Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресми көптілділік – кейбір мемлекеттер қабылдаған, бірнеше тілді ресми тіл деп мойындау және барлық ресми құжаттарды, хат-хабарларды және ресми іс-әрекеттерді, соның ішінде сот процедураларын осы тілдерде жүргізу саясаты. Бұл жеке көптілділіктен өзгеше, яғни адамның бірнеше тілде сөйлей білу қабілетінен.
Official multilingualism is the policy adopted by some states of recognizing multiple languages as official and producing all official documents, and handling all correspondence and official dealings, including court procedure, in these languages. It is distinct from personal multilingualism, the capacity of a person to speak several languages.
Ауғанстан
Ауғанстан ресми тілдері ретінде дари (немесе ауған парсысы) және пушту тілдерін пайдаланады. Көптеген азаматтар екі тілді болып келеді. Бұл екі тіл Ауғанстан халқының ана тілдерінің 85%-ын құрайды.
Afghanistan uses Dari (or Afghan Persian) and Pashto as official languages. Many citizens are bilingual. These two languages account for 85% of Afghanis' native tongues.
Беларусь
Беларусьте орыс тілі белорус тілінен гөрі көп қолданылады, ал Конституцияның 17-бабы екеуін де мемлекеттік тіл деп жариялайды.
In Belarus, Russian is far more common than Belarusian, and Section 17 of the Constitution designates both as official languages.
Бруней Дарусалам
Бруней Даруссалам тілдік тұрғыдан өте алуан түрлі және малай және ағылшын тілдерін мемлекеттік тілдер ретінде пайдаланады.
Brunei Darussalam is extremely diverse linguistically and uses Malay and English as official languages.
Бурунди
Бурундидің ресми тілдері – жергілікті кирунди тілі мен француз тілі (колониялық).
The official languages of Burundi are the local Kirundi language as well as the colonial French.
Камерун
Камерун тілдік тұрғыдан өте алуан түрлі және ағылшын мен француз тілдерін мемлекеттік тілдер ретінде пайдаланады.
Cameroon is extremely diverse linguistically and uses English and French as official languages.
Канада
Канадада ағылшын және француз тілдері Канаданың соттарында, парламентте және әкімшілігінде басқа тілдерге қарағанда артықшылықты құқықтық мәртебеге ие. Провинциялық деңгейде Нью-Брансуик – ресми түрде екі тілді жалғыз провинция, ал Квебек – француз тілі ғана ресми тіл болып табылатын жалғыз провинция және ресми түрде бір тілді жалғыз провинция. Қалған провинциялар көбінесе ағылшын тілінде сөйлейді, бірақ ағылшын тілін жалғыз ресми тіл ретінде ресми түрде мойындамайды. Іс жүзінде, Квебек провинциясының ішінде барлық провинциялар да белгілі бір екі тілді қызметтер мен жоғары мектеп деңгейіне дейін екі ресми тілде білім беру ұсынады. Ағылшын және француз тілдері үш аумақтың барлығында да ресми тілдер болып табылады (өйткені олар федералдық басқаруда). Сонымен қатар, инуктитут тілі Нунавутта да ресми тіл, ал Солтүстік-Батыс территорияларында тоғыз абориген тілі ресми мәртебеге ие.
In Canada English and French have special legal status over other languages in Canada's courts, parliament and administration. At the provincial level, New Brunswick is the only official bilingual province, while Quebec is the only province where French is the sole official language, and the only officially monolingual province. The remaining provinces are predominantly English speaking, but do not officially recognize English as the only official language. In practice, all provinces, including Quebec, offer some bilingual services and some education in both official languages up to the high school level. English and French are official languages in all three territories (because they are federally administered). In addition, Inuktitut is also an official language in Nunavut, and nine aboriginal languages have official status in the Northwest Territories.
Орталық Африка Республикасы
Орталық Африка Республикасында 120 тілде сөйлейді, олардың ішінде француз және Нгбанди тіліне негізделген креолдық Санго тілі ресми тілдер болып табылады.
Out of 120 languages spoken in the Central African Republic, French and the Ngbandi based creole Sango are official.
Чад
Чад азаматтары 120-дан астам тілде сөйлейді, ал стандартталған чад араб тілі жалпыұлттық тіл ретінде қолданылады, сонымен қатар француз тілі де ресми тіл болып табылады.
Citizens of Chad speak over 120 languages, and the standardized Chadian Arabic serves as the lingua franca with colonial language French also being official.
Кипр
Кипр арал мемлекетінде 1960 жылғы Конституцияның 3-бабының 1-тармағына сәйкес грек және түрік тілдері мемлекеттік тілдер болып табылады. Екі тілдің де қолданылуы Солтүстік Кипр Түрік Республикасының құрылуына себеп болған саяси дауға байланысты қиындықтар тудырады. Ағылшын тілі де қолданылады.
