Француз революциясының Ақыл-Ой Кұлты: Діни емес идеология
Cult of Reason
Француз революциясы кезіндегі «Ақиқат Көші» – дінсіздік мемлекеттік діні. Католик шіркеуіне қарсылық, Роспиердің «Жоғарғы Басшы Көші» және Наполеонның тыйымдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1793–1794 жылдарғы француз мемлекетінің қолдауымен құрылған атеистік сенім жүйесі
1793–1794 French state sponsored atheist belief system
Ақыл-ойы культі. Француз тіліндегі "культ" сөзі "ғибадаттың бір түрі" деген мағынаны білдіреді, ағылшын тіліндегідей теріс немесе өзгелерді жатқылықтау сипаттамаларынан мүлдем қауырсынбайды; оның жақтастары оны жалпыға ортақ жиын деп қарастырды. Бұл Францияның алғашқы мемлекеттік қолдауға ие атеистік діні болды, француз революциясы кезінде Рим католик дінін алмастыру мақсатында құрылған. Шамалы бір жылдай билікте болғаннан кейін, 1794 жылы Робеспьер тарапынан қолдау көрсетілген, жоғары құдайға табыну культімен ресми түрде алмастырылды. Екі культ та 1802 жылы Наполеон Бонапарттың 18 Germinal, Year X жылғы культтар туралы заңымен ресми түрде тыйым салынды.
The Cult of Reason The word "cult" in French means "a form of worship", without any of its negative or exclusivist implications in English; its proponents intended it to be a universal congregation. was France's first established state sponsored atheistic religion, intended as a replacement for Roman Catholicism during the French Revolution. After holding sway for barely a year, in 1794 it was officially replaced by the rival deistic Cult of the Supreme Being, promoted by Robespierre. Both cults were officially banned in 1802 by Napoleon Bonaparte with his Law on Cults of 18 Germinal, Year X.
Шығу тегі
Рим-католик шіркеуіне қарсылық Француз революциясының маңызды себептерінің бірі болды, ал бұл антиклерикализм 1792 жылы Бірінші Француз Республикасы жарияланғаннан кейін ресми үкімет саясатына айналды. Францияның дінсізденуінің көп бөлігі саяси және экономикалық себептермен туды, ал шіркеуге философиялық баламалар ақырында дамыды. Көптеген балама пікірлердің арасында, «Ақыл-ойға табыну» деп аталатын қозғалысты Анакарсис Клутс, Жак Хеберт, Антуан Франсуа Моморо, Пьер Гаспард Шомет және Жозеф Фуше сияқты радикалды революционерлер қалыптастырды.
Opposition to the Roman Catholic Church was integral among the causes of the French Revolution, and this anti clericalism solidified into official government policy in 1792 after the First French Republic was declared. Most of the dechristianisation of France was motivated by political and economic concerns, and philosophical alternatives to the Church developed more slowly. Among the growing heterodoxy, the so called Culte de la Raison became defined by some of the most radical revolutionaries like Anacharsis Cloots, Jacques Hébert, Antoine François Momoro, Pierre Gaspard Chaumette, and Joseph Fouché.
Құрамы
Дінилігі жөнінде Ақыл-Ой Кұлты туралы үнемі қызу пікірталас болып келді. Бұл идеялар мен іс-әрекеттердің әртүрлі қоспасы, "көп қырлы құбылыс, тәртіпсіздікпен ерекшеленеді". Кұлты діни басшыларды секулярлық билікке бағындыру, шіркеуден байлықты тартып алу және ұсақ-кенеден тереңге дейінгі доктриналық ерестер сияқты антиклирикализмнің әртүрлі элементтерін қамтыды. Бірақ, жергілікті жағдайлар мен басшылыққа байланысты әртүрлі негізгі принциптерді тойлады: ең танымал Ақыл-Ой болды, бірақ Бостандық, Табиғат және Революцияның жеңісі де маңызды болды. Ақыл-Ойға деген рационалды құрмет пен сұлтана табынудың арасында әрқашан нақты айырма жасалды: "Адамдарға қайта-қайта айту керек бір нәрсе бар", - деп түсіндірді Моморо, "Бостандық, Ақыл-Ой, Шындық – бұл абстрактілі ұғымдар ғана. Олар құдай емес, себебі олардың өзіміздің бір бөлігіміз". Кұлты Руссо, Кватремер де Куинси және Жак Луи Давидтің еңбектерінен шабыттанған азаматтық дін ретінде жоспарланған, ол "адамның ашық дінін" ұсынды.
