Қазақстанда сотқа қатысушыларсыз қылмыстық істер қаралуы
Summary offence
Қылмыстық құқықта қарапайым құқық бұзушылықтар сотқа қатысушылар алдында қарастырылмайды. Жазасы жеңіл, айыппұл төлеу немесе 2 жылға дейін бас бостандығынан айыру мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қазылар алдында сотталмайтын қылмыс
Crime tried without a jury
Жеңіл қылмыс немесе ұсақ құқық бұзушылық – кейбір ортақ құқық жүйелерінде қазылар алдында сотталу құқығы жоқ және/немесе айыптама (айыптама бойынша сотталуға қажет) арқылы қаралатын құқық бұзушылық. Басқа жүйелердегідей, жеңіл қылмыстар айыптама бойынша сотталуға қарағанда аз ауыр болып саналады, себебі олар қысқа мерзімге бас бостандығынан айыру және кішігірім айыппұлмен жазаланады. Бұл қылмыстар Канаданың федералды заңдарында да, Канаданың провинциялары мен территорияларының заңнамасында да кездеседі. Федералды үкіметтің (барлық қылмыстық заңды қоса) қарауына жататын жеңіл қылмыстар үшін Қылмыстық кодекстің 787-бабында, егер заңда басқа жаза көзделмесе, ең жоғары жаза – 2 жылдан бір күн кем бас бостандығынан айыру, 5000 доллар айыппұл немесе осы екеуінің бірі қарастырылады. Қолданыста, жеңіл қылмыстар мен айыптама бойынша сотталуға жататын қылмыстар арасындағы кейбір ерекшеліктер төменде көрсетілген.
A summary offence or petty offence is a violation in some common law jurisdictions that can be proceeded against summarily, without the right to a jury trial and/or indictment (required for an indictable offence). As in other jurisdictions, summary conviction offences are considered less serious than indictable offences because they are punishable by shorter prison sentences and smaller fines. These offences appear both in the federal laws of Canada and in the legislation of Canada's provinces and territories. For summary conviction offences that fall under the jurisdiction of the federal government (including all criminal law), section 787 of the Criminal Code specifies that, unless another punishment is provided for by law, the maximum penalty for a summary conviction offence is a sentence of 2 years less a day of imprisonment, a fine of $5,000 or both. As a matter of practical effect, some common differences between summary conviction and indictable offences are provided below.
Сотталған қылмыстар
Айыпталушыға қылмыс жасалғаннан кейін бір жыл ішінде жеңіл қылмыс бойынша айыптау қойылған болуы керек. Ескіру мерзімдері Қылмыстық кодексте белгіленген. Қылмыстық кодекстің 495-бабының 2-тармағының (c) тармағына қарамастан, полиция жеңіл қылмыс жасап жатқан кезде ұстау ордері болмаса да, айыпталушыны ұстауға құқылы. Егер полиция жеңіл қылмыс жасалғанын анықтамаса, ұстау ордері қажет. Жеңіл қылмыс бойынша айыпталушы саусақ іздерін тапсыруға міндетті емес. Жеңіл қылмыс бойынша сот шешімдеріне шағымдар бірінші кезекте құзырақтың жоғарғы сотқа (мысалы, Альберта провинциясының жоғары соты – Корольдің сот алқасы) беріледі. Провинциялық жоғары соттан кейін шағым провинциялық апелляциялық сотқа (мысалы, Альбертаның апелляциялық соты) және содан кейін Канаданың Жоғарғы сотына жіберіледі, бірақ практикалық тұрғыдан алғанда, Канаданың Жоғарғы соты өте сирек жеңіл қылмыстар бойынша шағымдарды тыңдайды. Жеңіл қылмыс бойынша сотталған адамдар, егер осы кезеңде басқа қылмыстар үшін сотталмаса, бес жылдан кейін шартты түрде босатылуға құқылы. Әрқашан провинциялық сотта қаралады (жоғары соттағы ауыр қылмыспен біріктірілмейді).