The island nation of Cyprus has had Greek and Turkish as its languages since the 1960 Constitution (Article 3, section 1). The usage of either language is complicated by the political dispute that lead to the creation of the Turkish Republic of Northern Cyprus. English is also used.
Финляндия
Финляндияда фин және швед тілдері екі ұлттық тіл деп есептеледі. Финляндия муниципалитеттері үш санатқа бөлінеді: бір тілді швед, бір тілді фин немесе екі тілді. Халықтың шамамен 90%-ы үшін фин тілі ана тілі болып табылады, ал екі тілді немесе швед тілінде сөйлейтін халық Остроботния және Оңтүстік-Батыс Финляндияның жағалау аймақтарында шоғырланған. Аланд автономиялық провинциясы ресми түрде бір тілді (швед). Швед және фин тілдері екеуі де мектепте міндетті оқылатын пәндер.
In Finland, Finnish and Swedish are both considered national languages. Municipalities of Finland are divided into three categories: unilingual Swedish, unilingual Finnish or bilingual. Finnish is the maternal language of about 90% of the population, and the bilingual or swedophone population is concentrated to the coastal areas of Ostrobothnia and Southwest Finland. The autonomous province of Åland is officially unilingual (Swedish). Both Swedish and Finnish are compulsory school subjects.
Гонконг
Гонконг ресми түрде екі тілді. Ағылшын және қытай (стандартты мандарин және кантон тілдері) мемлекеттік тілдер болып табылады.
Hong Kong is officially bilingual. Both English and Chinese (Standard Mandarin and Cantonese) are official languages.
Солтүстік Македония
Солтүстік Македония Республикасындағы ресми, ұлттық және ең көп тараған тілдер – македон және албан тілдері. Бұдан өзге, Солтүстік Македония бес ұлттық азшылық тілін ресми мойындайды: түрік, рома, серб, босния және ароман тілдерін. Македонияның ресми қол тілі – македон қол тілі. 2019 жылдан бастап албан тілі Солтүстік Македония аумағында ресми тіл ретінде танылды.
The official, national and most widespread languages in the Republic of North Macedonia are Macedonian and Albanian. Apart from it, North Macedonia officially recognizes five national minority languages: Turkish, Romani, Serbian, Bosnian, and Aromanian. The Macedonian Sign Language is the country's official sign language. As of 2019, the Albanian language is recognized as an official language on the territory of North Macedonia.
Филиппин
Филиппин конституциясы филиппин тілін ұлттық тіл ретінде және ағылшын тілімен бірге ресми тіл ретінде белгілейді. Испан тілі испан отаршылдығы кезінде үш ғасырдан астам уақыт бойы елдің ұлттық және ресми тілі болды және 19-шы және 20-шы ғасырдың басында Филиппиннің лингва франкасына айналды. 1973 жылы конституциялық өзгеріспен жойылғанға дейін ол ағылшын тілімен бірге де-факто ресми тіл статусын сақтап келді. Бірнеше айдан кейін президенттік жарлық арқылы ол қайтадан ресми тіл деп жарияланды және 1987 жылға дейін ресми тіл болып қала берді, содан кейін қабылданған Конституция оның ресми мәртебесін жойды. Қазіргі уақытта испан және араб тілдері ерікті түрде қолдауға және оқуға ұсынылады. Тагалог тілінде сөйлейтін адамдардың кейбіреуі екі тілді, ал тагалог емес аймақтарда филиппин, ағылшын және бір немесе бірнеше аймақтық тілдерде көп тілді болу қалыпты жағдай. Кейбір жағдайларда, испан, миннан (хоккин) және араб тілдерінде де сөйлейді, бұл олардың тегі мен діні сияқты факторларға байланысты. Үкімет өз аймақтарында 11 аймақтық тілді қосымша ресми тілдер деп мойындайды, ал 90-нан астам басқа тілдер мен диалекттер әртүрлі топтарда қолданылады.
The Philippine constitution designates Filipino as the national language and – along with English – as official languages. Spanish was the national and official language of the country for more than three centuries under Spanish colonial rule, and became the lingua franca of the Philippines in the 19th and early 20th centuries. It remained, along with English, as a de facto official language until removed in 1973 by a constitutional change. After a few months it was re designated an official language by presidential decree and remained official until 1987, when the present Constitution removed its official status. Spanish and Arabic are currently designated to be promoted on a voluntary and optional basis. Some people in native Tagalog areas are bilingual, while in non Tagalog areas it is common to be multilingual in Filipino, English, and in one or more of the regional languages, or as in other cases in languages such as Spanish, Minnan (Hokkien), and Arabic due to factors such as ancestry and religion. Eleven regional languages are recognised by the government as auxiliary official languages in their respective regions, while 90+ other languages and dialects are spoken by various groups.