Considerable debate has always persisted about the religiosity of the Cult of Reason. It was a hodgepodge of ideas and activities, a "multifarious phenomenon, marked by disorderliness". The Cult encompassed various elements of anticlericalism, including subordination of priests to secular authority, wealth confiscation from the Church, and doctrinal heresies both petty and profound. but celebrated different core principles according to locale and leadership: most famous was Reason, but others were Liberty, Nature, and the victory of the Revolution. A careful distinction was always drawn between the rational respect of Reason and the veneration of an idol: "There is one thing that one must not tire telling people," Momoro explained, "Liberty, reason, truth are only abstract beings. They are not gods, for properly speaking, they are part of ourselves." The Cult was intended as a civic religion—inspired by the works of Rousseau, Quatremère de Quincy, and Jacques Louis David, it presented "an explicit religion of man".
Жозеф Фуше
Якобиндердің жаңа заңдарын күшіне енгізу үшін жіберілген әскери қолбасшы ретінде Фуше дінсіздік науқанын ерекше ынтамен жүргізді. Оның әдістері қатыгез болғанымен тиімді еді және Францияның көптеген аймақтарында дамып келе жатқан сенімнің таралуына көмектесті. Фуше өкімет еткен аймақтарында барлық кресттер мен мүсіндерді зираттардан алып тастауға бұйрық берді, сондай-ақ ол барлық зират қақпаларында тек бір жазу болуын қажет етіп, культтің негізгі қағидаларын біріне қосты: "Өлім – мәңгілік ұйқы". Фуше 1793 жылдың 22 қыркүйегінде "Брут мерекесі" деп атаған салтанатта Ақыл-Ой культі деп танылатын жаңа азаматтық дінді жариялады.
As a military commander dispatched by the Jacobins to enforce their new laws, Fouché led a particularly zealous campaign of dechristianisation. His methods were brutal but efficient and helped spread the developing creed through many parts of France. In his jurisdictions, Fouché ordered all crosses and statues removed from graveyards, and he gave the cult one of its elemental tenets when he decreed that all cemetery gates must bear only one inscription—"Death is an eternal sleep." Fouché went so far as to declare a new civic religion of his own, virtually interchangeable with what would become known as the Cult of Reason, at a ceremony he dubbed the "Feast of Brutus" on 22 September 1793.
Ақыл-ой мейрамы
Хаберт пен Моморо бақылаған, 20 Брумер, II жыл (1793 жылдың 10 қарашасы) күні өткен ресми жалпыұлттық Fête de la Raison жаңа республикалық діннің символына айналды. Шомет ойлап тапқан және ұйымдастырған рәсімдерде Францияның шіркеулері заманауи Ақыл-Ой ғибадатханаларына айналды. Ең ірі рәсім Париждегі Нотр-Дам соборында өтті. Христиан алтары бұзылып, оның орнына Бостандық алтары орнатылды және собор есіктеріне «Философияға» деген жазу қашалды. Алтардағы от – шындықтың символы болды. Пұтқа табыну мен бейнелерді пайдаланудан сақтану үшін, құдайлардың бейнесін тірі әйелдер сомдады, ал Парижде бұл рөлді Момороның әйелі Софи ойнады. Ол «әдепсіз» киінгендігі айтылады, ал Томас Карлайлдың сөзімен айтқанда, «Ақыл-Ойдың ең жақсы құдайшаларының бірі болды, тісінде бірнеше кемшіліктері болғанымен». Зейнеткерлікке шыққанға дейін Жорж Дантон дехристианизаторлар мен олардың «сөздік артық әрекеттерінен» ескертті, бірақ Культ Бірінші Республиканың ынталы алғашқы жылдарында қолдауын күшейтті. 