Кіріспе

Көліктің кәмілетке толмаған жасындағы адамды өлтіруі

Бала өлтіру, балаларға қатысты адам өлтіру, немесе балалардың өлімі – кәмілетке толмаған адамды өлтіру. Көптеген заң жүйелерінде бұл адам өлтірудің аса ауыр түрі саналады. Құрбан болғанның жасы адам өлтіру қылмысының ауырлатушы жағдайы болуы мүмкін, немесе бала өлтіру жеке қылмыстық құқық бұзушылық ретінде қарастырылуы мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

2008 жылы АҚШ-та 1494 бала қаны төгілді. Олардың ішінде 1035-і ұл, 452-сі қыз болды. АҚШ-та өлім жазасын сақтайтын штаттардың шамамен жартысы бала өлтіруді, өлім жазасын қолдануға негіз болатын ауырлататын жағдайлар тізіміне қосты. Қылмыстың жасалу кезінде құрбан болған баланың жасы, штаттар арасында өлім жазасын қолдану шарттарын анықтайды. Бұл жас 10-нан 17-ге дейін, ал ең көп кездесетін жас 12-ге дейін белгіленген. Кейбір юрисдикцияларда, мысалы Флорида штатында бала өлтіру, қылмысты ауырлатуға себеп болуы мүмкін.

Ұлыбритания

Ұлыбританиядағы кез келген адам өлтіру қылмысы үшін міндетті түрде өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы көзделеді. Англия мен Уэльсте сексуалдық немесе садистік сипаттағы, не құрбанды ұрлауға байланысты бала өлтіру жағдайында, қылмыскер 21 жасқа толған болса, өмір бойына (яғни, шартты түрде босату мүмкіндігі жоқ өмір бойына бас бостандығынан айыру) жазасы тағайындалуы мүмкін. Сот үкімдері бойынша, егер қылмыскер 21 жасқа толмаған болса, жазаның бастапқы мерзімі 30 жылды құрайды.

Басқа балалар

Көптеген елдерде балалардың басқа балалар қолынан қаза табу жағдайлары өте сирек кездеседі. АҚШ Әділет министрлігінің 1996 жылғы статистикасына сәйкес, балалардың әрбір бес қырқыны басқа балалардың қолынан қаза тапқан. Балалардың жасаған бірнеше құқық бұзушылықтары кеңінен жарияланды. 1993 жылдың 12 ақпанында Роберт Томпсон мен Джон Венеблз 2 жасар Джеймс Булгерді өлтірді. Олар оны ұрып-соғып, таспен атады, содан кейін есінен танып қалған денесін пойыз жолына тастап, оны пойыз қағып өлтіргендей көрінетіндей етті. Булгерді өлтіргендер Ұлыбритания тарихындағы ең жас кісі өлтірушілер ретінде танылды. Ұлыбританияда тағы бір маңызды оқиға 1968 жылы Ньюкасл-апон-Тайнда болды, онда 10 жасар Мэри Белл Мартин Браун мен Брайан Хоудың өліміне қатысқандығы үшін, жауапкершілігі шектеулі деп танылып, кінәлі деп үкім шығарылды. Ол 1980 жылы 23 жасында босатылды. 1998 жылы 8 жасар Мэделин Клифтонды 14 жасар Джош Филлипс өлтірді.

Медициналық мамандар

Балалар, әсіресе нәрестелер, медицина қызметкерлері тарапынан қасақана өлтірілген. Сериялық кісі өлтірушілер сарапашысы Кэтрин Рамсленд, хищник-қылмыскерлер денсаулық сақтау мекемелерін "сенім орындары" ретінде қарастырып, өздеріне артықшылықтар ала алады деп санайды. Ал басқа кісі өлтірушілер жұмыс жүктемесін азайтуға, немесе өшпенділікпен біреуді жазалауға, немесе өздерін Құдай сияқты сезініп, құрбандарына көмектесемін деп ойлауға, немесе назар, өзін-өзі күшейту және қызығушылық іздеуге ұшырауы мүмкін. Мұндай жағдайдың бірінде, жаңа туған нәрестелерге күтім жасайтын медбике Люси Летби 2015 жылдың маусымынан 2016 жылға дейін Честер графинясы ауруханасында кем дегенде 7 нәрестені өлтірді деген айып тағылды және тағы 10 нәрестені өлтіруге әрекет жасады.

Медиа қамту

1992 жылы 7 жасар Дантрелл Дэвистің Кабрини-Грин қоғамдық тұрғын үй кешенінен мектепке бара жатқанда қаза табуынан кейін, «Чикаго Трибьюн» газеті барлық балалардың қазасын бірінші бетке шығарды (әдетте ешқандай өлтіру оқиғасы бірінші бетке жарияланбады). Сол жылы 62 бала қаза тапты. Бір оқиғада бірнеше адамның қаза болуы, мысалы 1999 жылғы Колумбайн орта мектебіндегі қырғын мен 2012 жылғы Сэнди Хук бастауыш мектебіндегі оқ ату оқиғасы, ең көп медиа назарын тартады, бірақ статистикалық тұрғыдан сирек кездеседі.

Геноцид пен бала-әскерлер

Балаларды әскери мақсатта пайдалану – балаларды әскери қимылдарға тарту, оларды белгілі бір жерді қорғауға немесе үгіт-насихат жасау үшін қауіпті жағдайға қою. Бұл кейде діни мағынадағы құрбандыққа ұқсамайтын бала құрбандығы деп аталады. Сондай-ақ, балаларды бала-жауынгерлер немесе диверсанттар ретінде пайдалану да осыған жатады. Ақпанның 12-сі – Қызыл қол күні, жыл сайынғы еске алу күні. Бұл күні соғыстар мен қарулы жанжалдарда балаларды сарбаз ретінде пайдалану практикасына қоғамның назарын аудару мақсатында өткізіледі.

"Мути өлтірулері"

Дәрілік кісі өлтіру (көбінесе мути өлтіру деп аталады) – дәстүрлі емдік тәжірибелермен байланысты адамды құрбан ету және мүшелеп кесу амалы. Мути өлтірудің құрбандары көбінесе балалар болады. Органдары мен/немесе дене мүшелері әдетте бала тірі кезінде алынады. 2002 жылы Лондондағы Темза өзенінен бассыз денесі табылған белгісіз бала (Адам деп аталған) мути өлтірудің құрбаны болған деп саналады.