Кіріспе

Тұңғыш халықтар мен Канада Корольдігі арасындағы келісім

7-ші келісім – бұл Корольдік пен бірнеше, негізінен қарааяқтар, тұңғыш халықтар тобының үкіметтері арасындағы келісім. 1875 жылы Джон Макдугалл қарааяқтардың басшысы Кроуфутка қарааяқтардың жерлері үшін келісімдер жасау идеясын жеткізді. Келісім 1877 жылдың 22 қыркүйегінде және 1877 жылдың 4 желтоқсанында жасалды. Келісімге қол қою рәсімі қазіргі Сиксика ұлтының қорығында, Калгари қаласының шығысында, Альберта провинциясында өтті. Басшы Кроуфут 7-ші келісімге қол қойғандардың бірі болды. 1877 жылдың 4 желтоқсанында осы келісімге қосымша қол қойылды, бұл 1877 жылдың қыркүйегіндегі негізгі қол қою рәсіміне қатыспаған бірқатар қарааяқ басшыларын ескеру үшін жасалды. 7-ші келісім – 1871 және 1921 жылдар аралығында тұңғыш халықтар мен Корольдік арасында жасалған он бір нөмірленген келісімнің бірі. Келісімде тайпалар үшін белгілі бір жер аумағы (қорық) қарастырылды, сондай-ақ Корольдіктен тайпаларға жыл сайынғы төлемдер, жабдықтау немесе олардың иесі ретінде танылған дәстүрлі аумақтарында аң аулау және құлTrap қою құқығы уәде етілді. Бұл құқықтарға иелік ету құқығын тайпалар берді. Ұлыбритания 1840 жылдары «үндістер және үндістерге арналған жерлер» бойынша қандай да бір құзыреттілікті Канада провинциясына берген. Бұл билік 1867 жылы Конфедерация құрылған кезде Канада үкіметіне көшті және 1870 жылы Конфедерацияға қосылған Солтүстік-Батыс территориясы (СБТ) мен Руперт Жері аймағына қатысты, соның ішінде 1905 жылы Альберта провинциясы болған бөлігі де. СБТ-ны беру кезіндегі хат алмасуда британ үкіметі Канаданың тұңғыш халықтарға қатысты Корольдіктің міндеттемелерін орындауын қамтамасыз етуге кепілдік беруді сұрады.

Контекст

1800 жылдардың соңында Батыс Канаданың оңтүстік бөлігінде бес түпкі халық мекен еткен. Бұл бес ұлт – қарааяқтылар, пиегандықтар, сарсилер, крилер және қандықтар. Олар көшпелі өмір салтын ұстанғандықтан, бұқа малдарының қозғалысын еркіндеп ілесіп, олардан күнкөріс көріп, өмір сүрген. Бес ұлттың жерлері олардың меншігінде болды және оларды аң аулау үшін, сондай-ақ қоныс салу үшін пайдаланған. Олардың аумақтары Альберта мен Саскачеванның оңтүстік бөлігінен басталып, Монтананың солтүстігіне дейін созылған. Бұл далалар мол бұқа аулауға мүмкіндік берді, бұл олардың өзін және мәдениетін сақтауына көмектесті. Бұқалар тек дала тұрғындарының экономикасы ғана емес, сонымен қатар олардың мәдениеті мен өмір салтының да негізін құрады. Бұқалар дала халқына тағам, киім, жылу, отын және қасиетті заттармен қамтамасыз етті. Бұқалар олардың өмір салтының аса маңызды бөлігі болды, бірақ далаларда аңшылықтың шектен шығуы салдарынан олардың саны азайып кетті. 1879 жылға қарай далаларда бұқалардың көптеп табылуы тоқтады, бұл халықты жаңа қажеттіліктерге ие болуға және өмір салтын өзгертуге мәжбүр етті. Канада үкіметі теміржол салуды жоспарлаған, бірақ оны іске асыру үшін жергілікті халықтан жерді сатып алу қажет болды. Үкімет теміржол үшін қажетті далалық жерлерде тұратын жергілікті халыққа келісімшарт жасау туралы ұсыныс жасады. Бұрыннан-ақ басқа жергілікті топтар мен үкімет арасында келісімдер болған. Бұл жетінші келісімшарт еді. 1871 жылдан 1921 жылға дейін Канада үкіметі мен жергілікті халықтар арасында жасалған он бір келісімнің сериясы. Батыстағы жергілікті топтар 1871 және 1877 жылдар аралығында жасалған бірінші және жетінші келісімдерге қатысты. Бұл Корольдік пен алғашқы ұлттар арасындағы соңғы келісімшарт болды, ал келесі 20 жыл ішінде жаңа келісімдер жасалмады. 1870 жылдардағы осы келісімдердің мақсаты жерді бөлуді анықтау болды. Олар қалған ұлттардың келуін күту үшін екі күн күтуге келісті. 19 қыркүйекте комиссарлар мен бес ұлттың өкілдері арасында келіссөздер басталды. Лэрд пен Маклеод келіссөздерді бұқалардың санының азаюы туралы фактілерді айтудан және бұқаларды қорғау үшін жаңа заңдар енгізу арқылы жергілікті халыққа көмектесуді ұсынудан бастады. Бұқалардың жергілікті халық үшін маңызы зор болды, өйткені олар тамақ үшін оларға тәуелді болды. Лэрд бұқаларды қорғау үшін жаңа заңдар ұсынды, сонымен қатар жергілікті халыққа ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы туралы білім беруге көмектесуді ұсынды, бұл олардың бұқаларға тәуелділігін азайтуға мүмкіндік берер еді. Жерді алмастырумен қатар, әрбір еркек, әйел және балаға бірден ақша төленді, сондай-ақ ұлт басшысына жыл сайын 25 доллар төленетін уәде берілді.

