Құқықтық жүйеде "қауіпті қылмыскер" анықтамасы, қоғамды қорғау үшін ұзақ мерзімге немесе мерзімізсіз жазалау шаралары қарастырылады. Канада, Англия, Дания заңдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейбір сотталған адамдарды белгілеу
Designation for some convicted persons
Канадада және Англия мен Уэльсте, белгілі бір сотталған адамдар қауіпті қылмыскерлер ретінде тағайындалып, халықты қорғау мақсатында ұзақ немесе белгісіз мерзімге бас бостандығынан айыру жазасына кесілуі мүмкін. Заң бойынша қауіптілік – адамның зиян келтіру мүмкіндігінің заңды түрде анықталуы. Дания, Норвегия және АҚШ-тың кейбір аймақтары сияқты басқа елдерде де осыған ұқсас заңдық ережелер бар. Адамның қауіптілігі туралы мәселе, көбінесе күдікті немесе айыпталушының қылмыстық сот жүйесіндегі жолының әртүрлі кезеңдерінде, халықтың болашақ қауіпсіздігіне қатысты шешімдер қабылданар кезде туындайды. Бұл адамның кепілдікпен босатылуына немесе полиция күзетіне алу қажеттігіне қатысты шешімдерді, содан кейін белгілі бір қылмыстар үшін үкім тағайындауды, оларды қамауда ұстауды (мысалы, қай түрмеге жіберу керектігін), сондай-ақ болашақ сот процестерін, мысалы, шартты түрде босату комиссиясының оларды босатуға жарамдылығын бағалауын қамтиды.
In Canada and England and Wales, certain convicted persons may be designated as dangerous offenders and subject to a longer, or indefinite, term of imprisonment in order to protect the public. Dangerousness in law is a legal establishment of the risk that a person poses to cause harm. Other countries, including Denmark, Norway, and parts of the United States have similar provisions of law. The question of a person's dangerousness predominately occurs when decisions are being considered regarding the future safety of the public at various stages through a suspect or defendant's journey through the criminal justice system. This includes decisions on whether a person can be released on bail or requires to be remanded in police custody, followed by sentencing for certain offences, their confinement (such as what category of prison to send them to), as well as future legal proceedings, such as their suitability to be released, assessed by a parole board.
Канада
Канаданың қылмыстық заңдарында қауіпті қылмыскер деп танылған сотталған адам, қылмысы өмір бойына жаза тартуға жазаланса да, белгісіз мерзімге бас бостандығынан айырылу жазасына тартылуы мүмкін. Осы заңның мақсаты – зорлық-зомбылыққа бейімділігіне байланысты қоғамға жіберу үшін тым қауіпті деп саналатын, бірақ басқа заңнамалармен, мысалы, Түзету және шартты түрде босату туралы заңмен, міндетті түрде қамауға алынбайтын қылмыскерлерді ұстау. Қылмыстық кодекстің 761(1) тармақшасына сәйкес, Канаданың Шартты түрде босату жөніндегі кеңесі қауіпті қылмыскер белгісі бар сотталған адамның ісін жеті жыл сайын қарауға міндетті. Жағдайларға қарай шартты түрде босату мүмкін, бірақ сотталған адамды мәңгілік бақылауда ұстау қажет. Алғашқы қараудан кейін, кеңес әр екі жыл сайын кезекті қараулар жүргізуі керек. Канаданың Түзету мекемелерінің мәліметінше, жылына орташа есеппен 24 қауіпті қылмыскер Канада түрме жүйесіне қабылданады. Пол Бернардо – белгілі бір қауіпті қылмыскер. Қауіпті қылмыскер туралы ережелер конституциялық деп танылды: «Кінәлі деп танылған адам «ауыр дене жарақатын келтіру қылмысы» үшін сотталады, бірақ бұл әдеттегіден өзгеше тәртіппен жасалады. Ол болашақта не істейтіні үшін жазаланбайды. Жаза нақты қылмыс жасалғаннан туындайды». 2006 жылдың 17 қазанында Канада үкіметі бас прокурорларға қауіпті қылмыскерлерді анықтауды жеңілдеткен заңнама енгізді. Бұл түзетулердің ішінде, зорлық немесе сексуалдық сипаттағы қылмыс үшін үшінші рет сотталған адам, өзі қауіпті қылмыскер емес екенін дәлелдеуі керек деген талап та бар. Бұл заң 2008 жылы қабылданды. Бұрынғы заңнама бойынша, мемлекет адамның қауіпті қылмыскер екенін дәлелдеуге міндетті болған. Бұл түзету үш зорлық қылмысы үшін сотталған адамдарға жауапкершілікті ауыстырады. Мұндай адамдар енді сотқа үш рет айыпталғанына қарамастан, оларды қауіпті қылмыскерлер деп тануға болмайтынын көрсетуі керек. 2019–2020 жылдарға қарай, қауіпті қылмыскерлер тізімінде 874 адам болды. Олардың 874 сотталған адамының 743-і (85%) қамауда, ал 131-і (15%) шартты түрде босатылды. Канада соттары сотталғандарды «ұзақ мерзімді қылмыскерлер» деп тануға да құқылы. Үкім шығарғаннан кейін тыңдау өтеді, егер судья айыпты босатылғаннан кейін қайтадан қылмыс жасауға бейім деп тапса, жазасын өтегеннен кейін 10 жыл бойы қоғамдық бақылауда болуы қажет.
