерді (Scyllarides, Arctides және Parribacus түрлері қоса алғанда) ұнататындары әдетте аквалангистермен ауланады. Соңғы жылдары жылдық өндіріс шамамен 2000 тоннаны құрады, оның көп бөлігі Азияда Thenus orientalis-тен алынады.
Жалпы атаулар
Scyllaridae тұқымдасына бірнеше қолданылатын атаулар бар. Олардың ең көп таралғаны – "жалаңаяқ омар" және "саранчоқ омар". Arctides туысына жататын түрлер "испан омары" деп, Parribacus – "қолғап омар", ал Evibacus және Ibacus – "желпіш омар" деп аталады. Австралияда көптеген түрлерді "бұғы" деп атайды (мысалы, Балмен бұғысы және Моретон шығанағы бұғысы), әсіресе Ibacus туысына жататындарын. Австралияда қолданылатын басқа атаулар: "шығанақ омары", "көзі жоқ омар", "флэпджек", "жазық омар", "ұшқыш дискі", "көлдік омар", "балшық омары", "құм омары", "құрек мұрынды бұғы", "құрек мұрынды омар", "рақ", "жалаңаяқ бұғы" және "сквагга". Кем таралған атауларға "жапсар омар" (Thenus orientalis үшін) және "булдозер омар" жатады. Грецияда оларды "Колохтип" деп біледі, бұл шамамен "жамбас соққысы" деп аударылады. Жиырма екі туыс танылған, олардың көпшілігі 2002 жылы Липке Холтюис тарапынан бұрын Scyllarus деп жіктелетін түрлер үшін құрылған.
Қалдық деректері
Тапочкалы лобстерлердің палеонтологиялық деректері 100-120 миллион жылға дейін жетеді, бұл тапочкалы лобстерлердің ең жақын туыстары – тікенді лобстерлерге қарағанда әлдеқайда аз. Маңызды ертеректегі қазбаның бірі – Cancrinos claviger, ол кем дегенде Жоғарғы юралық шөгінділерден сипатталған және қазіргі тапочкалы лобстерлердің ата-тегі немесе Scyllaridae sensu stricto отбасының туыс тобы болуы мүмкін.