1793 жылдың соңында Конвенттің Париж фестиваліне бірлесіп қатысуға шақыруын қабылдауы мүмкін еді, бірақ Максимилиан Робеспьер және оның ішіндегілердің қатал қарсылығы оны ресми шараға айналдырмады. Шомет пен Хаберт қаймықпай, үлкен делегациямен Нотр-Дамға басты. Бірақ кейбір ғалымдар осы оқиғалардың шындығына күмән келтіреді. Шындыққа жақын немесе әшекейленген оқиғалар, революцияға қарсы күштерді жандандырып, тіпті Робеспьер сияқты адал якобиндерді радикалдық топтан ашық түрде бөлінуге мәжбүр етті. Робеспьер әсіресе Культты сыйпай, мерекелерді «күлкілі комедиялар» деп айыптады. 1794 жылдың көктемінде Робеспьер, Террор билігі кезінде толық диктаторлық билікке жақындағанда, Республика үшін жаңа, деистік дінді – Жоғарғы Бас Ие Культын құруды жариялағанда, Ақыл-Ой Культы ресми түрде жоққа шығарылды. Робеспьер Hébertistes-ті әртүрлі философиялық және саяси себептермен айыптады, әсіресе олардың атеизмін қабылдамады. Хабер, Моморо, Ронсен, Винсент және басқалар 4 Жерминаль, II жыл (1794 жылдың 24 наурызы) күні гильотинаға жіберілгенде, Культ ең ықпалды көшбасшыларын жоғалтты. Шомет пен басқа Hébertistes төрт күннен кейін олардың ізінен ергенде, Ақыл-Ой Культы іс жүзінде тоқтатылды. Екі Культ та 1802 жылы Наполеон Бонапарттың 18 Жерминаль, X жылғы Культтар туралы заңымен ресми түрде тыйым салынды.
The official nationwide Fête de la Raison, supervised by Hébert and Momoro on 20 Brumaire, Year II (10 November 1793) came to epitomize the new republican way of religion. In ceremonies devised and organised by Chaumette, churches across France were transformed into modern Temples of Reason. The largest ceremony of all was at the cathedral of Notre Dame in Paris. The Christian altar was dismantled and an altar to Liberty was installed and the inscription "To Philosophy" was carved in stone over the cathedral's doors. A flame burned on the altar which was symbolic of truth. To avoid statuary and idolatry, the Goddess figures were portrayed by living women, and in Paris the role was played by Momoro's wife, Sophie, who is said to have dressed "provocatively" and, according to Thomas Carlyle, "made one of the best Goddesses of Reason; though her teeth were a little defective." Before his retirement, Georges Danton had warned against dechristianizers and their "rhetorical excesses", but support for the Cult only increased in the zealous early years of the First Republic. By late 1793, it was conceivable that the Convention might accept the invitation to attend the Paris festival en masse, but the unshakeable opposition of Maximilien Robespierre and others like him prevented it from becoming an official affair. Undeterred, Chaumette and Hébert proudly led a sizable delegation of deputies to Notre Dame. although some scholars have disputed their veracity. These accounts, real or embellished, galvanized anti revolutionary forces and even caused many dedicated Jacobins like Robespierre to publicly separate themselves from the radical faction. Robespierre particularly scorned the Cult and denounced the festivals as "ridiculous farces". In the spring of 1794, the Cult of Reason was faced with official repudiation when Robespierre, nearing complete dictatorial power during the Reign of Terror, announced his own establishment of a new, deistic religion for the Republic, the Cult of the Supreme Being. Robespierre denounced the Hébertistes on various philosophical and political grounds, specifically rejecting their perceived atheism. When Hébert, Momoro, Ronsin, Vincent, and others were sent to the guillotine on 4 Germinal, Year II (24 March 1794), the cult lost its most influential leadership; when Chaumette and other Hébertistes followed them four days later, the Cult of Reason effectively ceased to exist. Both cults were officially banned in 1802 by Napoleon Bonaparte with his Law on Cults of 18 Germinal, Year X.