In Canadian criminal law, a convicted person who is designated a dangerous offender may be subjected to an indeterminate prison sentence, whether or not the crime carries a life sentence. The purpose of the legislation is to detain offenders who are deemed too dangerous to be released into society because of their violent tendencies, but whose sentences would not necessarily keep them incarcerated under other legislation, such as the Correctional and Conditional Release Act. Under subsection 761(1) of the Criminal Code, the Parole Board of Canada is required to review the case of an offender with a dangerous offender label after seven years, and parole may be granted as circumstances warrant, but the offender would remain under supervision indefinitely. After the initial review, the Parole Board must conduct subsequent reviews every two years. According to Corrections Canada, on average 24 dangerous offenders are admitted to the Canadian prison system each year. Paul Bernardo is one well known dangerous offender. The dangerous offender provisions have been found constitutional: "The individual, on a finding of guilty, is being sentenced for the 'serious personal injury offence' for which he was convicted, albeit in a different way than would ordinarily be done. He is not being punished for what he might do. The punishment flows from the actual commission of a specific offence." On 17 October 2006, the Canadian government introduced legislation that made it easier for Crown prosecutors to obtain dangerous offender designations. The amendments provide, among other things, that an offender found guilty of a third conviction of a designated violent or sexual offence must prove that he or she does not qualify as a dangerous offender. This legislation was passed in 2008. Under previous legislation, the Crown had to prove that the individual qualified as a dangerous offender. The amendment reverses the onus for individuals convicted of three violent offences. Such individuals must now demonstrate to a court that despite the three convictions, they should not be designated as dangerous offenders. As of 2019–2020, there were 874 persons with the dangerous offender designation. Of these 874 designated offenders, 743 (85%) were in custody, whereas 131 (15%) were on conditional release in the community. Canadian courts also have the option of designating convicts "long term offenders". A hearing is held after sentencing, and, if a judge rules the accused is likely to re offend after release, a 10 year period of community supervision is required after the sentence is completed.
Дания
Данияда кісі өлтіру, өрт қою, шабуыл жасау, зорлау, балаларды жыныстық тұрғыдан зорлау немесе тонау сияқты қауіпті қылмыстар жасаған қылмыскерлерге "мерзімі белгіленбеген қамау жазасы" (forvaringsdom) берілуі мүмкін. Бұл жаза көбінесе бұзық мінезді адамдарға (мысалы, антиәлеуметтік жеке тұлғалық бұзылысы барларға) тағайындалады. Ұсталғандар әдетте Герстедвестер мекемесінде ұсталады. Мерзімімен кешірім туралы қараулар жүргізіледі және қылмыскерлер шамамен 14 жыл 7 айдан кейін босатылады.
In Denmark, offenders who commit dangerous crimes, such as murder, arson, assault, rape, child molestation or robbery may receive a "custody sentence" (forvaringsdom), which lacks a definite time period. This sentence is often bestowed on offenders with deviant personalities (for example, antisocial personality disorder). The detainees are typically housed in the Institution of Herstedvester. There are periodic pardoning reviews and on average the offenders serve 14 years and 7 months before being released.
Англия мен Уэльс
Англия мен Уэльсте қауіпті қылмыскерлерге жаза тағайындау 2020 жылғы Жазалау туралы заңмен реттеледі. Бұрын, 2003 жылғы Қылмыстық әділет туралы заңның тиісті тараптарымен реттелген, бірақ 2020 жылғы Жазалау туралы заңмен осы тараптар күшін жойғаннан кейін өзгерді. Сот, қылмыскердің әлемнің кез келген жеріндегі соттардан алған бұрынғы соттылықтарын, сондай-ақ оның мінез-құлқының үлгісі туралы ақпаратты, оның ішінде қазіргі сотталып жатқан немесе бұрын сотталған қылмыстарды ескере алады. Сот ескере алатын бұрынғы іс-шараларға қарулы күштерде болған жағдайда тәртіптік шаралар немесе соттылықтар, сондай-ақ кез келген азаматтық сот ісі жатады. Сот, күдіктінің қоғамға қандай деңгейде қауіп төндіретінін және олардың қанша уақыт бойы қауіпті болып қалатынының "сенімді бағасы" бар-жоғын қарастыруы тиіс.