Accused must be charged with a summary conviction within one year after the act happened. Limitation periods are set out in the Criminal Code. The police can arrest under summary conviction without an arrest warrant if found committing a summary offence notwithstanding s. 495(2)(c) of the Criminal Code. If the police do not find committing a summary offence, an arrest warrant is required. Accused does not have to submit fingerprints when charged under Summary Conviction. Appeals of summary conviction offences go first to the highest trial court within the jurisdiction (e. g., provincial superior court in Alberta is the Court of King's Bench). After Provincial Superior Court a further appeal would go to the Provincial Court of Appeal (e. g., the Court of Appeal of Alberta), and then finally to the Supreme Court of Canada, but as a practical matter very few summary convictions are ever heard by the Supreme Court of Canada. Accused convicted under summary conviction are eligible for a pardon after five years provided the accused is not convicted of any further offences during that period. Always tried in a provincial court (cannot be joined with an indictable offence in a superior court).
Қылмыстық іс қозғалатын қылмыстар
Қылмыс жасалғаннан кейін айыптауды салу мерзімі шектеусіз, яғни күдіктіге кез келген уақытта айып тағылуы мүмкін. Бұл ереженің ерекшелігі – мемлекетке опасыздық жасау, оған үш жылдық мерзім шектеуі қойылады. Іс қозғалған қылмыс бойынша ұстауға ордер қажет емес: Қылмыстық кодекстің 495(1)(а) бабына қараңыз. Іс қозғалған қылмысқа жауап беру үшін келген күдікті саусақ іздерін тапсыруға міндетті.
There is no time limit to when charges can be laid, such that an accused can be charged at any time after an act has occurred. The exception to this point is treason, which has a 3 year limitation period. Police do not require a warrant to arrest under an indictable offence: see S.495(1)(a) Criminal Code
Accused has to submit fingerprints when required to appear to answer to an indictable offence.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландия заңына сәйкес, жеңіл қылмыстар 1981 жылғы Жеңіл қылмыстар туралы заңмен реттеледі және жалған жасауға, алаяқтыққа, қобалжуға ұқсас қылмыстарды, сондай-ақ қоғамдық тәртіпке қарсы қылмыстарды қамтиды. Бұл заң іздестіру, қамау және сот құзыретінің кейбір мәселелерін де қамтиды, сондай-ақ спрей бояу сатуын реттейді.
Under New Zealand law, summary offences are covered by the Summary Offences Act 1981, and include offences that resemble forgery, fraud, nuisance, as well as offences against public order. It also covers some aspects of search, arrest and jurisdiction, as well as regulating the sale of spray paint.
Ұлыбритания
Англия мен Уэльсте "жазбаша сот" термині магистраттық соттағы сот процесін білдіреді. Мұндай іс жүргізуде қазылар алқасы болмайды; тағайындалған судья немесе үш халық судьясынан тұратын алқа айыпталушының кінәлі немесе кінәсіз екеніне шешім қабылдайды. Әрбір жазбаша қылмыс заңмен нақтыланады, онда әдетте жеңіл қылмыс сипатталады және оны қарауға тиіс судья көрсетіледі. Жазбаша сот үкімі шығарылуы мүмкін. "Жазбаша қылмыс" – егер ересек адамға тағылса, тек жазбаша тәртіппен сотталуға болатын қылмыс. Шотландияда да ұқсас процедуралар қолданылады. Кейбір қылмыстар, егер олардың құндылық мөлшері аз болса, Корольдік сотта (қазылар алқасымен) сотталуға тиіс болғанмен, жазбаша тәртіппен сотталуы мүмкін; мұндай қылмыстар әлі де "екі жақты қылмыстар" саналады, сондықтан заңмен анықталған мағынасында "жазбаша қылмыстар" болып табылмайды. Керісінше, кейбір жазбаша қылмыстар белгілі жағдайларда айыптамамен бірге басқа қылмыстармен бірге сотталуы мүмкін; олар "айыптамалық қылмыстарға" немесе "екі жақты қылмыстарға" айналмайды, бірақ "жазбаша қылмыстар" болып қалады, бірақ қазылар алқасымен сотталады. Бұған қылмыстық және