Тез арада

Үкімет бұл жерді Канада батысына теміржол салу мақсатымен қалаған. Жазбаша келісімнің аумағы шамамен 130 000 км² жерді қамтиды. Бұл жер батысқа қарай Роки тауларынан, шығысқа қарай Сайпресс төбелерінен, солтүстікке қарай Қызыл Елік өзенінен және оңтүстікке қарай АҚШ шекарасынан басталады. Келісім бойынша, барлық халықтар аң аулау үшін жерді пайдалану құқығын сақтап қалды. Алайда, бизонның саны тез азайып бара жатқандықтан, жергілікті халық ауыл шаруашылығы туралы көбірек білуге және бизон табындары болмағанда, тұрақтанған өмір салтына қалай бейімделуге болатынын үйренуге ниеттенді. Олар өз өнімдерін өсірудің жолдарын да білгісі келді. Үкімет ақша, мал және білім беру уәдесін берді, мақсаты – жергілікті халыққа батыстың өмір салтын үйрету, осылайша бизонсыз да өздерінің халқын қамтамасыз ете алулары үшін. Келісімдердің мәніне қатысты әр топтың пікірі әртүрлі. Үкімет шенеуніктері келісімдердің Канада үкіметіне жергілікті жерлерді бақылауға алуға, ал оның орнына басқа да өтемақы беруге мүмкіндік беретін шарттар екенін айтқан. Келісімдердің осы салдары резервациялардағы және жергілікті халықтардағы кедейлік пен наразылық деңгейіне әсер етті. Келіссөздер жүргізілген кезде мәдениеттердің айырмашылықтарына ерекше назар аудару қажет. Келісімге қол қойылған кездегі мәдениеттердің айырмашылығын ескергенде, жергілікті халыққа қасақана немесе қасақана емес, дұрыс емес ақпарат берілген немесе олардың адасқан болуы мүмкін. Сол кездегі қоныс аударушылар келісімнің жазбаша түрде жасалуын қатты жақтады, бірақ жергілікті халықтың дәстүрі ауызша болды және қазір де солай. Келісім жазбаша түрде жасалғандықтан, басқа да келіссөздер жүргізілген болуы мүмкін, олар Ұлттарды келісімге қол қоюға ықпал еткен, бірақ ресми түрде жарияланбаған. Осы дәстүрлі айырмашылықтар көптеген адамдарды жергілікті халықтар келісімдердің ауқымы мен салдарына толыққанды түсінбегеніне сендіреді. Егер келісімге қатысушы жергілікті халық құжаттардың мазмұны туралы толыққанды хабардар болғанда, олар осы келісімдерге келіспеген немесе қол қоймаған болар еді. Соңғы кезде Канада үкіметі Канаданың жергілікті халқымен келісуге тырысып жатыр. 1982 жылғы Канада Конституциясында үкімет Канаданың жергілікті халқына және олардың келісім-шарт бойынша құқықтарына қорғауды қамтамасыз етті. Алайда, Канададағы он бір келісімге қатысқан барлық халықтар үкіметпен жерлерін беру, дұрыс жүргізілмеген іздестірулер және алаяқтық мәмілелер туралы мәселелер бойынша байланыста болды. Екі тарап арасындағы келіссөздер әлі де жалғасуда.