In England and Wales, the sentencing of dangerous offenders is governed by the Sentencing Act 2020. It was governed by of the Criminal Justice Act 2003, until the repeal of those sections by the Sentencing Act 2020. The court may take into account as prior convictions that the offender has, from a court in any place in the world, as well as information about a pattern of behaviour, including in which any offences, either the ones on trial or previously tried, have involved. Previous proceedings that could be taken into account are disciplinary proceedings or convictions if the person was part of the armed forces, or any civil proceedings. The court should consider the level of danger the public are at risk to by the defendant and whether there is a 'reliable estimate' of how long they will remain a danger.
Сот үкімдері
Lang және басқалар [2005] EWCA Crim 2864 шешімінде, адам қауіпті деп танылуы үшін, оның құрайтын қаупі айқын болуы керек. Кез келген ауыр қылмыс жасалуы болжамдалса, осының өзі қауіптілік бар деген тұжырымға негіз болмауы тиіс. Johnson [2006] EWCA Crim 2486 шешімінде, бұрын сотталғандығының болуы осындай қорытындыға міндетті түрде әкелмейді, ал бұрын сотталмағандығы айыпталушының қауіпті деп танылуына кедергі жасамауы керек. R v Considine; R v Davis [2007] EWCA Crim 1166 шешімінде, қауіптілікті бағалаудағы басты сөз – «ақпарат» болып табылады, яғни ол дәлелдермен, айыпталушының бұрынғы соттылықтарымен немесе мінез-құлқының үлгілерімен ғана шектелмейді. Дегенмен, Ньютон отырысында тек қана қауіптілікті бағалау мақсатында, айыпталушының сотта қаралып жатқан қылмысқа ұқсас, жеке қылмыс жасағанын анықтауға болады.
Lang and others [2005] EWCA Crim 2864 provides that for a person to be dangerous, the risk a person poses must be considerable. It should not be assumed that a significant risk exists because a 'foreseen offence is serious'. Johnson [2006] EWCA Crim 2486 provides that the existence of previous convictions does 'not compel such a finding' in the same way the absence of previous convictions does not preclude a defendant from being found dangerous. R v Considine; R v Davis [2007] EWCA Crim 1166 provides that the crucial word in assessing dangerousness is 'information', meaning that this is not restricted to evidence, previous convictions of behavioural patterns of a defendant. However, it is not appropriate for a Newton hearing to decide 'whether the defendant had committed a discrete, but similar, offence to the one before the court', just for the purpose of assessing dangerousness.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында "қауіпті қылмыскер" заңдары әр штат бойынша анықталады және сот үкімі кезінде қолданылады, сондықтан күшейтілген "қауіпті қылмыскер" жазасы бастапқы заңсыз әрекеттен туындайды. "Қауіпті қылмыскер" жазасына сотталған адам әдетте "қауіпті қылмыскер" жазасы болмағанда алған жазасына сәйкес келетін ең төменгі мерзімге қамалады, содан кейін бостандыққа шығуға жарамдылығын анықтау үшін оның психикалық жағдайы қарастырылады. Балама ретінде, сот отырысы бір мезгілде психикалық ауру адамның өзін-өзі бақылаудан айырылуына байланысты қауіпті болып қалатынын анықтаса, адам азаматтық міндеттемеге тартылуы мүмкін. Бұл мәселе Канзас штаты мен Хендрикс (1997) ісінде туындады, онда сот шектеулі міндеттемеге рұқсат берді; бірақ Канзас штаты мен Крейн (2002) ісінде сот осы мәселе бойынша өз шешімін кері қайтарып, міндеттеме стандарттарын күшейтті және дәлелдеу талаптарын арттырды. Әртүрлі штаттық және федералдық жыныстық қылмыскерлерді тіркеу заңдары жыныстық қылмыскерлерге қатысты сот үкімінен кейінгі қосымша талаптарды қояды.
In the United States, "Dangerous offender" statutes are defined on a state by state basis and are applied at sentencing such that the enhanced "dangerous offender" sentence stems from the original illegal activity. A person under "dangerous offender" sentencing is typically held for a minimum term that coincides with the sentence the person would have received without the "dangerous offender" sentence, and thereafter is subject to review of the person's state of mind as a determination of eligibility for release. Alternatively, a person can be civilly committed if a judicial hearing determines that a concurrent mental disorder makes the person likely to remain dangerous because of a lack of self control. This issue arose in the case of sex offenders in Kansas v. Hendricks (1997) in which the court did allow limited commitment; the court reversed itself on the very same issue in Kansas v. Crane (2002) imposing much stricter commitment standards and a higher burden of proof. Various state and federal sex offender registry laws impose additional post conviction requirements for sex offenders.