азаматтық шақырулар кіреді, онда адамға физикалық тұтқындау қажет болмай, қылмыстық немесе қылмыстық емес құқық бұзушылық жасағаны үшін айып тағылуы мүмкін, мысалы, зорлық-зомбылықсыз айыппұл салынатын құқық бұзушылықтар, аз мерзімге бас бостандығынан айыруды көздейтін қылмыстар немесе жылдамдықпен жүру сияқты қылмыстық емес әрекеттер. Кез келген қылмыс үшін бақылаушы заңмен алты айдан астам мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы көзделсе, қазылар алқасының соты болуы керек. Кейбір штаттар, мысалы Калифорния, барлық айыпталушылардың қылмысының сипатына қарамастан, қазылар алқасының сотына қатысуға құқығы бар екенін қарастырады. Қалай болғанда да, АҚШ-та жазбаша қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін сотталғандардың қылмыстық тізімінде осылай көрсетілуі мүмкін. Сотқа наразылық білдіру соттың құқығы болып саналады, өйткені "Құрама Штаттар атынан немесе оның атынан басталып немесе жүргізілген кез келген сот ісіне енгізілген кез келген заңды жарлыққа, процеске, бұйрыққа, ережеге, шешімге немесе бұйрыққа бағынбау арқылы жасалған сотқа наразылыққа қазылар алқасының қатысуы талап етілмейді". Бұл тәжірибеге қатысты сын-пікірлер айтылды. Атап айтқанда, Жоғарғы Сот судьясы Хьюго Блэк 1964 жылғы қарсы пікірінде былай деді: "Менің ойымша, судьялардың қылмыстық сотқа наразылықты қазылар алқасысыз қарауға құқығы бар деген судьялардың өзі құрастырған және қолдаған ұғымды түбірден жою уақыты келді".
In relation to England and Wales, the expression "summary trial" means a trial in the magistrates' court. In such proceedings there is no jury; the appointed judge, or a panel of three lay magistrates, decides the guilt or innocence of the accused. Each summary offence is specified by statute which describes the (usually minor) offence and the judge to hear it. A summary procedure can result in a summary conviction. A "summary offence" is one which, if charged to an adult, can only be tried by summary procedure. Similar procedures are also used in Scotland. Certain offences that may be tried in a Crown Court (by jury) may be required to be tried summarily if the value involved is small; such offences are still considered either way offences, so are not thereby "summary offences" in the meaning of that term defined by statute. Contrariwise, certain summary offences may in certain circumstances be tried on indictment along with other offences that are themselves indictable; they do not thereby become "indictable offences" or "either way offences" but remain "summary offences", though tried by jury. These can include criminal and civil citations, where a person may be charged with a criminal or non criminal infraction without the need of a physical arrest, such as in cases of non violent fineable violations, crimes that carry little incarceration time, or non criminal acts such as speeding. Any crime that is punishable by the controlling law for more than six months of imprisonment must have some means for a jury trial. Some states, such as California, provide that all defendants are entitled to a jury trial (irrespective of the nature of their offenses). In any case, for summary criminal offenses in the United States, convictions can still show as such on a criminal record. Contempt of court is considered a prerogative of the court, as "the requirement of a jury does not apply to contempts committed in disobedience of any lawful writ, process, order, rule, decree, or command entered in any suit or action brought or prosecuted in the name of, or on behalf of, the United States". There have been criticisms over the practice. In particular, Supreme Court Justice Hugo Black wrote in a 1964 dissent: "It is high time, in my judgment, to wipe out root and branch the judge invented and judge maintained notion that judges can try criminal contempt cases without a jury."