Кіріспе
Қылмыс жасады деп танылып, сотталған адам – сотпен үкімталған қылмыскер. "Қылмыскер" термині жеке адамға қатысты қолданылғанда, қылмыс жасады деп танылып сотталған адамды білдіреді немесе "тюрьмада жазасын өтеуші адам" деген мағынаны береді. Қылмыскерлер көбінесе "тұтқындар" немесе "мәмілегерлер" деп те аталады, сондай-ақ сленгте "con" деп те танылады, ал жақында түрмеден босатылған бұрынғы қылмыскерлер "ex con" ("бұрынғы қылмыскер") деп аталады. Бас бостандығынан айыру емес, басқа жазаға кесілгендер "қылмыскер" деп сипатталмайды. "Бұрынғы қылмыскер" деген белгі, әдетте, өмір бойы салдарына ие, мысалы, қоғамдық қаралау немесе жұмысқа орналасу мүмкіндіктерінің шектелуі. Мысалы, Австралияның федералды үкіметі, әдетте, бұрынғы қылмыскерді жұмысқа алмайды, ал кейбір штаттар мен аумақтар үкіметтері бұрынғы қылмыскерді жұмысқа алу мерзімін немесе одан бұрынғы уақытты шектеуі мүмкін.
the term "convict" when applied to an individual
a person convicted of a felony crime
A convict is "a person found guilty of a crime and sentenced by a court" or "a person serving a sentence in prison". Convicts are often also known as "prisoners" or "inmates" or by the slang term "con", while a common label for former convicts, especially those recently released from prison, is "ex con" ("ex convict"). Persons convicted and sentenced to non custodial sentences tend not to be described as "convicts". The label of "ex convict" usually has lifelong implications, such as social stigma or reduced opportunities for employment. The federal government of Australia, for instance, will not, in general, employ an ex convict, while some state and territory governments may limit the time for or before which a former convict may be employed.
Тарихи қолданысы
Ағылшын тілінде "convict" термині 18-ші және 19-шы ғасырларда британ түрмелерін толғандырған, ер және әйел қылмыскерлердің көп санын сипаттау үшін қолданылды. Олардың жасаған қылмыстары бүгінде ұсақ құқық бұзушылықтар (шағын заттар немесе тамақ ұрлау) ретінде қарастырылар еді, немесе қазіргі қылмыстық кодексте жоқ (мысалы, өтелмеген қарыз). Осы кезеңдегі жазалардың көпшілігі қатал болды, тіпті ең жеңіл қылмыстар үшін де өлім жазасы (асылу) қолданылды. Дегенмен, бұл ең жоғарғы жаза көбінесе жеңілірек жазаға алмастырылып, әдетте колонияларға жер аудару (7 немесе 14 жылға, немесе өмір бойына) түрінде болды. Осылайша, британдық контексте "convict" термині ең алдымен теңіз артына жер аударылған қылмыскерлерді білдірді. Бастапқыда көптеген британдық сотталғандар Мэриленд, Вирджиния және Джорджия сияқты американдық колонияларға арзан жұмыс күші ретінде жіберілді. Ұлыбританиядан сотталғандарды жер аудару 1615 жыл шамасында басталды және келесі жылдары жиіледі. Бастапқыда көптеген адамдар Солтүстік Америкаға немесе Вест-Индияға жер аударылды, бірақ 1718 жылдан бастап жер аудару Солтүстік Америкаға ғана жүзеге асырылды. Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда Ұлыбританияның сотталғандарды АҚШ-қа жіберу мүмкіндігі жойылды. Британ үкіметі енді жаңадан ашылған Австралияның шығыс жағалауын жазалау орталығы ретінде пайдалануды көздеді. Сотталғандар 1787 жылы Австралияға жеткізіліп, 1788 жылдың қаңтарында Ботани шығанағына, содан кейін Сидней шығанағына келді. Еуропалық қоныстанудың басынан бастап, алты колонияның бесеуінде сотталғандар мерзімі бар жұмысшылар ретінде пайдаланылды. Көптеген адамдар қоғамдық жұмыстарға жұмылдырылды, бірақ олардың көп бөлігі жеке тұлғаларға үй қызметшілері, ауыл шаруашылығы жұмысшылары сияқты қызметтерге "тапсырылды". Жер аудару 1853 жылдан бастап біртіндеп тоқтатылып, 1868 жылы толығымен жойылды. Австралияда сотталғандар мәдени мифология мен тарихнаманың маңызды тұлғаларына айналды. Көптеген адамдар белгілі бизнесмендер мен құрметті азаматтарға айналды, ал қазіргі австралиялық қоғамдағы кейбір танымал отбасылар өз тарихын қарапайым шығу тегінен жоғары көтерілген сотталған ата-бабаларына дейін жегізе алады. Дегенмен, жер аудару дәуірінде және одан кейінгі жылдарда бұрынғы сотталғандар мен олардың ұрпақтары бұрынғы қылмыстық өмірін жасыруға тырысты, кейде бұрмаланған немесе толық жойылған отбасы тарихына әкеп соқты. Әрбір адам туралы кең көлемде сақталған толық жазбалар қазір осы олқылықтарды толтыруға мүмкіндік береді, және шындығында, көптеген генеалогтар өздерінің сотталған ата-бабалары туралы Австралияға еркін қоныстанғандар туралы мәліметтерден гөрі көбірек біле алады. Британдық сотталғандар Канадаға, Батыс Африкаға және Үндістанға да жіберілді. Франция да сотталғандарды Жаңа Каледонияға және Француз Гвианасындағы Ібіліс аралына жіберді.