Вилгельм Вайнберг: генетикалық тепе-теңдік принципінің авторы
Wilhelm Weinberg
Вильгельм Вайнберг (1862-1937) – неміс акушер-гинекологы, генетикалық тепе-теңдік принципін (Hardy-Weinberg) тәуелсіз зерттеген. Баяндамасы 1908 ж. жарияланды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вильгельм Вайнберг (25 желтоқсан 1862 – 27 қараша 1937) – неміс акушер-гинеколог, Штутгарт қаласында тәжірибе жасаған, 1908 жылы «Вюртембергтегі Отандық табиғаттану қоғамының жылнамалары» (Jahresheft des Vereins für vaterländische Naturkunde in Württemberg) журналында неміс тілінде жарияланған мақаласында кейін Харди-Вайнберг принципі деп аталатын тұжырымды білдірген. Вайнберг генетикадағы байқауларға қатысты іріктеудің (анықтау) қателігінің әсерін алғаш рет түсіндірген адам ретінде танылады.
Wilhelm Weinberg (25 December 1862 – 27 November 1937) was a German obstetrician gynecologist, practicing in Stuttgart, who in a 1908 paper, published in German in Jahresheft des Vereins für vaterländische Naturkunde in Württemberg (The Annals of the Society of National Natural History in Württemberg), expressed the concept that would later come to be known as the Hardy–Weinberg principle. Weinberg is also credited as the first to explain the effect of ascertainment bias on observations in genetics.
Харди-Вайнберг принципі
Вайнберг генетикалық тепе-теңдік принципін британдық математик Г. Х. Хардиден тәуелсіз түрде дамытты. Ол өзінің идеяларын 13 қаңтар 1908 жылы Вюртембергтегі Отанның табиғи тарихы қоғамы (Verein für vaterländische Naturkunde) алдында лекцияда баяндады, бұл Хардидің 1908 жылдың сәуіріндегі жазбаларынан үш ай бұрын және Хардидің 1908 жылдың маусым айында ағылшын тілінде жарияланған мақаласынан бес ай бұрын болды. Оның лекциясы 1908 жылдың қыркүйек айында қоғамның жылнамасында жарияланды. 1943 жылға дейін, қазіргі Харди-Вайнберг принципі деп танылатын генетикалық тепе-теңдік тұжырымдары ағылшын тіліндегі мәтіндерде "Харди заңы" немесе "Харди формуласы" деп аталды. 1999 жылы Джеймс Ф. Кроу: "Неге Вайнбергтің Хардидің сол жылы жарық көрген еңбегі 35 жыл бойы назардан тыс қалды?" деп жазды. Бұған себеп, оның неміс тілінде жазылуы болды. Ол кезде генетика саласын ағылшын тілінде сөйлейтіндер басып алған, ал басқа тілдердегі жұмыстар көбінесе назарсыз қалды.
Weinberg developed the principle of genetic equilibrium independently of British mathematician G. H. Hardy. He delivered an exposition of his ideas in a lecture on 13 January 1908, before the Verein für vaterländische Naturkunde in Württemberg (Society for the Natural History of the Fatherland in Württemberg), about three months before the Hardy's notes from April 1908 of that year and five months before Hardy's paper was published in English in June 1908. His lecture was printed in the society's yearbook in September 1908. Before 1943, the concepts in genetic equilibrium that are known today as the Hardy–Weinberg principle had been known as "Hardy's law" or "Hardy's formula" in English language texts. In 1999, James F. Crow wrote: “Why was Weinberg’s paper, published the same year as Hardy’s, neglected for 35 years?" The reason probably is that he wrote in German. At the time, genetics was largely dominated by English speakers and work in other languages was often ignored.”
Анықтау теріс әсері және фенотиптік ауытқушылықты талдау
Вайнберг егіздерді зерттеуде пионер болды, фенотиптік өзгерісті талдау үшін әдістерді жасады, бұл өзгерісті генетикалық және қоршаған орта компоненттеріне бөледі. Осы процесте ол көптеген есептеулеріне таңдау қателігінің әсер ететінін анықтады және оны түзету әдістерін жасады. Ол медицинаны Тюбинген, Берлин және Мюнхенде оқып, 1886 жылы медицина докторы ғылымын қорғады. 1889 жылы Штутгартқа оралды, онда 1937 жылы қайтыс болуына бірнеше жыл қалғанға дейін гинеколог және акушер ретінде үлкен практикамен айналысты. Академиялық өмірінің көп бөлігін генетиканы зерттеуге арнады, әсіресе мұрагерлік заңдарын популяцияларға қолдануға баса назар аударды. Вайнбергтің статистикалық генетикаға қосқан үлесіне егіздік туудың деңгейін алғаш рет бағалау кірді. Бір жынысты егіздердің міндетті түрде бір жынысты болуы керек екенін, ал дизиготалық егіздер бір немесе әртүрлі жынысты болуы мүмкін екенін түсінген Вайнберг, бір жынысты және әртүрлі жынысты егіздердің жалпы туу көрсеткіштеріне қатынасы арқылы монозиготалық және дизиготалық егіздердің жиілігін есептеу формуласын шығарды. Вайнберг сондай-ақ, егіздік туудың тұқым қуалаушылығы шамалы нөлге жуық деп есептеді.
Weinberg pioneered in studies of twins, developing techniques for analysis of phenotypic variation that partitioned this variance into genetic and environmental components. In the process, he recognized that ascertainment bias was affecting many of his calculations, and he produced methods to correct for it. He studied medicine at Tübingen, Berlin and Munich, receiving an M. D. in 1886. In 1889, he returned to Stuttgart, where he remained running a large practice as a gynecologist and obstetrician until he retired to Tübingen a few years before his death in 1937. Much of his academic life he spent studying genetics especially focusing on applying the laws of inheritance to populations. Additional contributions by Weinberg to statistical genetics included the first estimate of the rate of twinning – Realizing that identical twins would have to be same sex, while dizygotic twins could be either same or opposite sex, Weinberg derived the formula for estimating the frequency of monozygotic and dizygotic twins from the ratio of same sex and opposite twins to the total of maternities. Weinberg also estimated that the heritability of twinning itself was close to zero.