Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қаржылық жаза
Financial penalty
Айыппұл немесе mulct (соңғы синоним көбінесе азаматтық құқықта қолданылады) – сот немесе басқа да уәкілетті орган қылмыс немесе өзге де құқық бұзушылық үшін жаза ретінде төлеуге міндетті ақша сомасы. Айыппұл мөлшері әрбір жағдай бойынша жеке анықталуы мүмкін, бірақ көбінесе ол алдын ала жарияланады. Бұл термин көбінесе қылмыстар, әсіресе еңіл қылмыстар жасағаны үшін немесе талап-дауды реттеу үшін салынған қаржылық жазаларды білдіреді. Айыппұлдың бір мысалы – жол қозғалысы ережелерін бұзғаны үшін төленетін ақша. Англиялық ортақ құқық бойынша, шағын айыппұлдар көбінесе төмен деңгейдегі қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін қоғамдық жұмысқа тартудың орнына немесе онымен қатар қолданылады. Сондай-ақ, судья немесе сот төрешісі үлкен жаза қажет деп шешсе, бірақ қоғамға қауіп төндірмейтін жағдайда, айтарлықтай айыппұлдар тәуелсіз түрде немесе қысқа мерзімді бас бостандығынан айырумен бірге тағайындалуы мүмкін. Мысалы, алаяқтық жиі ірі айыппұлмен жазаланады, себебі алаяқтар әдетте олардың қылмысын жасау үшін пайдаланған лауазымынан немесе кәсібінен шеттетіледі. Айыппұлдар салық түрі ретінде де қолданылуы мүмкін. Кепілдік ретінде төленген ақша айыппұл төлеуге есептелуі мүмкін. Күндік айыппұл – бұл белгілі бір ең төменгі шектен асып, жеке табысқа байланысты есептелетін айыппұл (прогрессивті салық салу жүйесіне ұқсас), яғни сомасы белгілі бір мөлшерде емес. Күндік айыппұлдар көбінесе кедейлікте өмір сүретін адамдардың ауыртпалығын азайту үшін қолданылады, олар әйтпесе айыппұл төлеуде қиындықтарға тап болуы мүмкін. Кейбір айыппұлдар өте шағын, мысалы, кездейсоқ жүргендерге (АҚШ-та) 25 доллардан 100 долларға дейін айыппұл салынады. АҚШ-тың кейбір штаттарында (мысалы, Калифорния, Нью-Йорк, Техас және Вашингтон округі) ұсақ қылмыстар үшін, мысалы, қоғамдық орындарда шу шығару немесе полиция көлігіне зат лақтыру сияқты құқық бұзушылықтар үшін айыппұлдар 2500 доллардан 5000 долларға дейін жетеді.
A fine or mulct (the latter synonym typically used in civil law) is a penalty of money that a court of law or other authority decides has to be paid as punishment for a crime or other offense. The amount of a fine can be determined case by case, but it is often announced in advance. The most usual use of the term is for financial punishments for the commission of crimes, especially minor crimes, or as the settlement of a claim. One typical example of a fine is money paid for violations of traffic laws. In English common law, relatively small fines are used either in place of or alongside community service orders for low level criminal offences. More considerable fines are also given independently or alongside shorter prison sentences when the judge or magistrate considers a large amount of retribution is necessary, but there is unlikely to be a significant danger to the public. For instance, fraud is often punished by substantial fines since fraudsters are typically banned from the position or profession they abused to commit their crimes. Fines can also be used as a form of tax. Money for bail may be applied toward a fine. A day fine is a fine that, above a minimum, is based on personal income (similar to progressive taxation), as opposed to a fine of a fixed amount. Day fines are often implemented to alleviate some of the burden on people experiencing poverty, who might otherwise have issues paying/affording some fines. Some fines are small, such as for loitering, for which fines (in the United States) range from about $25 to $100. In some areas of the United States (for example California, New York, Texas, and Washington D. C.), fines for petty crimes, such as criminal mischief (shouting in public places, projecting an object at a police car) range from $2,500 to $5,000.
Англия мен Уэльс
1980 жылғы Магистратура соттары туралы заңда, егер контекст басқаша талап етпесе, "айыппұл" термині, айыппұл сомасын шектейтін ережелерден басқа, сот үкімі бойынша төленетін ақшалай жазаны, ақшалай тәркілеуді немесе ақшалай өтемақыны қамтиды. Аталған заңның 32-бабында "айыппұл" термині ақшалай жазаны білдіреді, бірақ ақшалай тәркілеуді немесе ақшалай өтемақыны қамтымайды. 1977 жылғы Қылмыстық заңның 15-32 және 48-баптарында "айыппұл" термині кез келген ақшалай жазаны қамтиды. Англияда қазір сот кінәлі адамға "айыппұл картасын" береді, ол белгілі бір жағдайларда несие картасына ұқсас; кез келген дүкенде төлем терминалы бар болса, ол дүкенге айыппұл сомасын төлейді, ал дүкен сол карта арқылы ақшаны соттың банк шотына жібереді. Бұл тұрғыда, шағын қылмыстар үшін берілетін белгілі бір мөлшердегі айыппұл туралы хабарлама да бар, оны сотқа жүгінудің орнына қабылдауға болады (осылайша уақыт пен құжаттарды үнемдеуге болады) немесе сол қылмыс бойынша сотта қарауға болады. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл айыппұл емес, себебі 1689 жылғы Құқықтар туралы билль бойынша айыппұл тек сот үкімінен кейін ғана салынуы мүмкін, бірақ ол жазалау мақсатына қызмет етеді. Алғашқы айыппұлдардың мысалы ретінде англосаксондық ортақ құқық бойынша өлімге себеп болған жағдайда төленетін weregild, яғни "қан ақысы" келтірілуі мүмкін. Қылмыскерден жәбірленушінің әлеуметтік статусына байланысты белгілі бір сомада ақша немесе мүлік төлеуі күтілген.
In the Magistrates' Courts Act 1980, unless the context otherwise requires, the expression "fine", except for any enactment imposing a limit on the amount of any fine, includes any pecuniary penalty or pecuniary forfeiture or pecuniary compensation payable under a conviction. In section 32 of that Act, the expression "fine" includes a pecuniary penalty but does not include a pecuniary forfeiture or pecuniary compensation. In sections 15 to 32 and 48 of the Criminal Law Act 1977, the expression "fine" includes any pecuniary penalty. In England, there is now a system whereby the court gives the offender a 'fine card', which is somewhat like a credit card; at any shop that has a paying in machine, he pays the value of the fine to the shop, which then uses the fine card to pass that money on to the court's bank account. A related concept is the fixed penalty notice, a pecuniary penalty for some minor crimes that can be either accepted (instead of prosecution, thus saving time and paperwork) or taken to court for regular proceedings for that crime. While technically not a fine, which, under the Bill of Rights 1689, may be levied only following a conviction, it serves the same purpose of punishment. Early examples of fines include the weregild or blood money payable under Anglo Saxon common law for causing a death. The murderer would be expected to pay a sum of money or goods dependent on the victim's social status.