Алжир соғысындағы Ла́рба́ аймағының ислами партизан көшбасшысы Мустафа Картали

Кіріспе

Мұстафа Картали (немесе Кертали) Алжир азамат соғысы кезінде Ларба аймағындағы басқарылған исламист партизандық қозғалысының жетекшісі болды. 1946 жылы туған ол 1991 жылы Алжирдің оңтүстігіндегі Ларба қаласының FIS мэрі болып сайланды. Әскерилер FIS-ті тыйым салғаннан кейін, ол үкіметке қарсы күреске Қарулы Ислам тобының партизандарына қосылып, әмір болды. Алайда, 1995 жылдың соңында ол олардан бас тарды, себебі олардың жасаған зұлпымдарына наразы болды және Джамель Зитунидің жаңа басшылығына қарсы шықты. 1996 жылдың 21 шілдесінде ол бұрынғы ГИА мүшелерін, Ислам мемлекеті үшін күрес қозғалысы (MEI) және Қарулы Жіхад үшін Ислам фронты (FIDA) ұйымдарымен біріктіретін, Исламды уағыздау және Жіхад қозғалысы (MIPD) деген жаңа ұйым құрылғанын жариялады. Ол бұл хабарламада ГИА мен АИС-ті де айыптады. Оның ықпалы Ларба аймағында, Мефтах және Таблатқа дейін жететін. Бір кезде оның тобының құрамы 300-ге жуық адамды құраған. Үкімет оның басына 3 миллион динар сыйақы белгіледі. 1996 жылы оның ұлы тұтқындалып, із-түссіз жоғалып кетті. Кейін ол FIS-тің қарулы қанаты – Ислам құтқару армиясына қосылып, оның Катибат Эрраман бригадасын басқарды. GIA оған қарсы өш алу мақсатымен жасаған қастандықтар Си Зерруктағы (1997 жылдың шілдесі), Джибулодағы (1997 жылдың желтоқсаны) және Ларбадағы базардағы (2002 жылдың шілдесі) жарылыстарға себеп болуы мүмкін. 1997 жылдың 23 ақпанында «Эль-Ватан» газеті оның денесі табылғаны туралы қате ақпарат таратты, бірақ ол тірі еді. Ол көп ұзамай 1997 жылдың 1 қазанында АИС-тің бір жақты атысты тоқтату келісіміне қосылды. 1997 жылдың 8 қарашасында ол 150 мүшесімен бірге соғысуды тоқтатып, 1999 жылдың қыркүйегінде үкімет ұсынған кешірімге ие болды (басқа мүшелері бұрын, 1998 жылдың желтоқсанында кешірім алған). Ол шамамен 2004 жылы Меккеге қажылық сапар жасады. Оған кешірім беруіне кейбір жергілікті тұрғындар наразылық білдірді, олар бұл қылмыскерлерді жазасыз қалдыру деп есептеді. Атап айтқанда, жергілікті терроризм құрбандарының қауымдастығының жетекшісі Амина Куидри оны 1994 жылы өзінің он екі жасар қарындасының жазаланбаған өлтірілуіне кінәлі деп санайды. Ол бұл айыптауды жоққа шығарып, GIA-ны кінәлайды. Нисса Хаммади (Le Matin, 30 желтоқсан 2001 ж.) оның жеке капиталы «бірнеше миллиард сантимге» жетеді деп мәлімдеді, бұл ақша партизандық кезінде жиналған сыйлықтар мен ресми емес салықтардан алынған. Бұл бағалаудың көзі көрсетілмеген. 2007 жылдың 14 тамызында Карталидің машинасы Ларбада бомбамен жартылып, ол ауыр жарақат алып, бір аяғын жоғалтты.

Mustapha Kartali (or Kertali) was the main Islamist guerrilla leader in the Larbaa region during the Algerian Civil War. Born in 1946, he was elected FIS mayor of Larbaa, a town south of Algiers, in 1991. After the military banned FIS, he joined the Armed Islamic Group's guerrillas in fighting the government, becoming an emir. In late 1995, however, he left it motivated, he claims, by its atrocities, and objecting to the new leadership of Djamel Zitouni. On July 21, 1996, he announced the creation of a new organization the Islamic Movement for Preaching and Jihad (MIPD) uniting ex GIA dissidents with the Movement for an Islamic State (MEI) and Islamic Front for Armed Jihad (FIDA); in the announcement, he condemned both the GIA and the AIS. His area of influence was around Larbaa, up to about Meftah and Tablat; at one point, his group is said to have numbered about 300. The government put a price on his head of 3 million dinars. In 1996, his son was arrested, and disappeared. He eventually aligned himself with the FIS's armed wing, the Islamic Salvation Army, becoming the head of its Katibat Errahmane brigade. GIA efforts to take revenge on him for his desertion have been advanced as a possible motive for the Si Zerrouk massacre (July 1997), the Djiboulo massacre (December 1997), and the Larbaa market bombing (July 2002) around Larbaa. El Watan mistakenly reported on February 23, 1997, that his corpse had been found; however, he was in fact alive. He soon joined the AIS's unilateral ceasefire of October 1, 1997. He and 150 members of his group ceased combat on November 8, 1997 and took the amnesty offered by the government in September 1999 (other members had already done so in December 1998). He went on pilgrimage to Mecca around 2004. The amnesty he received angered some locals, who see it as leaving crimes unpunished. Notably, Amina Kouidri, leader of a local association for victims of terrorism, holds him responsible for the unpunished murder of her twelve year old sister in 1994. He denies this, blaming the murder on the GIA. Nissa Hammadi (Le Matin 30 Dec. 2001) claims that he is estimated to have a personal fortune of "several billion centimes" saved from his time as a guerrilla, taken from donations and unofficial taxes; it does not give its sources for this estimate. On August 14, 2007, Kartali's car was attacked with a bomb in Larbaa and he was badly injured, losing one of his legs.